Từ một lớp học truyền cảm hứng đổi mới, sáng tạo

26/06/2019, 15:30

Từ một lớp học truyền cảm hứng đổi mới, sáng tạo - Ngày 19/5/2019, Báo Quân đội nhân dân chính thức công bố Quyết định của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng triển khai phát triển Báo Quân đội nhân dân theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện. Theo Quy hoạch báo chí vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đây là một trong 6 cơ quan báo chí được xác định phát triển theo mô hình này.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm Báo Quân đội nhân dân ngày 21/12/2018. Ảnh: Trọng Hải.

Phù hợp với xu thế

Chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển Báo Quân đội nhân dân trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp sau như vậy đã khẳng định sự lựa chọn đúng đắn của tập thể những người làm Báo Quân đội nhân dân trong hàng chục năm qua là phát triển tờ báo phải gắn với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ.

Thực ra, chủ trương phát triển một tòa soạn báo in truyền thống thành một cơ quan truyền thông đa phương tiện không phải lúc này mới được bàn đến. Những ý tưởng đã ra đời từ sớm, đã được thảo luận, bàn bạc kỹ và được triển khai theo một lộ trình phù hợp.

Tôi may mắn được công tác và tham gia quản lý tờ báo trong những năm Báo Quân đội nhân dân cùng báo chí cả nước được đón nhận những thành tựu to lớn của khoa học công nghệ trong lĩnh vực truyền thông, nhất là công nghệ số và Internet.

Báo Quân đội nhân dân từ chỗ chỉ có báo in nay có thêm báo điện tử đa phương tiện; từ việc thực hiện quy trình xuất bản theo phương thức truyền thống nay có tòa soạn điện tử, tất cả các công đoạn làm báo đều thực hiện trong môi trường số và trong không gian mạng... Tất cả là nhờ vào quyết tâm đổi mới và tinh thần kiên trì, bền bỉ, sáng tạo không ngừng của toàn tòa soạn, từ lãnh đạo, đến cán bộ quản lý, phóng viên, nhân viên...

Các học viên lớp bồi dưỡng của LHQ chụp ảnh lưu niệm trước tòa nhà LHQ ở New York (Mỹ). Ảnh: TGCC

Bài học quý từ thực tiễn

Năm 1994, trên cương vị Trưởng phòng Thư ký Tòa soạn của Báo Quân đội nhân dân, tôi may mắn được tham dự một lớp tập huấn do Vụ Thông tin báo chí của Liên hợp quốc tổ chức tại New York (Mỹ). Lớp học có sự tham gia của các nhà báo từ gần 20 nước đang phát triển. Tại đây, lần đầu tiên tôi được giới thiệu về mạng toàn cầu (world wide web) và công nghệ Internet với những dự báo hết sức kinh ngạc và thú vị về tương lai của báo chí, truyền thông.

Suốt thời gian 1 tháng tham gia lớp tập huấn, chúng tôi được học tập và làm việc trong không gian mạng, được tìm kiếm thông tin, xử lý, gửi và nhận thông tin qua mạng của Liên hợp quốc, thực sự đây là một trải nghiệm rất ấn tượng. Và chính lớp bồi dưỡng này đã truyền cho tôi một cảm hứng và khát khao được một lúc nào đó đưa chính không gian công nghệ tuyệt vời ấy về tòa soạn của mình.

Sau lớp bồi dưỡng trở về, tôi có đem câu chuyện trao đổi với anh em Công ty điện toán truyền số liệu (VDC) lúc bấy giờ đảm nhiệm việc truyền Báo Quân đội nhân dân từ Hà Nội đến điểm in tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Vũ Hoàng Liên, Giám đốc công ty cũng là một trong những người tiên phong đưa Internet vào Việt Nam (hiện là Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam) rất đồng cảm và khuyến khích hai bên cùng suy nghĩ về một kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin nói chung và mạng Internet nói riêng vào công tác làm báo ở Báo Quân đội nhân dân, trước hết là cải thiện tốc độ đường truyền báo, bảo đảm truyền tin bài nhanh hơn, rút ngắn thời gian làm chế bản ở các điểm in.

Khi mạng Internet được đưa vào sử dụng, vấn đề này giải quyết rất nhanh. Các điểm in không còn nhận từng tin bài riêng lẻ, rồi đưa đi sắp chữ, trình bày lại, làm chế bản lại mà nhận toàn bộ bản đã thiết kế và trình bày hoàn chỉnh tại Hà Nội, có thể chụp phim làm chế bản ngay, gần như cùng lúc với điểm in chính.

