Vì môi trường truyền thông lành mạnh

29/12/2017, 10:17

Vì môi trường truyền thông lành mạnh - “Nạn nhân” mới nhất trong cuộc tranh luận dữ dội trên nhiều trang báo và truyền thông xã hội những ngày qua chính là PGS, TS Bùi Hiền, tác giả có ý tưởng cải tiến bảng chữ cái tiếng Việt.

Những ngày gần đây, dư luận đang tranh cãi dữ dội về ý tưởng cải tiến bảng
chữ cái tiếng Việt của PGS,TS Bùi Hiền

Bên cạnh vấn đề học thuật, nhiều nhà báo, ý kiến chuyên gia cho rằng, văn hóa tổ chức tranh luận trên các phương tiện truyền thông đang tồn tại nhiều“khoảng tối”, nhiều vấn đề đáng phải suy ngẫm, từ ngôn ngữ, giọng điệu đến thái độ, ứng xử của những người tham gia và trách nhiệm định hướng dư luận của báo chí.

Tranh luận hay tranh cãi?

Tranh luận trên các phương tiện truyền thông là một hình thức trao đổi ý kiến không thể thiếu trong một xã hội văn minh, qua đó, nhiều mảnh ghép trong bức tranh đời sống được phản ánh một cách đầy đủ, toàn diện hơn. Việc các cơ quan báo chí khơi gợi, dẫn dắt sự tranh luận của cả cộng đồng, tạo diễn đàn công khai, minh bạch và định hướng đúng đắn để đi đến chân lý nào đó là những tín hiệu đáng mừng trong đời sống báo chí thời gian qua.

Thực tế, trên các phương tiện thông tin đại chúng xuất hiện những cuộc tranh luận khá cởi mở, liên quan đến những vấn đề lớn, quan trọng của đất nước, thiết yếu trong đời sống, xã hội. Nhiều chính sách, dự thảo văn bản luật được người dân, nhà khoa học, các chuyên gia phản biện, tranh luận đã được cơ quan chức năng ghi nhận và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn cuộc sống khiến các chủ trương, chính sách ngày càng đúng đắn, có sức sống, lan tỏa trong đời sống xã hội. Trong bối cảnh truyền thông xã hội bùng nổ, tranh luận và phản biện trên mạng đã trở thành thói quen của rất nhiều người.

Tranh luận trên các phương tiện truyền thông là một hình thức trao đổi ý kiến không thể thiếu trong xã hội. Ảnh minh họa

Theo kết quả nghiên cứu, khảo sát do Chương trình nghiên cứu Internet và Xã hội (VPIS), có tới 78% số người được hỏi tại Việt Nam đều khẳng định đã từng là nạn nhân hoặc biết những trường hợp phát ngôn gây thù ghét trên mạng xã hội. Kết quả khảo sát này cho thấy, phát ngôn, xúc phạm, thù ghét trên mạng xã hội ngày càng phổ biến và gây nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Trở lại việc đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ ồn ào suốt thời gian qua, có lẽ bản thân PGS, TS Bùi Hiền cũng không ngờ rằng, ý kiến của mình tại một cuộc hội thảo chuyên ngành lại được công chúng quan tâm nhiều đến thế. Bởi lẽ, đề xuất cải tiến chữ viết của ông vốn chỉ được đề cập trong kỷ yếu hội thảo Ngôn ngữ học toàn quốc, tháng 9/2017, tại Quy Nhơn. Tuy nhiên, tại hội thảo ấy đề xuất kia không được các nhà nghiên cứu quan tâm nhiều. Vì theo họ, vấn đề mà PGS,TS Bùi Hiền đặt ra là không mới và hoàn toàn không khả thi, không thật cần thiết.

