Chính sách cấp báo chí miễn phí với đồng bào dân tộc thiểu số về BHXH, BHYT

22/04/2020, 23:29

Chính sách cấp báo chí miễn phí với đồng bào dân tộc thiểu số về BHXH, BHYT - Báo chí nói chung, các ấn phẩm phát miễn phí nói riêng có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động người dân, đồng bào dân tộc thiểu số tham gia BHXH tự nguyện và BHYT. Bài viết này, tìm một vài giải pháp để nâng cao hơn nữa hiệu quả truyền thông trong việc vận động đồng bào dân tộc thiểu số tham gia BHXH tự nguyện và BHYT.

 

Vấn đề tiếp nhận thông tin của đồng bào dân tộc

Sự hiểu biết của các dân tộc thiểu số về các chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho họ có tầm quan trọng to lớn đối với việc phát triển kinh tế- xã hội địa phương.

Nếu không hiểu đúng và đầy đủ, người dân không thực hiện theo các chủ trương, chính sách đề ra, hoặc có thể có những hành vi vi phạm, gây hậu quả xấu một cách vô ý thức, nghiêm trọng hơn, có thể tạo điều kiện cho kẻ xấu lợi dụng, xuyên tạc, gây chia rẽ dân tộc, mất ổn định khu vực.

Trong đó, các chính sách liên quan đến BHXH, BHYT số lượng người biết đến còn hạn chế.

Lý do cơ bản nhất là trình độ học vấn của người dân còn thấp, tỷ lệ mù chữ và tái mù chữ cao, điều kiện tiếp xúc với thông tin từ báo chí, phát thanh, truyền hình còn hạn chế, và cách thức cơ bản nhất để người dân tiếp cận thông tin là từ sự phổ biến của cán bộ xã, thôn.

Mặc dù có khá nhiều tờ báo in được cấp miễn phí, nhưng tỷ lệ người đọc báo không cao. Một số tờ báo, tạp chí phát miễn phí cũng không thu hút được độc giả, vì lối viết một chiều, nặng tính văn bản báo cáo.

Nhiều bài viết đề cập những vấn đề vĩ mô, trong khi đồng bào các dân tộc thiểu số có lối tư duy đơn giản, mộc mạc, muốn biết những gì gần gũi với cuộc sống của mình.

Nội dung thông tin chiếm dung lượng nhiều nhất trên báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số là thông tin giáo dục lòng tự hào dân tộc, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, bài trừ hủ tục lạc hậu, trong khi đó thông tin, tuyên truyền, vận động bà con tham gia BHXH và BHYT còn khá hạn chế...

Các bài viết về văn hóa dân tộc thiểu số thường hấp dẫn công chúng với sự “huyền bí” của các chi tiết. Tuy nhiên, nhiều bài viết quá nhấn mạnh vào các yếu tố thần bí, hoặc gán cho chúng những ý nghĩa tâm linh đặc biệt nào đó, trong khi không phải chi tiết khác lạ nào cũng có nguồn gốc tâm linh.

Ngoài ra, phần lớn số đông đồng bào dân tộc nghe phát thanh và xem truyền hình, nhưng nội dung và hình thức truyền tải thông tin chưa đáp ứng sự mong đợi của công chúng. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến khá nhiều đồng bào dân tộc không nắm được đầy đủ các thông tin về chính sách kinh tế- xã hội, nhất là các chính sách về BHXH, BHYT.

Một số hạn chế trong công tác thông tin tuyên truyền

Thời gian qua, các cơ quan báo chí nói chung, đặc biệt là các cơ quan báo chí có chuyên trang, chuyên đề liên quan đến đồng bào dân tộc, đã dành nhiều sự quan tâm thích đáng đến công tác tuyên truyền những nội dung liên quan BHXH và BHYT cho đồng bào dân tộc ở các tỉnh miền núi, vùng cao, cùng sâu. 

Đặc biệt  Báo Dân tộc và Phát triển (Ủy Ban dân tộc) thời gian qua đã xây dựng một số chuyên mục về BHXH, BHYT, tập trung phản ánh sâu những vấn đề cụ thể, thiết thực, nhằm cung cấp thông tin chính xác về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về BHXH, BHYT cho đồng bào các dân tộc.

Từ đó, khẳng định vai trò của báo chí nói chung, nhất là các tờ Báo chuyên dành cho đồng bào dân tộc đối với sự phát triển của khu vực miền Núi. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, vấn đề chỉ đạo, định hướng tuyên truyền về BHXH, BHYT có lúc chưa thực sự chủ động và kịp thời, luôn đi sau thực tiễn rất sinh động.

Chính vì vậy, nhiều thông tin liên quan đến chính sách về BHXH chưa được thông tin, phản ảnh kịp thời, đầy đủ và toàn diện, nhất là đối với nhóm đối tượng là đồng bào các dân tộc ở miền núi, vùng xa, vùng sâu.

Về hình thức thể hiện, đây là vấn đề lớn, nhiều bất cập hiện nay trên các ấn phẩm phát miễn phí. Quy cách, hình thức trình bày của các ấn phẩm báo chí cấp phát cũng đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tuyên truyền.

Với trình độ nhận thức hạn chế, bà con ngại đọc nhiều, vì vậy, ấn phẩm dày vài chục trang, sẽ khó tạo hứng thú đối với đồng bào dân tộc. Ấn phẩm dày, "nhiều chữ", đặc biệt là ngôn ngữ khoa học cũng làm cho cán bộ chủ chốt của các xã, thôn, bản; các già làng, trưởng bản lúng túng trong việc nghiên cứu cũng như truyền thông tới bà con.

Một trong những hạn chế nữa cần phải kể đến là các cơ quan báo chí, các ấn phẩm phát miễn phí chưa có phóng viên, biên tập viên chuyên trách đưa tin về vấn đề an sinh xã hội (BHXH, BHYT, BHTN).

Nếu cơ quan báo chí nào có phóng viên chuyên trách nhưng cũng khó giữ chân họ được lâu, bởi cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, những phóng viên này hay chuyển sang phụ trách mảng khác, nên đôi khi thời gian tích lũy kiến thức liên quan đến chuyên ngành còn hạn chế.

Mặt khác, trong công tác tuyên truyền vận động thực hiện về vấn đề BHXH tự nguyện và BHYT tại một số tỉnh/thành miền núi thực hiện chưa sâu, rộng, chưa tạo thành một cuộc vận động lớn, có thể phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và cộng đồng.

Đi tìm giải pháp

Thời gian tới, để đạt hiệu quả tuyên truyền hơn nữa trong công tác truyền thông vận động bà con tham gia BHXH, BHYT, các cơ quan báo chí truyền thông, đặc biệt các báo có các ấn phẩm miễn phí có thể tham khảo một số gợi ý sau:

Thứ nhất, một trong những nguyên tắc viết cho đồng bào dân tộc là phải ngắn gọn, dễ đọc, dễ nhớ, dễ làm theo, phù hợp trình độ dân trí, bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán của từng dân tộc thiểu số, từng vùng dân tộc thiểu số khác nhau. Ngoài ra, trong các ấn phẩm miễn phí, cần tăng thêm các tin, bài liên quan đến việc phổ biến chính sách pháp luật về BHXH, BHYT để nâng cao nhận thức cho đồng bào hiểu ý nghĩa nhân văn, tầm quan trọng của chính sách BHXH, BHYT.

Thứ hai, ấn phẩm dành cho đồng bào vùng dân tộc và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn nên sử dụng nhiều hình ảnh, tranh vẽ… để minh họa, hướng dẫn.

Ngoài ra, để việc cấp, phát ấn phẩm báo chí không thu tiền cho đồng bào vùng dân tộc và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn đạt được hiệu quả, nhất là liên quan đến những chính sách lớn của Nhà nước như vấn đề BHXH, BHYT, rất cần điều tra bạn đọc theo từng giai đoạn để đánh giá hiệu lực và hiệu quả truyền thông. Nội dung thông tin đến bà con phải phù hợp với trình độ nhận thức và phong tục, tập quán của từng vùng miền, từng đối tượng.

Thứ ba, tại các thôn, bản được cấp phát báo/tạp chí miễn phí cần rà soát, tập trung báo chí tại địa điểm thuận lợi như điểm sinh hoạt văn hóa của thôn, làng, bản,.. hoặc ở bưu điện văn hóa xã, thư viện trong các nhà trường,..  tạo điều kiện cho đồng báo đến đọc, tránh hiện tượng phát cho một số hộ gia đình, hoặc chỉ riêng trưởng bản.

Thứ tư, việc cấp phát, không thu tiền các ấn phẩm báo chí phục vụ vùng dân tộc và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn là chủ trương đúng đắn và cần thiết cần được tiếp tục duy trì.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả truyền thông như mục tiêu đã đề ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng của các Bộ, ngành, nhất là đối với ngành BHXH; Nghiên cứu, đánh giá một cách khoa học, phù hợp với lý thuyết truyền thông và yêu cầu thực tế đời sống cũng như sự quan tâm đầu tư, đổi mới cách trình bày, cách làm báo của các cơ quan báo chí để những ấn phẩm báo chí đến với bà con thực sự đạt hiệu quả tránh lãng phí, chồng chéo.                                                                            

Thứ năm, cùng với việc tăng cường về số lượng tác phẩm về BHXH, BHYT nhất là vấn đề BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình, các cơ quan báo chí, nhất là các ấn phẩm báo/tạp chí cấp miễn phí cần phối hợp chặt chẽ với BHXH VN để cập nhật thông tin về hoạt động của ngành. Trên mỗi ấn phẩm cần dành diện tích, thời lượng nhất định cho nội dung tuyên truyền công tác BHXH, BHYT.

Thứ sáu, không ngừng đổi mới công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ phóng viên chuyên viết về BHXH, BHYT. Các cơ quan báo chí, nhất là những cơ quan có ấn phẩm phát miễn phí cần tổ chức các buổi chuyên đề về BHXH, cung cấp thông tin mới nhất cho phóng viên, phục vụ tốt cho công tác tuyên truyền về BHXH và BHYT trong thời gian tới./.

PGS, TS Nguyễn Thành Lợi

Bình luận