Chính nhờ cải tiến công nghệ, với sự cộng tác của Công ty điện toán và truyền số liệu và sau đó là Tổng Công ty Điện tử Viễn thông quân đội Viettel (sau này là Tập đoàn viễn thông công nghiệp Viettel), Báo Quân đội nhân dân lần lượt mở thêm các điểm in tại Cần Thơ, Đà Nẵng, Buôn Ma Thuột, Vinh, cùng lúc in báo tại 6 điểm, tạo chuyển biến quan trọng trong công tác in và phát hành báo trong phạm vi toàn quốc.

Báo Quân đội nhân dân cuối tuần số 799 ra ngày 24/4/2011. Ảnh: TL

Không ngừng đổi mới, sáng tạo

Đối với các báo in ở nước ta, đặc biệt với Báo Quân đội nhân dân, tờ báo chính trị ra hàng ngày, công tác phát hành luôn là một thách thức lớn. Làm thế nào để đưa được tờ báo đến sớm với cán bộ, chiến sĩ, nhân dân là vấn đề nan giải, nhất là đối với các địa bàn xa như biên giới, hải đảo. Khó có thể chấp nhận một thực tế là bộ đội ta ở quần đảo Trường Sa phải 3 - 4 tháng mới nhận được một chuyến báo, hoàn toàn phụ thuộc vào các chuyến tàu tiếp tế hậu cần. Tất nhiên, anh em có tờ báo đọc là quý rồi nhưng rõ ràng báo ngày mà đọc sau 3 - 4 tháng thì tính thời sự chẳng còn gì.

Từ những trăn trở này, ngay từ năm 2001, khi Internet đã bước đầu được ứng dụng và đưa được băng thông rộng ADSL vào Việt Nam, chúng tôi đã nghĩ ngay đến việc chuẩn bị xây dựng báo điện tử Quân đội nhân dân phát hành trên mạng Internet. Quyết tâm của tòa soạn lúc ấy là làm một trang tin điện tử để đưa những nội dung quan trọng nhất của báo in lên mạng, phục vụ bạn đọc ở những nơi có điều kiện kết nối Internet và thông qua mạng nội bộ quân đội.

Tuy lúc đó có những ý kiến lo ngại về các điều kiện bảo vệ an ninh mạng, khả năng đầu tư về hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực, nhưng với sự giúp đỡ của Tổng Công ty Điện tử và Viễn thông Quân đội Viettel, Báo Quân đội nhân dân đã xây dựng Đề án xây dựng và phát hành trang tin điện tử Báo Quân đội nhân dân trên mạng Internet bao gồm các chuyên mục truyền thống, mục đích chủ yếu là chuyển tải những nội dung quan trọng nhất của ba ấn phẩm báo in là Báo Quân đội nhân dân hàng ngày, Báo Quân đội nhân dân cuối tuần và Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng.

Trong tờ trình gửi Tổng Cục chính trị, để báo cáo Đảng ủy Quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng ghi rõ: Việc xây dựng trang tin điện tử của Báo Quân đội nhân dân là góp phần đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tuyên truyền đối ngoại và đấu tranh tư tưởng trong tình hình mới. Qua trang tin điện tử sẽ đưa thông tin nhanh hơn đến các đối tượng bạn đọc sử dụng mạng Internet và mạng nội bộ quân đội, giúp bạn đọc nhanh chóng cập nhật thông tin, đặc biệt là các đơn vị đóng quân ở xa. Do dựa vào hạ tầng kỹ thuật ban đầu của Tổng công ty điện tử và viễn thông quân đội nên không đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn”.

Phát triển Báo Quân đội nhân dân theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện. Ảnh: TL

Ngày 18/10/2002, nhân kỷ niệm 52 năm Ngày thành lập Báo Quân đội nhân dân, Đại tướng Phạm Văn Trà, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đến thăm và làm việc với Báo Quân đội nhân dân. Ban biên tập đã báo cáo xin ý kiến Bộ trưởng cùng lúc hai chủ trương lớn: tăng trang báo in hàng ngày từ 4 trang lên 8 trang ( khổ A2) và xây dựng trang tin điện tử phát hành trên mạng Internet...

