COP26: Việt Nam tiên phong trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Kỳ III: Từ cam kết mạnh mẽ đến hành động thiết thực

12/06/2022, 08:35

Kỳ III: Từ cam kết mạnh mẽ đến hành động thiết thực - Ngay sau hội nghị COP26, Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp tổng thể, toàn diện trong lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn nhằm thực hiện các cam kết đã đưa ra tại COP26.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị lần thứ 26 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP26). Ảnh: TTXVN

Có thể nói, cam kết mạnh mẽ của Việt Nam tại COP26 là khẳng định quan trọng cho quyết tâm chống biến đổi khí hậu của Việt Nam. Nếu như tại Hội nghị COP21, được tổ chức vào năm 2015, Việt Nam tham gia với tư cách là một nước chịu ảnh hưởng nặng nề dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Tại COP21, Việt Nam đưa ra mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính tự nguyện theo khả năng, giảm phát thải khí nhà kính tối đa đến năm 2030 là 27%. Tại COP26, Việt Nam đã chủ động tham gia vào cam kết giảm phát thải lớn nhất thế giới từ trước đến nay, giảm phát thải ròng về 0 đến năm 2050.

Cùng với đó, Việt Nam cũng cam kết giảm phát thải khí metan 30% vào năm 2030, cam kết chống suy thoái rừng và chuyển đổi năng lượng sạch.

Việc thực hiện cam kết tại COP26, chắc chắn là một áp lực rất lớn lên các bộ ngành, cơ quan. Nhưng cũng cho thấy quyết  tâm lớn của Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam trong việc cùng thế giới chung tay chống biến đổi khí hậu cũng như tận dụng áp lực cũng như cơ hội từ công tác ứng phó biến đổi khí hậu chuyển dịch mô hình tăng trưởng hướng tới phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Hoàn thành mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Những hành động thiết thực

Ngay sau hội nghị COP26, Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp tổng thể, toàn diện trong lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn nhằm thực hiện các cam kết đã đưa ra tại COP26.

Về công tác chỉ đạo, điều hành: Chính phủ đã thành lập Ban chỉ đạo Quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính làm Trưởng Ban, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành làm Phó Trưởng ban.

Với quan điểm chỉ đạo, chủ trương thực hiện chính là Biến đổi khí hậu là vấn đề hệ trọng, cấp bách và để đối phó với nó cần sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị, của toàn xã hội trong đó ấy cấp cơ sở là nền tảng, lấy người dân và doanh nghiệp là mục tiêu, là động lực, là trung tâm, là chủ thể để thực hiện; Cam kết cùng quốc tế ứng phó với biến đổi khí hậu, lồng ghép thực hiện các cam kết tại COP26 trong các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội với lộ trình cụ thể, hài hòa, hợp lý với các nhiệm vụ chính trị mới; Cần có sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng, sự quyết tâm, nỗ lực trong hành động.

Dù mới thành lập, Ban chỉ đạo đã hoạt động với quyết tâm cao, quyết liệt. Đưa ra những kế hoạch cụ thể, rõ ràng, phân công công việc cho các bộ, ngành thực hiện chi tiết, khoa học, đạt hiệu quả cao.

Cùng với đó, phải kết hợp hài hòa, hợp lý, hiệu quả giữa chuyển đổi xanh với chuyển đổi số và các nhiệm vụ chính trị trọng tâm khác; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, nguồn lực trong nước và ngoài nước, nguồn lực nhà nước và tư nhân, truyền tải được tinh thần chuyển đổi xanh tới các bộ, ngành, địa phương và người dân.

Trong đó, tập trung vào 8 nhiệm vụ trọng tâm sau: (1) chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng xanh, năng lượng sạch; (2) giảm phát thải khí nhà kính trong các ngành, lĩnh vực; (3) giảm phát thải khí metan, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp và xử lý chất thải; (4) khuyến khích nghiên cứu, phát triển và sử dụng ô tô điện; (5) quản lý và sử dụng bền vững diện tích rừng hiện có, đồng thời đẩy mạnh trồng rừng mới để hấp thụ, lưu giữ cacbon; (6) nghiên cứu, sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng và phát triển đô thị phù hợp phát triển xanh, bền vững; (7) đẩy mạnh, đổi mới công tác truyền thông để toàn dân và cộng đồng doanh nghiệp thống nhất nhận thức và đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện cam kết tại COP26; (8) đẩy mạnh chuyển đổi số phục vụ ứng phó với biến đổi khí hậu.

Về chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng xanh, năng lượng sạch: Trong quy hoạch điện VIII vừa cập nhật, Bộ Công Thương đã lồng ghép các cam kết của Việt Nam thông qua loại bỏ hoàn toàn các nhà máy điện than mới sau năm 2030. Công suất lắp đặt mới điện than từ nay đến 2030 còn khoảng 12 GW.