Tuy nhiên, đề xuất xa vời ấy bỗng dưng bị làm “nóng” một cách không đáng có. Với những tiêu đề đầy... “khiêu khích” một số người làm báo đã đẩy cuộc tranh luận bùng nổ dữ dội, vượt xa khỏi vấn đề mà tác giả đề ra. Cách đưa tin của truyền thông khiến nhiều người đã mặc định, đề xuất đó đã trở thành một chủ trương, chính sách lớn, sẽ sớm được thực hiện đại trà. Từ chỗ phản đối, nhiều người đã phê phán và chỉ trích quá đà, thậm chí công kích cá nhân người đưa ra đề nghị trên bằng những lời lẽ rất nặng nề. Nhiều phóng viên hùa theo mạng xã hội đưa ra những phán xét, đánh giá, bày tỏ thái độ phê phán một cách gay gắt.

Sự việc bị đẩy lên cao tới mức, người trong cuộc “khốn khổ” phải xuất hiện để giãi bày: “Điều tôi tiếc nhất là báo chí công bố nghiên cứu của tôi hơi vội vàng, khi nó chưa hoàn thiện, mới đưa ra phần phụ âm còn nguyên âm thì chưa. Với một đề tài khoa học, cần phải qua nhiều bước lấy ý kiến góp ý chuyên môn, khi nào được phê duyệt mới công bố để lấy ý kiến dư luận. Tôi mới chỉ giới thiệu công trình ở một bài viết trong kỷ yếu hội thảo khoa học về ngôn ngữ và nó chưa phải đề án đem ra trưng cầu, mới chỉ dừng ở trao đổi giữa các nhà khoa học với nhau. Việc công bố một nội dung nghiên cứu chưa hoàn thiện sẽ rất dễ gây ra xáo trộn xã hội”.

Diễn biến ngày càng nghiêm trọng khi có nhiều tờ báo tiếp tục “vào cuộc” và thông tin “nhiễu loạn” đến mức ngày 1/12 tại phiên họp Chính phủ thường kỳ, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam khẳng định, “Chính phủ và Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) chưa có chủ trương cải tiến chữ Quốc ngữ”...

Tất cả mọi người phải hướng đến môi trường truyền thông lành mạnh

Cần các quy tắc ứng xử chuẩn mực

Báo chí, truyền thông đóng một vai trò quan trọng trong nỗ lực xây dựng văn hóa tranh luận và phản biện khoa học lành mạnh. Xây dựng một môi trường tranh luận đúng nghĩa, ở đó, mỗi quan điểm, ý kiến cá nhân được lắng nghe, mổ xẻ thấu đáo, tôn trọng sự khác biệt, để cùng đi đến những giá trị, những chân lý đúng đắn, có ý nghĩa và tác động tích cực đến xã hội và cuộc sống luôn là nhu cầu cần thiết.

Theo các chuyên gia, bên cạnh giải pháp về mặt kỹ thuật như việc “lọc” các phát ngôn gây thù ghét, cần sự can thiệp của các nhà cung cấp nền tảng dịch vụ như google, facebook. Tuy nhiên, đó chỉ một cách để hạn chế những phát ngôn tiêu cực xuất hiện tràn lan, chứ không thể giải quyết một cách triệt để. Quan trọng hơn, để kiến tạo môi trường truyền thông an toàn và lành mạnh, nhiều nhà báo cho rằng, cần có Bộ quy tắc ứng xử cho mạng xã hội Việt Nam, kết hợp việc tăng cường thực thi quản lý Nhà nước trên lĩnh vực báo chí với những quy định cụ thể và những biện pháp “mềm” mang tính giáo dục. Bên cạnh đó, cần xây dựng một đội ngũ người dẫn dắt dư luận là các nhà báo, nhà văn, người nổi tiếng, người có ảnh hưởng để phục vụ mục đích tạo môi trường truyền thông tốt.

Việc Bộ Thông tin & Truyền thông đề xuất, xây dựng và triển khai “Bộ quy tắc ứng xử cho mạng xã hội Việt Nam” được kỳ vọng sẽ khắc phục hạn chế, bất cập trong việc quản lý mạng xã hội ở nước ta hiện nay, nhằm hướng tới việc xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, an toàn. Làm được như vậy có lẽ, những tranh luận vô bổ, thiếu văn hóa sẽ không còn đất sống./.

Ngọc Thành

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet