Sinh viên với cuộc chiến chống tin giả

03/11/2021, 10:07

Sinh viên với cuộc chiến chống tin giả - Thời gian qua tin giả đang hoành hành trong cuộc sống của con người, đặc biệt là trong thời gian Việt Nam gồng mình chống dịch Covid-19. Tin giả đã làm ảnh hưởng và tác động sâu sắc đến cuộc sống của giới trẻ đặc biệt là sinh viên. Vậy làm thế nào để các sinh viên ngăn chặn vấn nạn này?

Nguồn: Báo Phụ nữ

“Ma trận” tin giả giữa đại dịch

Cùng với thói quen chia sẻ thông tin tùy tiện, không kiểm chứng và thiếu trách nhiệm, không ít người vô tình đã tiếp tay cho những thông tin xấu, độc trên mạng xã hội lan truyền chóng mặt gây ảnh hưởng không nhỏ đến cố gắng phòng, chống Covid-19 của nước ta. Theo thống kê của Trung tâm Xử lý tin giả Việt Nam (VAFC) thuộc Bộ Thông Tin và Truyền Thông, trong 6 tháng đầu năm 2021, trung tâm nhận được hơn 1,1 nghìn lượt báo cáo tin giả. Nhiều nội dung trong số này liên quan đến Covid-19 tại Việt Nam.

Khoảng cuối tháng 2 đầu tháng 3/2020, nhiều tài khoản facebook (các tài khoản này do các tổ chức phản động lưu vong ở nước ngoài quản trị, điều hành) phát tán hàng loạt bài viết như: “Phương pháp kiềm chế nhiệt độ trong người chống virus Corona”, “Sự hợp lý khi chữa trị”, … với nội dung hướng dẫn cách chẩn đoán và tự điều trị tại nhà bằng cách uống thuốc Tylnenol (là hoạt chất Acetaminophen, dùng để điều trị các triệu chứng sốt, cảm lạnh, cúm. 

Mặc dù vấn đề này đã được phản ánh trên báo chí, truyền hình ngay từ khi bùng nổ cùng với sự xử lý nghiêm khắc của các cơ quan chức năng đối với các trường hợp vi phạm, tình trạng tin giả, tin xấu độc tràn lan trên các phương tiện số vẫn tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Đến nay, gần 2 năm kể từ đại dịch bùng phát, hàng loạt trường hợp tung tin giả, tin xấu độc trên mạng xã hội tiếp tục được ghi nhận, với tần suất mạnh hơn. Điển hình như cuối tháng 9/2021, trên các diễn đàn sinh viên và nhiều trang Facebook lan truyền hình ảnh được cho là email của trường Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM (HUTECH) thông báo lịch học tập trung trở lại vào ngày 11/10; hướng dẫn sinh viên khai báo y tế trước khi đi học tại trường. Thông tin được lan truyền này đã khiến nhiều sinh viên bất ngờ và lo lắng vì với những sinh viên ở tỉnh, các bạn chưa thể sắp xếp quay lại TP.HCM vào thời điểm đó, dẫn tới lỡ việc học trên trường. 

Giải mã nguyên nhân tin giả tràn lan

Tin giả về dịch COVID-19 xuất hiện ngay từ thời điểm đầu tiên dịch xuất hiện và kéo dài thường xuyên liên tục. Lợi dụng khả năng ẩn danh trên mạng xã hội, một số người không ngần ngại đăng tải thông tin bịa đặt, ác ý về tình hình dịch bệnh. Vì vậy, tin giả hoành hành nhanh và nguy hiểm hơn cả dịch COVID-19. Sự hoảng loạn của số đông có thể làm cho mối nguy cơ của dịch bệnh tăng theo cấp số nhân.

