Văn hóa mạng xã hội

04/12/2019, 11:11

Văn hóa mạng xã hội - Luật An ninh mạng đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực thi hành từ 1/1/2019 quản lý và điều chỉnh hoạt động của mạng xã hội như thế nào? Xây dựng “Văn hóa mạng”, cần lắm thay!

Mạng xã hội - Quyền lực thứ năm

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng một trong các thành viên Chính phủ trả lời chất vấn trước kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV về quản lý báo chí, quản lý mạng xã hội. Từ chất vấn của các đại biểu Quốc hội và trả lời chất vấn của Bộ trưởng, hàng loạt vấn đề “nóng” được đặt ra về mạng xã hội. 

Dòng comment “đọi máu”

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư bùng phát mạnh mẽ, tạo ra sự biến đổi truyền thông xã hội sâu sắc. Mạng xã hội ra đời, so với lịch sử phát triển truyền thông chỉ là “đoạn đường ngắn”, nhưng đã phát triển với tốc độ chóng mặt, làm đảo lộn nhiều quan niệm, phương thức hoạt động của báo chí - truyền thông.

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh trong tay, ai cũng có thể “hòa quyện” vào thế giới thông tin qua mạng xã hội. Và hơn thế, ai cũng có thể trở thành “phóng viên, biên tập viên” đưa tin luận bàn sự kiện; trở thành một chủ thể, mắt xích, cấu trúc, một thành viên của mạng xã hội.

Một trong những đặc trưng của mạng xã hội, là sự đan xen hai mặt tốt và xấu, trung thực và bịa đặt, xuyên tạc, thậm chí vu khống, chửi bới, bôi nhọ lẫn nhau. Kẻ tung người hứng, vì một động cơ hay sắc thái tình cảm nào đó, “nhìn người, nhìn việc” phiến diện, người ta dễ dàng mạt sát nhau, ném đá nhau, đánh hội đồng không thương tiếc. Có nhận định, mở mạng là thấy chửi bởi, chửi từ trên xuống dưới, chửi từ trong ra ngoài, bôi nhọ, xuyên tạc, không trừ một ai. Cứ nhìn vào tấm gương phản chiếu đó, văn hóa xuống cấp đến vậy, làm sao có thể xây dựng một xã hội tốt đẹp? Về mặt tiêu cực của mạng xã hội, nhận định ấy quá chuẩn, đúng với thực tế mạng xã hội hiện nay.

Văn hóa mạng xã hội

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng trong buổi tiếp xúc cử tri tại một đơn vị bầu cử ở Hà Nội, khi được hỏi về tình hình biển Đông, đã khẳng định: “Giữ quan hệ cho tốt, nhưng việc gì thuộc về độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, chúng ta không bao giờ nhân nhượng”. Nguyên tắc bất di bất dịch là bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, trong đó có chủ quyền của Việt Nam ở biển Đông, nhưng đồng thời phải giữ ổn định, giữ được đất nước yên bình, để dân giàu, nước mạnh, phát triển.

Đó là lập trường, quan điểm, đường lối chính sách đối ngoại, đối nội nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Tuy nhiên trên mạng xã hội, người này người khác, nhóm này nhóm kia, những kẻ cơ hội chính trị lại xuyên tạc, thổi phồng sự thật, kích động, lên gân lên cốt ra vẻ ta là anh hùng, ta là yêu nước. Sự kích động ấy rất nguy hiểm bởi những người yêu nước nhưng thiếu hiểu biết, thiếu thông tin có thể bị luồng thông tin này hướng lái, dẫn tới những hành động sai trái, nguy hại, chống phá, gây mất ổn định.

Mới đây, Giám đốc điều hành UNICEF, bà Henrietta Fore đưa ra kết luận: “Ngày nay, không gian lớp học được kết nối với thế giới bên ngoài thông qua mạng xã hội, điều này đồng nghĩa với giờ đến trường không còn kết thúc lúc học sinh rời lớp học. Và tin đồn, tin giả, bịa đặt, miệt thị, xúc phạm, bắt nạt học đường cũng không dừng lại ở đó”.

Thực tế xã hội ở Việt Nam cũng như nhiều quốc gia, không ít học sinh đã rơi xuống hố sâu vì mạng xã hội, không còn gượng nổi, thậm chí do bế tắc nạn nhân đã phải chọn con đường quyên sinh. Người ta không quá lời khi nhận xét: “Cộng đồng mạng đang giết từng người một, người mà họ không hề quen biết.

Bàn phím là những con dao, những lời nói được phóng ra lao thẳng vào đối tượng trước mặt, nhưng họ lại lầm tưởng làm như vậy là thẳng thắn, là cá tính”. Văn hóa học đường, sự yên bình nơi trường lớp, sự trong trắng, giàu hoài bão và khát khao hướng tới cái đẹp của tuổi thơ đang đứng trước nhiều thách thức. Bài toán đặt ra là làm cách nào, bằng giải pháp hữu hiệu gì đây để có thể quản lý, hạn chế mặt xấu, mặt tiêu cực của mạng xã hội?

Nói không với sự “vô học” trên mạng xã hội

Nói không với sự “vô học” trên mạng xã hội

Thời gian qua, nhờ mạng xã hội, người dân cả nước phát hiện ra sự khó khăn, thiếu thốn nơi này, nơi kia, những hoàn cảnh khó khăn, cần sự cưu mang, trợ giúp của cộng đồng. Qua mạng xã hội, cơ quan chức năng phát hiện ra tiêu cực, tham nhũng, sự lãng phí, suy đồi đạo đức xã hội, bạo lực gia đình, bạo lực học đường, lạm dụng xe công, tai nạn giao thông.

Mạng xã hội trợ giúp khá hiệu quả việc tìm người thân, bạn bè,... Người sử dụng mạng xã hội cần khai thác nó, đãi cát tìm vàng, lựa chọn những thông tin trung thực để “nạp” thông tin hay cho mình. Đặc biệt, đối với người làm báo, việc sử dụng mạng xã hội để khai thác thông tin, khá hữu ích.

Thực tế cho thấy, trong các mùa Giải báo chí quốc gia, một số tác phẩm báo chí giành giải cao, đề tài bài viết lại do tác giả khai thác từ sự khởi nguồn của mạng xã hội. Tác phẩm “Bạo lực trẻ mầm non” xảy ra tại Đồng Nai (Đài PT-TH Đồng Nai); “Cây cầu Hạnh Phúc” tại vùng cao tỉnh Lai Châu (Báo Tuổi Trẻ TP. HCM)... là những tác phẩm báo chí xuất sắc, đoạt giải A, khởi nguồn từ sự phát hiện thông tin trên mạng xã hội.

Tại Bà Rịa - Vũng Tàu, một ngày đẹp trời, nhà đầu tư nọ ào ạt cho lấp biển xây dựng dự án Thủy Cung, kèm tổ hợp khách sạn 5 sao 23 tầng. Từng đoàn xe tải rầm rộ tập kết đất đá lấp biển Bãi Trước, mặt tiền danh thắng Bạch Dinh - bãi biển danh tiếng có hòn Ngưu - hòn Rù Rì, nơi đã có biết bao mối tình của “trai tài, gái sắc” bén rễ.

Một tờ báo lên tiếng cho rằng, việc đổ đất lấp biển theo đúng quy trình. Mạng xã hội vào cuộc, theo đó xuất hiện “Group Facebook”: Vũng Tàu, thành phố tôi yêu - nhìn chung các thông tin đưa lên “Group” này là xây dựng.

Trước sự lên tiếng mạnh mẽ của dư luận, trong đó có mạng xã hội và của một số cơ quan báo chí chính thống, giữa tháng 10/2019, lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu ra “lệnh” tạm ngưng lấp biển, tạm dừng dự án Thủy Cung. Sau đó, tỉnh ban hành văn bản dừng việc xây dựng tổ hợp khách sạn cao cấp 23 tầng, án ngữ khu di tích Bạch Dinh và mặt tiền biển Bãi Trước.

Mạng xã hội có 2 mặt tích cực và tiêu cực, người dùng cần biết cách

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng chỉ rõ việc tổ chức thực thi nghiêm túc Luật An ninh mạng, coi đây là giải pháp hữu hiệu phòng tránh các biểu hiện tiêu cực trong sử dụng mạng, thúc đẩy yếu tố hữu ích, tích cực của mạng xã hội. Cùng với việc thực thi pháp luật, điều quan trọng tiếp theo chính là văn hóa ứng xử, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân, khi tham gia mạng xã hội.

Hãy nói không với “vô học” trên mạng xã hội. Đó không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi của chính mình và gia đình mình. Bản lĩnh và tỉnh táo để khai thác mặt tốt, tính ưu việt của mạng xã hội. Bản lĩnh và tỉnh táo để tránh, không a dua, không bị dẫn dắt bởi mặt xấu, độc hại, sự bịa đặt, xuyên tạc ác ý của mạng xã hội.

Xin trích dẫn tâm sự, chia sẻ của một cư dân mạng, từng là nạn nhân của mạng xã hội, để kết thúc bài viết: “Tôi mong muốn tất cả mọi người đặt mình vào vị trí của người khác, hãy quan tâm cảm xúc của người khác, bởi ngay cả những lời nói, bình luận trên mạng mà bạn nghĩ rằng vô hại, cũng có thể trở thành nguyên nhân cho cái chết của một ai đó. Lời nói tiêu cực có tính sát thương mạnh hơn bạn tưởng”...

ạng xã hội là thông tin cá nhân, nhưng có tính lan sâu rộng, không biên giới. Tuy nhiên, mạng xã hội vẫn hoạt động trong một lãnh thổ quốc gia, quốc gia đó không thể không quản lý mạng xã hội.

Một nhà nước pháp quyền, mọi hành vi trong xã hội, bao gồm thông tin mạng đều phải được điều chỉnh bởi các quy định của pháp luật, phù hợp với lợi ích - an ninh quốc gia. Chấp hành các điều Luật, xử lý nghiêm minh người sai phạm là một chuyện, điều quan trọng hơn chính là xây dựng “văn hóa mạng xã hội”.

Sau Luật Báo chí sửa đổi năm 2016, Luật an ninh mạng có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2019. Luật có 7 chương, 43 điều quy định những nội dung cơ bản về bảo vệ an ninh mạng và an ninh quốc gia; bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; góp phần dân chủ hóa xã hội, thúc đẩy sự phát triển nền văn hóa Việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc...

Hải Vân

Bình luận