Truyền thông cho đồng bào dân tộc hiện nay

16/04/2018, 09:19

Truyền thông cho đồng bào dân tộc hiện nay - Những năm qua, công tác truyền thông cho đồng bào dân tộc thiểu số đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ.

Mạng lưới thông tin vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã có sự phát triển nhanh, tỷ lệ người xem, nghe Đài PT&TH khá cao. Ảnh: TL

Tuy nhiên, một trong những rào cản trong hoạt động truyền thông dân tộc hiện nay đó là bất đồng ngôn ngữ; tỷ lệ đọc thông, viết thạo thấp; tâm lý thiếu tự tin, e ngại; truyền thông chủ yếu bằng tiếng Việt, dịch vụ xã hội ở nhiều vùng thiếu hoặc yếu kém, thiếu phương tiện truyền thông...

Vai trò của truyền thông dân tộc

Việt Nam có 54 dân tộc anh em, ngoại trừ dân tộc Kinh chiếm đa số, 53 dân tộc còn lại đều được coi là dân tộc thiểu số với những khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, tập tục, luật tục... Các vấn đề về dân tộc thiểu số từ quản lý nhà nước tới hoạt động sinh hoạt thường ngày của người dân đều được Đảng, Nhà nước và lãnh đạo các cấp quan tâm giải quyết.

Đã có nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng như các chương trình, dự án cấp quốc gia, cấp bộ và cả cấp tỉnh về giải quyết các vấn đề ở vùng dân tộc như phát triển cộng đồng, xóa đói giảm nghèo, giúp người dân định canh định cư và ổn định cuộc sống. Trong đó, truyền thông dân tộc đóng vai trò quan trọng trong việc đem lại kết quả bền vững cho khu vực này.

Có thể thấy, thông qua truyền thông, đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận với các kiến thức trong sản xuất, áp dụng quy trình canh tác mới, chủ động đầu tư thâm canh, đưa các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và hiệu quả kinh tế cao vào sản xuất, chăn nuôi, trở thành nhân tố điển hình trong phong trào sản xuất kinh doanh giỏi ở địa phương. Qua đó, khơi dậy trong mỗi người dân ý thức tự giác vươn lên, tương trợ lẫn nhau, xây dựng cộng đồng dân cư no ấm, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào đời sống, xây dựng cuộc sống ngày một văn minh, tiến bộ.

Nhìn từ đời sống truyền thông có thể thấy, thông qua các phương tiện truyền thông, người dân đã hiểu, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của mỗi dân tộc như tiếng nói, chữ viết, trang phục, lễ hội truyền thống, các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, kiến trúc, công cụ sản xuất, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán, văn hóa, nghệ thuật.

Báo chí truyền thông đã hướng dẫn, cổ vũ, động viên đồng bào sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật; khơi dậy quyết tâm, thúc đẩy đồng bào các dân tộc tự giác vươn lên thoát nghèo, tạo sự đồng thuận xã hội, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Bên cạnh đó, báo chí truyền thông đã phản bác kịp thời những luận điệu tuyên truyền của kẻ xấu và các thế lực thù địch, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức, giúp người dân đủ “sức miễn dịch” và có khả năng “tự đề kháng” cao trước mọi âm mưu, thủ đoạn xuyên tạc, kích động ly khai, chia rẽ dân tộc...

Phóng viên báo Lai Châu tác nghiệp tại cơ sở. Ảnh: TL

Vẫn còn những bất cập

Để đạt được các kết quả đó, trước hết phải khẳng định nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực truyền thông đóng vai trò quan trọng. Về cơ bản, do được đào tạo bài bản, nhiều phóng viên, biên tập viên đã có những tác phẩm, bài viết có tính thời sự, dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo, phù hợp trình độ dân trí, bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán của từng dân tộc thiểu số, từng vùng dân tộc thiểu số khác nhau. Đặc biệt, về hình thức trình bày, tranh, ảnh rõ chủ đề, hình ảnh không mờ nhòe, chú thích đủ các yếu tố thông tin cần thiết; chữ to, kết hợp ảnh đẹp, nét, đúng khuôn khổ quy định. Mặt khác, mạng lưới thông tin vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã có sự phát triển nhanh, tỷ lệ người xem, nghe Đài PT&TH khá cao. Hầu hết các Đài PT &TH Trung ương và địa phương đều có các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc...

