Truyền thông đại chúng đối với hoạt động của Quốc hội

11/07/2017, 10:08

Truyền thông đại chúng đối với hoạt động của Quốc hội - Truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng, phản ánh trung thực mọi hoạt động của Quốc hội và đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đến cử tri và là cầu nối để cử tri tham gia vào các hoạt động như lập hiến, lập pháp và giám sát tối cao; qua đó, thực hiện quyền làm chủ của mình.

Việc tham gia của truyền thông đại chúng ngay từ giai đoạn đầu khi soạn thảo chương trình luật có ý nghĩa quan trọng trong quản lý xã hội nói chung và với hoạt động lập pháp của Quốc hội nói riêng

Thông tin trung thực

Những năm gần đây, mức độ công khai về hoạt động Quốc hội đến công chúng ngày càng được mở rộng, thông qua số lượng cũng như cách thức tác nghiệp của nhà báo đối với các đại biểu Quốc hội và hoạt động Quốc hội.

Nếu như kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa IX, năm 1993 mới có 300 phóng viên, kỹ thuật đại diện từ 50 cơ quan thông tấn báo chí đưa tin, đến nay đã tăng lên 600 phóng viên, kỹ thuật đại diện từ 100 cơ quan thông tấn báo chí từ Trung ương đến địa phương. Đặc biệt, thực hiện chủ trương đổi mới hoạt động Quốc hội, báo chí còn có cơ hội tiếp cận nhiều hơn với các hoạt động của Hội đồng dân tộc, các Ủy ban Quốc hội, các Ban của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Vì vậy, mọi hoạt động Quốc hội đã được thông tin khá đầy đủ và toàn diện, tạo thành cầu nối quan trọng để tăng hiệu quả giữa Quốc hội với cử tri.

Truyền thông đại chúng với hoạt động lập pháp

Lập pháp là một trong những hoạt động quan trọng nhất của Quốc hội. Hoạt động này là quy trình làm luật; trong đó, gồm các bước như soạn thảo, thẩm tra, thông qua và công bố luật. Đáng chú ý, giai đoạn nào cũng có dấu ấn của truyền thông đại chúng. Việc soạn thảo dự thảo luật là bước đầu tiên trong quy trình xây dựng luật và có ý nghĩa quan trọng. Đây là giai đoạn xác định tính chất, nội dung, đối tượng và phạm vi điều chỉnh của dự án luật.

Việc tham gia của truyền thông đại chúng ngay từ giai đoạn đầu khi soạn thảo chương trình luật có ý nghĩa quan trọng trong quản lý xã hội nói chung và với hoạt động lập pháp của Quốc hội nói riêng. Truyền thông đại chúng có thể tác động vào ý thức xã hội để xác lập và củng cố hệ thống tư tưởng chính trị thống nhất, qua đó, liên kết các thành viên rời rạc thành một khối đoàn kết.

Trong định hướng dư luận xã hội, việc lựa chọn góc độ thông tin và hàm lượng thông tin phân tích và bình luận trong mỗi sản phẩm truyền thông có ý nghĩa quan trọng. Bởi mỗi vấn đề, sự kiện khi được đưa lên các phương tiện truyền thông đại chúng sẽ tạo ra sự ảnh hưởng tới dư luận xã hội về vấn đề, sự kiện đó. Vì vậy, truyền thông đại chúng cần nắm chắc nội dung của dự thảo văn bản pháp luật, lường trước được những tác động của văn bản pháp luật khi đi vào đời sống, từ đó, lựa chọn góc độ tiếp cận để định hướng dư luận xã hội.

Cách thức để định hướng dư luận xã hội về các vấn đề trong văn bản pháp luật cần thông qua phân tích, diễn giải của các chuyên gia. Truyền thông đại chúng cũng cần khai thác thông tin đa chiều để bảo đảm tính trung thực, khách quan và đúng đắn của thông tin. Bởi mục đích cuối cùng của truyền thông đại chúng là nhằm hình thành và sửa đổi các luật một cách hợp lý và phù hợp. Nhờ đó, luật mới có thể dễ dàng được chấp nhận và đi vào cuộc sống của nhân dân.