Tin giả về dịch COVID-19 chủ yếu từ truyền thông xã hội. Thông tin thiếu được kiểm chứng, được trích dẫn có nguồn, hoặc nếu có thì nguồn được gán cho người hay tổ chức có uy tín trong ngành Y thường có xu hướng dẫn giải sai lệch, không có thật, gây hoảng sợ trong cộng đồng. Trong khi đó, người tiếp nhận không phân biệt ý kiến của một người và cơ quan chức năng có thẩm quyền khi đưa ra các thông tin liên quan đến dịch bệnh và hoạt động phòng, chống dịch COVID-19. Sinh viên - một lực lượng quen thuộc và nhanh nhạy với mạng xã hội nhưng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về tin giả, tin xấu độc cũng rất dễ tin và chia sẻ các tin bài này một cách tràn lan, không có sự chọn lọc. 

Ngày 4/2/2021, Công an TP Thủ Dầu Một đã làm việc, lập biên bản vi phạm hành chính đối với Đ.H.D (SN 1994, ngụ phường Chánh Nghĩa, TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) về hành vi đưa tin sai sự thật qua mạng xã hội về tình hình dịch COVID-19 trên địa bàn thành phố, gây hoang mang trong dư luận. Được biết, vào ngày 1/2, Đ.H.D sử dụng mạng xã hội Facebook đăng tải bài viết, hình ảnh có nội dung “ANH CẬP NHẬT TÌNH HÌNH-TIN RẤT CHÍNH XÁC NHÉ. Có 8 người bị nhiễm trong Đại học TDM” và gửi vào một nhóm có 28 thành viên tham gia.

Nguồn: Công an Nhân dân Online

Không ít tài khoản mạng xã hội có nhiều người theo dõi đã lợi dụng những thông tin về dịch bệnh để "nuôi" sức hút cho tài khoản của mình hoặc cài cắm, chèn vào bài đăng đó những sản phẩm mà mình bán để thu lợi nhuận. Họ liên tục cập nhật những thông tin liên quan đến dịch bệnh, trong đó, có những thông tin chưa kiểm chứng, thông tin sai, trích dẫn những con số hay dự báo thiếu căn cứ khoa học và chuyên môn… Thậm chí, chính các bạn sinh viên là người làm tin giả và lan truyền tin giả. Tháng 3/2020, hai sinh viên ĐH Thủ Dầu Một bị Sở Thông tin và Truyền thông Bình Dương cùng công an tỉnh mời lên làm việc sau khi lan truyền thông tin sai sự thật trên mạng xã hội. Theo đó, cơ quan chức năng cho biết T.V.T. (sinh năm 2001) và V.T.D. (sinh năm 1997) đã lan truyền văn bản giả về việc cho sinh viên nghỉ học trên Facebook, gây hoang mang, lo lắng cho các bạn sinh viên khác. 

Kiểm soát tin giả, bảo vệ thành trì chống dịch

Chị Phan Thị Thanh Phương, Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên TP.HCM nhận định rằng, sinh viên là lực lượng đặc thù giàu tri thức, nhanh nhạy, bắt nhịp nhanh với xu thế chung toàn cầu, vì vậy, cần phát huy vai trò của họ.

Các KOLs (Key Opinion Leader hay còn gọi là ‘người có sức ảnh hưởng’), micro influencer (những người có tầm ảnh hưởng với lượng fan nhỏ, dưới 30,000 lượt theo dõi), người nổi tiếng có ảnh hưởng lớn tới giới trẻ cũng cần phải có trách nhiệm trong việc phòng chống tin giả. Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật, lực lượng công an, các lực lượng có liên quan cần kịp thời xác minh đối tượng phát tán tin giả, phối hợp với đơn vị chức năng của Bộ để thẩm định nguồn tin, công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật và xử lý nghiêm các đối tượng phát tán thông tin vi phạm pháp luật trên địa bàn.

Ông Phan Thanh Giản, Giám đốc dịch vụ truyền hình Clip TV, cho rằng nên phạt thật nặng khi phát hiện người phát tán tin giả, đồng thời làm việc với các nền tảng mạng xã hội để hạn chế các KOLs (Key Opinion Leader hay còn gọi là ‘người có sức ảnh hưởng’), người có sức ảnh hưởng lớn mà phát tán tin giả.