Việt Nam là một trong các quốc gia chịu tác hại nặng nề của biến đổi khí hậu. Ảnh: TL

Cùng với đó, trong lĩnh vực giao thông vận tải một trong những ngành có lượng phát thải lớn, đã xây dựng dự thảo, lộ trình chuyển đổi giao thông xanh, sử dụng năng lượng xanh cho cả 5 chuyên ngành là đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng không và hàng hải. Theo dự thảo, lộ trình chuyển đổi sẽ tập trung trước mắt vào giao thông đô thị, nơi có tỷ lệ phát thải cao nhất do phương tiện cũ, lạc hậu, tuổi đời cao; mạng lưới kết cấu hạ tầng có chất lượng kém, kết nối chưa thuận lợi dẫn đến nhiều điểm ách tắc giao thông. Phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh đạt tối thiểu 50%; 100% xe taxi thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh.

Về giảm phát thải khí nhà kính trong các ngành, lĩnh vực và giảm phát thải khí metan: Quyết định số 687/QĐ-TTg ngày 7/6/2022 của Chính phủ đã phê duyệt Đề án Phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam. Đề án Phát triển kinh tế tuần hoàn là đề án quan trọng góp phần cụ thể hóa mục tiêu giảm cường độ phát thải khí nhà kính và giảm phát thải khí metan trên GDP ít nhất 15% vào năm 2030 so với năm 2014, hướng tới mục tiêu phát thải ròng về “0” vào năm 2050.

Đề án với những mục tiêu cụ thể như: Đến năm 2025, các dự án Kinh tế tuần hoàn bước đầu đi vào thực hiện và phát huy hiệu quả kinh tế, xã hội, công nghệ và môi trường; đóng góp vào phục hồi các tài nguyên tái tạo được, giảm tiêu hao năng lượng, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trên tổng cung cấp năng lượng sơ cấp, tỷ lệ che phủ rừng, tăng cường tỷ lệ tái chế rác thải, tăng cường tỷ lệ nội địa hóa của các sản phẩm nông, lâm, thủy sản và công nghiệp xuất khẩu. 

Đến năm 2030, các dự án Kinh tế tuần hoàn trở thành một động lực chủ yếu trong giảm tiêu hao năng lượng sơ cấp, có năng lực tự chủ phần lớn hoặc toàn bộ nhu cầu năng lượng dựa trên năng lượng tái tạo, và trong tăng cường tỷ lệ che phủ rừng.

Về xây dựng lối sống xanh, Đề án khuyến khích phân loại rác thải và thúc đẩy tiêu dùng bền vững: Đến năm 2025, tái sử dụng, tái chế, xử lý 85% lượng chất thải nhựa phát sinh; giảm thiểu 50% rác thải nhựa trên biển và đại dương so với giai đoạn trước đây; giảm dần mức sản xuất và sử dụng túi ni lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần trong sinh hoạt. Tăng đáng kể năng lực tái chế rác thải hữu cơ ở đô thị và nông thôn.

Cùng với đó, một trong những mục tiêu quan trọng của đề án là nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng và người dân trong sản xuất, tiêu thụ, thải bỏ chất thải nhựa, túi ni lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần trong sinh hoạt. Đến năm 2030, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn thông qua các mô hình Kinh tế tuần hoàn đạt 50%; 100% rác thải hữu cơ ở đô thị và 70% rác thải hữu cơ ở nông thôn được tái chế; không làm phát sinh việc chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt từ các mô hình kinh tế tuần hoàn ở đô thị; tối đa hóa tỷ lệ nước thải đô thị được thu gom và xử lý đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định ở các khu đô thị.

Về khuyến khích nghiên cứu, phát triển và sử dụng ô tô điện: Hiện nay, ở hai thành phố lớn tại Việt Nam là Hà Nội và Hồ Chí Minh đã và đang triển khai nhiều biện pháp như thực hiện đo kiểm khí thải xe mô-tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn, đưa vào sử dụng xe bus điện, tàu điện trên cao…cùng với đó bố trí nhiều điểm trạm cho thuê xe đạp công cộng để giảm phát thải. Cùng với đó TCVN và QCVN về xe điện cũng đang được nghiên cứu, bổ sung ban hành.