Giáo dục, tuyên truyền cho nhân dân về quy trình xây dựng luật có ý nghĩa quan trọng, vừa để nhân dân tham gia đóng góp ý kiến vào các giai đoạn xây dựng luật; đồng thời, giúp nhân dân có nhận thức đúng đắn và có tình cảm với văn bản pháp luật khi được ban hành. Việc đưa ý kiến của các nhà soạn thảo dự thảo đến nhân dân và huy động cá nhân, nhóm người cùng tham gia tìm hiểu quy trình và thảo luận, không chỉ giúp người dân hiểu biết quy trình, thủ tục xây dựng văn bản pháp luật, mà còn là cách để nhân dân thể hiện ý kiến cá nhân vào quy trình này. Thực hiện được nhiệm vụ này, truyền thông đại chúng cần giúp người dân nắm bắt các giai đoạn chính của quy trình lập pháp, cũng như xác định mục tiêu cần truyền thông cụ thể trong từng giai đoạn.

Khi dự thảo luật được ĐBQH thảo luận tại Quốc hội, truyền thông đại chúng cần giúp nhân dân hiểu sâu sắc hơn những nội dung trọng yếu trong dự thảo luật, qua đó, giúp giảm thiểu sự khác biệt trong nhận thức về nội dung dự thảo. Qua việc trao đổi, tranh luận với những ý kiến khác nhau, cử tri và nhân dân có thể hiểu cặn kẽ hơn, sâu sắc hơn về bộ luật. Chừng nào chưa có tình cảm đúng đắn với pháp luật, người dân chưa có ý thức pháp luật. Vì vậy, truyền thông đại chúng cần bồi dưỡng niềm tin, tình cảm đối với pháp luật ở những khía cạnh như: tính công bằng và không khoan nhượng của pháp luật.

Truyền thông đại chúng không chỉ giúp nhân dân có ý thức pháp luật tốt hơn mà còn khiến mối quan hệ giữa ĐBQH với cử tri có được tiếng nói chung trong hành động lập pháp. Bởi cử tri thực thi quyền làm chủ thông qua việc ủy quyền cho các đại biểu của mình. Thông qua việc sử dụng giá trị chung mà truyền thông đại chúng xác lập, ĐBQH sẽ có thông tin để thuyết phục cử tri có cái nhìn rộng hơn cho lợi ích chung của đất nước, để cử tri có thể hoan nghênh hành động của mình và tái bầu cử cho bản thân ở lần sau.

Đơn cử, Điều 60 của Luật Bảo hiểm xã hội, vừa qua, nhận được ý kiến đa chiều. Có ý kiến của Lãnh đạo Quốc hội, Ủy viên thường vụ Quốc hội cho rằng, Điều 60 thể hiện quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước ta, lo xa cho người dân. Người dân sau khi hết tuổi lao động sẽ có lương hưu, bớt gánh nặng cho con cháu. Tuy nhiên, có phương tiện truyền thông khác phản ánh ý kiến của bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND TP.HCM cho rằng, trước mắt, người lao động đang quá khó khăn, không thể hy sinh, chịu khổ cực với thời gian có thể là hàng chục năm để sau đó nhận được đồng lương hưu. Không thể quá nhấn mạnh tới tương lai mà bỏ quên mất hiện tại; nhưng cũng không thể nhấn mạnh chỉ hiện tại mà quên mất những công việc lâu dài.Trên cơ sở lấy ý kiến rộng rãi như vậy, cuối cùng, Điều 60 đã được sửa đổi.

Đại biểu bỏ phiếu bầu Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Truyền thông đại chúng với hoạt động giám sát của Quốc hội

Thông tin trên truyền thông đại chúng có vai trò rất quan trọng trong hoạt động giám sát của Quốc hội, bởi thông tin từ truyền thông đại chúng là cơ sở giúp Quốc hội xác định vấn đề nổi cộm từ thực tế cần kiểm tra, giám sát, từ đó, lập kế hoạch, chương trình hành động và các quyết định phân công nhiệm vụ, đồng thời cũng giúp ĐBQH tự tin hơn, chủ động hơn khi “bấm nút” tại nghị trường.

Truyền thông đại chúng đã phản ánh tình trạng vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm ở hầu hết các khâu, từ sản xuất, bảo quản, chế biến, bao gói, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn cả nước. Mất vệ sinh an toàn thực phẩm là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm cho hàng chục ngàn người chết vì ung thư, nhiễm độc, nhiều người phải vào viện cấp cứu, điều trị do ngộ độc thực phẩm.