Lực lượng công an làm việc với đối tượng tung tin giả về Covid 19. Ảnh: Báo Công an Đà Nẵng

Mỗi người trong chúng ta, đặc biệt là thanh niên, sinh viên với khả năng tiếp nhận và phân tích thông tin nhanh nhạy, hãy trở thành những chiến sĩ chống tin giả trên môi trường mạng xã hội, cần hết sức bình tĩnh, sáng suốt trong tiếp nhận và xử lý thông tin, theo dõi sát thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh, không nghe theo, không lan truyền thông tin không xác thực, kịp thời thông báo đến cơ quan chức năng các trường hợp đăng thông tin bịa đặt, sai sự thật. Nếu những sinh viên, lớp trẻ chúng ta luôn tự ý thức và tỏ rõ trách nhiệm trong cuộc chiến chống Covid-19 cam go hiện nay, bản lĩnh tinh thần sẽ là nền tảng vững chắc để tăng sức đề kháng của bản thân và cộng đồng, góp phần chặn đứng, sớm đẩy lùi dịch bệnh.

Trước làn sóng tin giả, vẫn có những trang facebook cá nhân mang đến nhiều luồng thông tin tích cực, lan tỏa những điều tốt đẹp cho cộng đồng, giúp thanh niên sống đẹp, sống có ích, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Trang facebook của bạn Nguyễn Thị Huyền Trang, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Hoằng Châu (Hoằng Hóa) đã và đang làm được những việc như thế. Trong cuộc chiến chống Covid-19 này, kinh phí của các chương trình của đoàn đều được kêu gọi qua mạng xã hội. Đoàn thanh niên xã lan tỏa được nhiều việc làm tích cực dù là nhỏ nhưng cũng có thể góp một phần hỗ trợ lực lượng phòng, chống dịch, như: Làm các tấm chắn giọt bắn tặng cho các tổ giám sát cộng đồng, các y, bác sĩ trạm y tế và những tiểu thương buôn bán tại chợ. Đoàn đang triển khai chương trình “bếp xanh”, tự tay làm bánh, nấu cháo, trà chanh, nước cam... hỗ trợ, động viên các lực lượng ngày, đêm trực chốt kiểm soát dịch bệnh Covid-19.

Khi tham gia thực hiện những công việc ấy, họ đăng những thông tin, hình ảnh trên trang cá nhân của mình vừa để công khai hoạt động, vừa để nhận được sự hưởng ứng của nhiều người. Như với chương trình “bếp xanh”, chỉ trong 3 ngày đầu, đoàn đã nhận được 5 triệu đồng tiền mặt và nhiều nhu yếu phẩm để góp sức cùng đoàn viên, thanh niên trong xã thực hiện “bếp xanh”. Những việc làm đó dù lớn, dù nhỏ được lan tỏa trên mạng xã hội đã thể hiện tinh thần xung kích, tình nguyện, sáng tạo của tuổi trẻ, tạo động lực để thu hút nhiều đoàn viên, thanh niên trong xã cùng tham gia phong trào, đóng góp thêm nhiều việc làm ý nghĩa vì cuộc sống.

Trước khi chia sẻ một thông tin nào đó, hãy đảm bảo rằng tin tức đó đã được chính phủ cũng như các cơ quan chức năng có thẩm quyền  xác nhận tính xác thực của nó. Hãy có trách nhiệm hơn với những thứ chúng ta chia sẻ tới cộng đồng để duy trì nỗ lực chống dịch của nhà nước và cá nhân những công dân Việt Nam. Để xử lý tin giả, quan trọng nhất vẫn là việc dư luận, cộng đồng phải nâng cao ý thức về việc kiểm chứng thông tin và chung tay làm sạch nguồn tin của mình.

Thu Hương

Bình luận