Ứng xử mạng xã hội: “Quyền lực thứ 5", được và mất?

02/07/2019, 15:54

Ứng xử mạng xã hội: “Quyền lực thứ 5", được và mất? - Mạng xã hội đang nổi lên như một thứ quyền lực, có người gọi nó là quyền lực thứ 5, sau Thần quyền, Vũ quyền, Tài quyền, Trí quyền. Quyền lực thứ 5 là “sự công phá”của mạng xã hội - là “Quyền lực Facebook”. Mạng xã hội “được nhiều mà mất cũng không ít”.

Giới trẻ đang tốn quá nhiều thời gian vào mạng xã hội. Ảnh: TL

Theo báo điện tử Infonet, ngày 25/5/2019, Ban Thường vụ Đảng ủy Khối các cơ quan và doanh nghiệp tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 53-QĐ/ĐUK thi hành kỷ luật đối với ông Lê Hữu Thuận, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng khoa Lý luận Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc Đảng bộ Trường Chính trị Trần Phú, bằng hình thức cách chức Phó Bí thư Chi bộ, nhiệm kỳ 2017 - 2020 bởi ông đã sử dụng “tùy tiện” mạng xã hội - “Quyền lực Facebook”, bịa đặt và xuyên tạc thông tin sức khỏe của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, với những lời lẽ dung tục, kém văn hóa trên tài khoản Facebook cá nhân.

Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh, cũng là một nhà báo, bình luận: “Bạn ấy giảng dạy ở trường chính trị mà lại không có tư duy chính trị, đã đón nhận kết cục sự nghiệp đi xuống không giống ai!”.

Vi phạm của Phó bí thư chi bộ, Trưởng khoa Lý luận Mác - Lê-nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh trường Chính trị Trần Phú là nghiêm trọng, gây dư luận xấu trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, làm giảm uy tín của bản thân và tổ chức đảng, cơ quan công tác. Quyết định kỷ luật cán bộ của trường này là cần thiết và kịp thời. Đó cũng là bài học chung đối với những ai “tùy tiện” trong việc sử dụng mạng xã hội. Cũng có thể coi, vị trưởng khoa này là “nạn nhân” của “Quyền lực Facebook”, khi sử dụng nó mà thiếu bản lĩnh, không làm chủ, không kiểm soát được nó!

Ứng xử trên mạng xã hội là việc không đơn giản. Ảnh: TL

Tháng 5/2019, trước Hội nghị Trung ương 10, có thông tin trên tài khoản Facebook cá nhân về “nhân sự đại hội Đảng”, theo lối suy đoán - tự mình phán về năng lực, phẩm chất, tuổi tác lãnh đạo. Khi bàn về điều tối kỵ này, một nhà báo lão thành cho rằng, đó là kiểu “Ếch ngồi đáy giếng mà ì oạp chuyện trời cao!”.

Người có kinh nghiệm thời cuộc có thể thấy ngay, đó là thông tin suy luận vô lối, cầm đèn chạy trước ô tô. Anh ta thông tin và luận bàn như vậy để làm ra vẻ ta đây tài giỏi, là người nổi tiếng, rất am hiểu thời cuộc. Một tài khoản cá nhân khác, khi thông tin một số vụ án trọng điểm, ngầm chỉ ông nọ sắp khởi tố, bà kia sắp vào tù - những nhân vật tai to mặt lớn nào đó đứng sau các đại án (?). Người yếu bóng vía, không bản lĩnh, non nớt chính trị đọc những loại thông tin này trên mạng xã hội mà “bái phục”, phát khiếp, lên cơn sốt!

Hàng ngày đọc mạng xã hội, theo dõi các tài khoản Facebook cá nhân của người này, người kia, chúng ta rất dễ nhận ra các gương mặt. Mà họ có phải ai xa lạ, có khi cũng là cánh bạn bè, đồng nghiệp một thuở, nay do nhiều lý do khác nhau, vô tình hay hữu ý mà “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đó thôi. Vẫn biết rằng, thời đại ngày nay là thời đại của cuộc cách mạng 4.0, thời đại Internet - thời đại sống chung với cái “chợ trời” thông tin mạng xã hội. Ông nói xuôi, bà nói ngược, anh bình luận, em phán xét... bất chấp, vô tội vạ, theo kiểu điếc không sợ súng! Công dân có trách nhiệm, trong đó có công chức, viên chức, nhà báo... càng phải có nghĩa vụ công dân, trách nhiệm xã hội, có văn hóa khi ứng xử, sử dụng mạng xã hội.

Mạng xã hội - Quyền lực thứ 5 là có thật. Ảnh: TL

Với Trí quyền, con người tạo ra hàng loạt thiết chế thông minh. Ngày nay, Facebook có 2,3 tỷ người can dự - có tài khoản riêng; nếu coi đây là quốc gia thì đấy là quốc gia khổng lồ, không có bất cứ quốc gia nào sánh kịp. Quyền lực của Mark Zuckerberg - ông chủ mạng xã hội Facebook cùng nhóm “bộ ba” sáng lập ra nó có thể coi là một thứ siêu quyền lực, bởi cái mà họ nắm là thông tin - những thông tin có thể nhào nặn để biến “không” thành “có”, biến “có” thành “không”, biết “ít” thành “nhiều” một cách méo mó, đủ mọi lĩnh vực, từ chính trị, xã hội đến kinh tế, kinh doanh...

Luật Báo chí 2016 và 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp được Hội Nhà báo Việt Nam ban hành nêu rõ: Bổn phận, trách nhiệm của nhà báo, hội viên khi sử dụng mạng xã hội là phải có trách nhiệm xã hội. Đó là đạo đức nghề nghiệp, sự trung thực thông tin của người làm báo chuyên nghiệp và nhân văn, có trách nhiệm với đất nước, với nhân dân!

Luật Báo chí được Quốc hội thông qua tháng 4 năm 2016 là cẩm nang khi hành nghề báo chí, điều chỉnh các hành vi góp phần thực hiện quyền được thông tin của người dân. Luật Báo chí và các Quy định đạo đức nghề nghiệp có quan hệ mật thiết, bổ sung, hỗ trợ cho nhau.

Mạng xã hội đang giết báo chí đích thực. Ảnh: TL

Mạng xã hội, các tài khoản Facebook cá nhân, xét cả về mặt lý luận và thực tiễn không phải là báo chí, nhưng nó gần gũi với báo chí, có liên quan đến báo chí - về góc độ lan tỏa thông tin; Với mạng xã hội, lan tỏa cả những thông tin không được kiểm chứng. Người làm báo với tư cách công dân, thành tố của xã hội sống chung với mạng xã hội, trong đó có Facebook. Sử dụng mạng xã hội, tận dụng mặt ưu việt của mạng xã hội, nhưng phải hết sức tỉnh táo, cẩn trọng, không để mạng xã hội dẫn dắt.

Bài học của vị trưởng khoa trường chính trị tỉnh ở miền Trung mới đây, dù vị giảng viên này không phải phóng viên, không phải nhà báo, nhưng tự nó nhắc nhở bản lĩnh chính trị, sự vững vàng - cần sự trui rèn trong thực tiễn công việc của người cầm bút, lực lượng có trách nhiệm định hướng dư luận xã hội đúng đắn.

Facebook - tạm coi là lực lượng của “Quyền lực thứ 5”, được và mất? cho thấy người làm báo, nhà báo “Cũng là chiến sỹ cách mạng, cây bút và trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”, như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với báo chí, cần luôn tỉnh táo và sự cẩn trọng cần thiết!

Phạm Quốc Toàn

Bình luận