Vướng mắc trong phòng chống tội phạm mua bán người

08/11/2018, 18:51

Vướng mắc trong phòng chống tội phạm mua bán người - Trong thời gian qua, tội phạm mua bán người đang có chiều hướng phức tạp, đặc biệt là nạn mua bán phụ nữ và trẻ em đang là một hiện tượng nhức nhối ở nước ta hiện nay.

Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Mặc dù đã xây dựng và ban hành được khung pháp lý cơ bản để phòng chống mua bán người, nhưng cần phải rà soát, bổ sung hệ thống pháp luật đồng bộ hơn để bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về.

Tội phạm mua bán người diễn biến phức tạp

Từ năm 2012 đến hết năm 2017, các lực lượng chức năng đã tổ chức giải cứu, tiếp nhận khoảng 7.500 nạn nhân, trong đó hơn 90% nạn nhân bị mua bán là phụ nữ và trẻ em, trên 80% nạn nhân thuộc các dân tộc thiểu số.

Đây là những con số được đưa ra tại hội thảo “Rà soát, đánh giá chính sách pháp luật về tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về”, do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với Tổ chức Di cư thế giới tổ chức sáng 11/9, tại Hà Nội.

Con số này cho thấy, tình trạng mua bán người có chiều hướng gia tăng, các đối tượng tội phạm hình thành nhiều đường dây, băng nhóm liên tỉnh, xuyên quốc gia với tính chất, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt như lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của gia đình, nhà trường phổ thông, đại học; thông qua các trang mạng xã hội (Zalo, Facebook, Viber…) để tiếp cận, rủ rê, lôi kéo đi du lịch, đi làm thuê thu nhập cao, xuất khẩu lao động với chi phí thấp, rồi lừa bán các nạn nhân làm vợ, đẻ thuê, ép buộc làm mại dâm, cưỡng bức lao động…

Vấn nạn này không chỉ xâm hại đến quyền con người, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần, tính mạng của nạn nhân mà còn tác động xấu đến đạo đức, giống nòi, lối sống, thuần phong mỹ tục, ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình an ninh, trật tự của đất nước.

Để đấu tranh phòng ngừa tội phạm mua bán người, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có đề cập đến vấn đề đấu tranh phòng chống tội phạm mua bán người. Các văn bản này đã tạo dựng một khung pháp lý quan trọng làm cơ sở cho cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm mua bán người.

Tuy nhiên, công tác phòng chống tội phạm buôn bán người vẫn đối mặt nhiều thách thức như trình độ dân trí ở nhiều vùng còn thấp hay việc áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn đối với tội phạm mua bán người.

Vướng mắc và khó khăn

Thực tiễn cho thấy, điều tra tội phạm mua bán người thường tổ chức truy xét, rất ít trường hợp bị bắt quả tang. Do vậy, đối với các vụ án không thuộc trường hợp phạm tội quả tang thì chỉ khi người bị hại trốn được về và có đơn trình báo thì đối tượng phạm tội mới bị phát hiện, điều tra.

Việc thu thập chứng cứ chỉ dựa vào lời khai của người bị hại cũng như lời khai nhận của đối tượng, chính vì vậy rất khó chứng minh hành vi phạm tội nếu đối tượng không thừa nhận. Mặt khác, thời gian bị hại về Việt Nam thường vài tháng đến vài năm do vậy chứng cứ vật chất, nhân chứng không xác định được, gây khó khăn cho cơ quan điều tra.

Bên cạnh đó, đối với những vụ án mua bán người có đủ căn cứ để chứng minh hành vi phạm tội của đối tượng nhưng chưa giải cứu được nạn nhân hoặc nạn nhân chưa tố giác thì việc phê chuẩn các quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can hầu như không được thực hiện, đồng nghĩa với việc đối tượng phạm tội không được xử lý. Đây là điều bất cập rất lớn, dẫn đến án kéo dài, án đình chỉ và làm cho người dân, dư luận hoài nghi có tiêu cực.

Vụ việc  gần đây nhất, ngày 4/11, Công an huyện Tương Dương (Nghệ An) đã khởi tố, bắt tạm giam đối với Lô Thị Thường (43 tuổi) và Lô Thị Vân (48 tuổi, chị gái của Thường, trú xã Yên Hòa, Tương Dương) để điều tra về hành vi mua bán người sau khi nhận được đơn tố cáo của nạn nhân.

Hai đối tượng Lô Thị Vân và Lô Thị Thường tại cơ quan điều tra, Ảnh: TL

Đây là vụ án rất phức tạp, nạn nhân là chị Lô Thị H bị hai đối tượng lừa bán sang TRung Quốc từ tháng 5/2008. Đến năm 2011, chị H. trốn được về Việt Nam.  Khi về được với gia đình chị rất muốn đến cơ quan chức năng để tố cáo các đối tượng đã lừa mình nhưng bị bố khuyên can vì ông đã nhận 5 triệu đồng của chị em Vân. Mãi đến gần đây, chị mới làm đơn tố cáo lên Công an huyện Tương Dương và hai đối tượng đã bị bắt.

Tuy nhiên chúng ta thấy, do hạn chế về trình độ hiểu biết cũng như hám lợi mà việc đưa các đối tượng ra vòng móng ngựa vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, đối tượng mua bán người thường sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi để tránh sự phát hiện, điều tra của cơ quan công an do vậy đối tượng khi tiếp xúc với nạn nhân thường thay đổi tên, tuổi, địa chỉ và dùng nhiều số điện thoại khuyến mại khác nhau để làm quen và lừa gạt.

Thực tế, có những vụ án khi nạn nhân bị lừa đưa sang đến bên kia biên giới, bị ép làm gái bán dâm hoặc làm vợ người khác thì mới biết mình bị lừa bán. Do ngôn ngữ bất đồng, không biết địa chỉ nên công tác giải cứu cũng như quá trình thu thập tài liệu rất khó khăn. Do đó có một vấn đề cần phải thừa nhận đó là có rất ít vụ việc nạn nhân được giải cứu tại Việt Nam.

Nam Nguyễn

Bình luận