Trước thực trạng này, Quốc hội đã quyết định chọn giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm giai đoạn 2011-2016. Việc giám sát nội dung này giúp đề cao trách nhiệm, tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm; nâng cao trách nhiệm, nhận thức của người sản xuất trong việc bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm, góp phần giữ và nâng cao sức khỏe của nhân dân, phòng ngừa, chống các nguy cơ gây hại cho sức khỏe.

Kênh tham vấn độc lập

Dù ra đời muộn, nhưng giám sát trở thành chức năng chính yếu và quan trọng của Quốc hội. Trong quá trình đổi mới và hoàn thiện chức năng này, có sự đóng góp không nhỏ của truyền thông đại chúng khi thông tin trên đây là căn cứ cho UBQH, đoàn ĐBQH đưa ra những chính kiến khi tham gia hoạt động giám sát. Sự chủ động của truyền thông đại chúng trong việc tham mưu cho QH thực hiện giám sát, thể hiện ở những điểm sau:

- Tham gia ngay từ đầu trong việc xem xét các dự thảo luật của Chính phủ;

- Cung cấp thông tin và tạo diễn đàn xã hội để đóng góp, hoàn thiện về những vấn đề nêu ra chính sách của Chính phủ;

- Tiếp tục giám sát chính sách khi đi vào cuộc sống: như việc thực thi của các cơ quan chức năng, tính hợp lý khi đi vào đời sống;

- Tổng kết những vấn đề được và chưa được khi chính sách đi vào cuộc sống.

Khi một vấn đề giám sát được báo cáo trước Quốc hội còn chưa rõ, còn tranh luận hay có sự vòng vo, né tránh... Trong rất nhiều trường hợp như vậy, báo chí có sự tham gia điều tra thông tin độc lập cung cấp cho ĐBQH, các cơ quan của Quốc hội. Các thông tin thời sự có hệ thống thông qua phương tiện thông tin đại chúng làm tài liệu tham khảo tốt cho các ĐBQH.

Vụ án oan thế kỷ - Huỳnh Văn Nén đã cho thấy hiệu quả của truyền thông đại chúng định hướng hoạt động giám sát của Quốc hội trong cuộc hành trình đấu tranh để công khai sự thật đến với Quốc hội, các cơ quan chức năng Nhà nước. Trong suốt gần 18 năm ngồi tù oan của ông Nén, truyền thông đại chúng đã giúp các ĐQBH có tư liệu xác thực để chất vấn Chánh án Nhân dân tối cao.

Truyền thông đại chúng không có khả kết tội hoặc giải oan cho bất cứ ai, đó là công việc của Tòa án. Nhưng truyền thông đại chúng có khả năng bám sát sự kiện, thông tin chính xác, đúng - trúng bản chất vấn đề trọng tâm nhằm tư vấn hay hướng hoạt động của ĐBQH, các cơ quan chức năng thực hiện đúng nhiệm vụ, trọng trách đã được nhân dân giao phó.

Bên cạnh những đổi mới mạnh mẽ về nhận thức về vai trò của truyền thông đại chúng đối với hoạt động QH, công tác truyền thông về QH vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục: Đó là, hoạt động truyền thông còn thiếu tính định hướng chiến lược. Chính sách pháp luật, công tác truyền thông về Quốc hội chưa hoàn thiện. Đến nay, Quốc hội vẫn chưa ban hành văn bản điều chỉnh hoạt động truyền thông Quốc hội; nhiều ĐBQH cho rằng, mặc dù đã có cải tiến nhưng so với nghị viện các nước, nội dung và phương thức thông tin vẫn còn hạn chế và chất lượng chưa cao; truyền thông về Quốc hội do nhiều cơ quan báo chí khác nhau thực hiện nhưng chưa có sự phối kết hợp hay thống nhất trong cách thức triển khai thông tin về hoạt động Quốc hội nên chưa tạo ra được sức mạnh tổng thể./.

NCS Vũ Tuấn Hà

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet Không lo căng thẳng mệt mỏi, giải nhiệt cuộc sống Trà sữa - Ngon khó cưỡng