Về quản lý và sử dụng bền vững diện tích rừng hiện có: Từ lâu nay, trồng rừng cùng với bảo vệ rừng cũng như nâng tỉ lệ che phủ rừng là một trong các chỉ tiêu để đánh giá phát triển bền vững ở Việt Nam. Nhiều năm qua, Chính phủ luôn quan tâm đến việc quản lý và sử dụng bền vững diện tích rừng hiện có, yêu cầu ngành lâm nghiệp tiếp tục bảo vệ, khôi phục và phát triển vốn rừng; duy trì tỷ lệ che phủ của rừng ở mức ổn định 42-43% trong những năm tới. Ðồng thời, tiếp tục điều chỉnh cơ cấu các loại rừng theo hướng hợp lý, bảo đảm đa dạng hóa nguồn thu gắn với việc duy trì và nâng cao chất lượng rừng và các loại hình dịch vụ hệ sinh thái rừng.

Về công tác đẩy mạnh trồng rừng mới: Ngày 1/4/2021, Thủ tướng Chính Phủ Phạm Minh Chính đã ký quyết định số 524/QĐ-TTg về việc trồng 1 tỷ cây xanh trên cả nước đến năm 2025 với mục tiêu đến hết năm 2025, cả nước trồng được một tỷ cây xanh, trong đó 690 triệu cây trồng phân tán ở các khu đô thị và vùng nông thôn, 310 triệu cây trồng tập trung trong rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và trồng mới rừng sản xuất.

Về nghiên cứu, sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng và phát triển đô thị phù hợp phát triển xanh, bền vững: ngày 12/5/2022 Bộ Xây Dựng đã ra quyết định 385/QĐ-BXD; phê duyệt kế hoạch hành động của ngành Xây dựng ứng phó với Biến đổi khí hậu giai đoạn 2022 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 cá bên tham gia công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26).

Với mục tiêu tổng quát là nâng cao năng lực quản lý nhà nước về biến đổi khí hậu và khả năng ứng phó của ngành Xây dựng với tác động của biến đổi khí hậu; sử dụng tài nguyên, năng lượng hiệu quả, phát triển ngành Xây dựng bền vững.

Trong đó, giai đoạn 2022 – 2030 tập trung thực hiện các biện pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính ngành Xây dựng nhằm đạt mức giảm phát thải tối thiểu 74,3 triệu tấn CO2 tương đương (CO2td) so với kịch bản phát thải thông thường (BAU); lồng ghép nội dung thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính vào đồ án quy hoạch chung đô thị; 100% các đô thị từ loại III trở lên khi lập quy hoạch đô thị mới hoặc điều chỉnh quy hoạch đô thị phải lồng ghép nội dung thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.

Đến năm 2025 hoàn thành việc xây dựng bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, công nhận công trình xanh, công trình phát thải các-bon thấp; khu đô thị xanh, khu đô thị phát thải các-bon thấp. Đến năm 2030, ít nhất 25% khu đô thị mới áp dụng tiêu chí khu đô thị xanh, phát thải các-bon thấp.

Đến năm 2030, lĩnh vực đầu tư xây dựng, vận hành nhà ở chung cư giảm ít nhất 25% lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2020; 100% công trình đầu tư mới và các công trình sửa chữa cải tạo phải tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả.

Cùng với đó, thúc đẩy sản xuất các sản phẩm vật liệu xây dựng xanh, phát thải các-bon thấp. Hoàn thiện xây dựng tiêu chuẩn sản phẩm xanh, phát thải các-bon thấp cho các sản phẩm vật liệu xây dựng và vật liệu tái chế từ phế thải xây dựng và công nghiệp. Đến năm 2030, 25% các vật liệu xây dựng chủ yếu sản xuất trong nước được chứng nhận sản phẩm xanh.

Đồng thời, mục tiêu sau năm 2030, 100% các công trình xây dựng mới thực hiện kiểm kê khí nhà kính và áp dụng các giải pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Mục tiêu đến năm 2050, ít nhất 50% khu đô thị mới, 10% đô thị đạt tiêu chí đô thị xanh, phát thải các-bon thấp. Trên 50% công trình có vốn đầu tư công đạt tiêu chí công trình xanh, 100% các tòa nhà thương mại, chung cư có mức tiêu thụ năng lượng trên 1.000TOE tương đương được chứng nhận tòa nhà phát thải các-bon thấp.

Có thể thấy, ngay sau cam kết mạnh mẽ của Việt Nam tại COP26, sau đấy là những hành động thiết thực của Việt Nam trong công cuộc chống biến đổi khí hậu. Từ cam kết mạnh mẽ đến những hành động thiết thực, Việt Nam không đứng ngoài trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu./.

Đỗ Hồng Anh

---

Xem thêm: Loạt 4 kỳ: COP26: Việt Nam tiên phong trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Kỳ I: Những cam kết có trách nhiệm

Kỳ II: Thành viên tích cực của COP26

Kỳ III: Từ cam kết mạnh mẽ đến hành động thiết thực

Kỳ IV: Báo chí truyền thông với cuộc chiến chống biến đổi khí hậu