Sau khi dành thời gian trực tiếp trao đổi ý kiến với đông đảo cán bộ, phóng viên các phòng ban của Tòa soạn, Bộ trưởng đã nhất trí với đề xuất của Ban biên tập và chỉ đạo: Báo in hàng ngày tăng trang nhưng phải tăng chất lượng thông tin, nội dung và hình thức phải tốt. Báo điện tử cần kết hợp chặt chẽ với Viettel và Bộ Tư lệnh Thông tin liên lạc để bảo đảm an ninh, an toàn, đồng thời cần đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ phóng viên bảo đảm hoạt động hiệu quả. Đây thực sự là những chỉ đạo rất trúng và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Báo không chỉ trong những năm đó mà cả sau này.

Ngày 10/12/2002, Bộ Văn hóa và Thông tin phê duyệt Quyết định cho phép Báo Quân đội nhân dân hàng ngày tăng lên 8 trang và đưa trang tin điện tử Báo Quân đội nhân dân vào hoạt động với tên gọi Quân đội nhân dân Online xuất bản bằng tiếng Việt và tiếng Anh. Vừa làm, vừa rút kinh nghiệm và không ngừng cải tiến về nội dung, hình thức cũng như hoàn thiện về công nghệ, ngày 21/8/2006, Trang tin điện tử Quân đội nhân dân Online bắt đầu xuất bản tiếng Anh. Đây là bước khởi đầu quan trọng của tờ báo vươn ra hội nhập quốc tế và tham gia tích cực hơn vào mặt trận thông tin, tuyên truyền đối ngoại.

Phiên bản Báo Quân đội nhân dân bằng tiếng Lào. Ảnh: TL

Đa dạng hóa các sản phẩm

Hiện nay, qua nhiều lần cải tiến, hoàn thiện, toàn bộ quy trình sản xuất báo in và báo điện tử ở Báo Quân đội nhân dân được thực hiện trong môi trường số và không gian mạng, giúp cán bộ, phóng viên có thể làm việc mọi lúc, mọi nơi, chỉ cần có máy tính và kết nối Internet. Tất cả các khâu viết bài, biên tập và sửa chữa tin bài, duyệt đăng, làm chế bản đều thực hiện trên tòa soạn điện tử, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý tin, bài,tổ chức nội dung, biên tập và trình bày trang báo. Trái với lo ngại của một số người, trong nhiều năm liền, tòa soạn điện tử vận hành tốt, an ninh, an toàn, không xảy ra sai sót. Ai cũng thấy được sự tiện lợi và tính ưu việt của việc thực hiện quy trình làm báo in bằng tòa soạn điện tử.

Qua những câu chuyện nhỏ kể trên, có thể thấy rõ, không một cơ quan báo chí nào có thể đứng ngoài sự phát triển của khoa học công nghệ, vì khoa học công nghệ đang làm thay đổi căn bản tất cả các khâu của quá trình truyền thông, từ sản xuất thông tin, truyền tin đến tiếp nhận thông tin, nhận phản hồi thông tin qua tương tác với bạn đọc. Giờ đây, mọi việc đã trở nên quen thuộc, phổ biến, diễn ra một cách tự nhiên, nhưng với chúng tôi đó là cả một chặng đường dài, tự mình khai mở và dò tìm những bước đi ban đầu. Và thực sự, đó cũng mới là những chặng đầu. Chặng tiếp theo là gì? Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tác động đến mỗi tòa soạn như thế nào? Đó sẽ là những bài toán mới cho những người làm báo quân đội. Trong xu thế phát triển của khoa học công nghệ nhanh như hiện nay, có nhiều điều chưa thể dự báo đầy đủ, nhưng tất yếu phải có một tinh thần sẵn sàng đón nhận và thay đổi.

Chúng tôi mừng vì hướng đi mà tập thể tòa soạn đã chọn từ nhiều năm trước là hướng đi đúng, nhưng xây dựng một cơ quan báo chí đa phương tiện mạnh, có vị trí và tầm ảnh hưởng lớn trong xã hội không đơn giản. Nhận thức cho đúng mô hình này và có những cách làm sáng tạo để tờ báo đáp ứng được kỳ vọng của bạn đọc, tiếp tục khẳng định được vị thế là một trong những tờ báo chính trị hàng đầu của đất nước là một sứ mệnh rất nặng nề, đòi hỏi sự cố gắng vượt bậc của đội ngũ những nhà báo - chiến sĩ.

Trung tướng Lê Phúc Nguyên
Nguyên Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân

Bình luận