Tuy nhiên, công tác truyền thông vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập và chưa đạt hiệu quả mong muốn. Qua nghiên cứu có thể thấy, các sản phẩm truyền thông chưa đề cập đầy đủ đặc trưng văn hóa các dân tộc, vùng miền; chưa có sự chuyên biệt phù hợp với nét văn hóa, tập quán của nhiều dân tộc; chưa có sự khác biệt rõ rệt về nội dung tài liệu và hình thức truyền thông giữa các tỉnh đồng bằng nơi có đông người Kinh sinh sống và các tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Không ít tờ báo, chỉ phiến diện một chiều, không biên tập ngôn ngữ, văn phong gần gũi, dễ hiểu cho đối tượng đặc thù; lạm dụng về chữ nghĩa, ít đề cập đời sống mọi mặt của đồng bào dân tộc và việc xây dựng nếp sống văn hóa mới trên nền tảng đặc trưng văn hóa của từng dân tộc; chạy theo những chuyện “giật gân”, “câu khách”...

Ngoài ra, lực lượng cán bộ làm công tác truyền thông dân tộc còn thiếu và yếu cả về kiến thức, kỹ năng truyền đạt còn bất cập, thậm chí chưa thực sự am hiểu phong tục tập quán đồng bào và do bất đồng ngôn ngữ... nên không thu hút được sự quan tâm của đồng bào, kinh phí cho công tác truyền thông còn hạn hẹp, điều kiện cơ sở vật chất như tủ sách pháp luật, nhà văn hóa, hệ thống thông tin truyền thanh công cộng, các trang thiết bị kỹ thuật thu, dựng chương trình, thu phát sóng của đài phát thanh, truyền hình cũng như các đài cấp huyện, xã còn thiếu, không đồng bộ, công suất thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu xem, nghe, nhìn ngày càng cao của đồng bào dân tộc thiểu số.

Mặt khác, do đặc điểm của vùng núi, đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn rộng, các hộ dân sống rải rác, trình độ dân trí thấp. Đây là những vấn đề đặt ra nhiều khó khăn trong công tác truyền thông đối với người dân. Địa bàn rộng và dân cư phân tán, điều kiện tiếp cận dịch vụ thông tin hạn chế nên không thể áp dụng các biện pháp truyền thông tập trung như vùng đồng bằng và đô thị như việc sử dụng các phương tiện truyền thanh, tổ chức các cuộc họp phổ biến đông người hay cung cấp các thông tin qua báo chí, các trang tin điện tử.

Ngoài ra, do sinh sống ở khu vực nhạy cảm về an ninh quốc phòng, đời sống vật chất thiếu thốn, đời sống tinh thần nghèo nàn, trình độ dân trí thấp, ít được tiếp xúc với các phương tiện truyền thông. Đó là những điều kiện thuận lợi để kẻ thù lôi kéo và dụ dỗ đồng bào dân tộc thiểu số vào ý đồ phản động của chúng. Do đó, vấn đề gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số cũng đang là vấn đề bức thiết đặt ra cần có những giải pháp kịp thời và đồng bộ.

Thông qua các phương tiện truyền thông, người dân đã hiểu, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của mỗi dân tộc như tiếng nói, chữ viết, trang phục,... Ảnh: TL

Một số giải pháp trước mắt

Để góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng truyền thông cho đồng bào dân tộc, có thể tham khảo một số gợi ý sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng cho đồng bào dân tộc; tuyên truyền khoa học kỹ thuật, mô hình phát triển kinh tế - xã hội có hiệu quả, xây dựng nông thôn mới; tuyên truyền các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số...

Thứ hai, đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo công tác truyền thông, vận động, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên các cấp, mở các lớp bồi dưỡng, tập huấn, thường xuyên cung cấp thông tin; tăng cường đầu tư và hỗ trợ trang thiết bị hiện đại để phục vụ truyền thông, vận động.

Thứ ba, tiếp tục ban hành và sửa đổi Đề án tuyên truyền, vận động vùng đồng bào và miền núi. Đặc biệt, cần ghi rõ nhiệm vụ cụ thể đối với các bộ, ngành thực hiện cũng như phối hợp thực hiện với địa phương. Hàng năm, có báo cáo hiệu quả của đề án gửi về cơ quan thường trực theo dõi, kiểm tra, giám sát.

Thứ tư, tăng cường năng lực cho các phóng viên, biên tập viên các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc thiểu số và xây dựng cuốn cẩm nang hướng dẫn truyền thông dân tộc công nghệ mới. Đặc biệt, cần coi trọng công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cho các cán bộ truyền thông dân tộc thiểu số.

Có thể khẳng định, việc chú trọng công tác truyền thông dân tộc, đáp ứng nhu cầu thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số là một trong những hoạt động mang tính chiến lược của đất nước. Do đó, trong thời gian tới, làm tốt công tác truyền thông ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách thông tin dành cho đồng bào dân tộc với đồng bào miền xuôi, thay đổi nhận thức và hành vi cho đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng tích cực, vì sự phát triển chung của xã hội./.

Thành Huy Long

Bình luận
Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet