Truy tố hình sự hành vi trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT?

10/11/2017, 17:20

Truy tố hình sự hành vi trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT? - Những ngày vừa qua, Quốc hội thảo luận rất nhiều vấn đề liên quan đến truy tố, xét xử tội phạm trong các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực BHXH, BHYT. Nhiều đại biểu đã kiến nghị cần truy tố hình sự tội trốn đóng, gian lận trong lĩnh vực này.

Truy tố hình sự hành vi trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT?

Tình trạng nợ BHXH ngày càng gia tăng

Theo đại biểu Bùi Văn Cường (Gia Lai), việc Công đoàn không khởi kiện được các đơn vị nợ BHXH đã khiến số nợ ngày càng gia tăng. Từ năm 2016 đến nay, tổng số nợ thu hồi chỉ được 600 tỉ đồng. Sau gần 2 năm thực hiện quy định khởi kiện đơn vị nợ BHXH theo quy định của Luật BHXH 2014, các cấp Công đoàn đã tiếp nhận 2.705 bộ hồ sơ do cơ quan BHXH chuyển sang. 

Trong số 187 vụ do Công đoàn khởi kiện, TAND các cấp đã hòa giải thành công 18 vụ; TAND cấp huyện ở một tỉnh thụ lý 2 vụ, 48 vụ trả lại hồ sơ. Số còn lại, Tòa án không thụ lý giải quyết với lý do như: Không có giấy ủy quyền của người lao động hoặc của Công đoàn cơ sở cho Công đoàn cấp trên khởi kiện; không thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án; tranh chấp lao động tập thể về quyền chưa được Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết.

Theo số liệu của Tổng LĐLĐ Việt Nam, hiện nay, các DN trốn, nợ BHXH, BHYT ước gần 12.000 tỉ đồng. Đặc biệt, có hơn 2.000 tỉ đồng nợ BHXH từ các DN đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản, tồn tại cầm chừng hoặc chủ DN bỏ trốn, không thể thu hồi. Điều này cũng đồng nghĩa, quyền lợi của 193.000 người lao động ở các DN này đang bị “treo”, chưa có hướng giải quyết. Trong số DN trốn, nợ BHXH, có không ít DN hàng tháng vẫn trích trừ tiền đóng BHXH từ tiền lương của người lao động (phần người lao động chịu trách nhiệm đóng), nhưng lại không chuyển nộp vào quỹ BHXH. Hành động đó không chỉ xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích chính đáng của người lao động mà còn tác động xấu đến sự an toàn nguồn quỹ, gây bất ổn an sinh xã hội…

Thừa nhận vấn đề này, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hoà Bình khẳng định: “Quả thực vấn đề nợ BHXH là một nội dung rất bức xúc. Hiện đang có 102.900 đơn vị với khoảng 2,6 triệu lao động đang nợ BHXH, BHYT với số tiền tương đương 14.700 tỉ đồng. Cơ quan BHXH đã khởi kiện ra Toà án các cấp 8.800 vụ với số tiền nợ 6.000 tỉ đồng, Toà án đã xử 3.986 vụ (16% tổng số nợ), còn lại Toà trả hồ sơ. Nguyên nhân của việc trả hồ sơ, theo Chánh án Nguyễn Hòa Bình, ở đây có bất cập cả về luật thực định cũng như luật thực thi.

Tòa án thụ lý các vụ việc trốn đóng BHXH

Để giải quyết vướng mắc trong khởi kiện đơn vị nợ BHXH, đại biểu Nguyễn Văn Cường đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao cho Ủy ban Về các vấn đề xã hội phối hợp với cơ quan liên quan rà soát các quy định hiện hành để xử lý vi phạm về BHXH, BHYT, nhất là trốn đóng, nợ đóng BHXH.

Bên cạnh đó, ngành BHXH, ngành LĐ-TB&XH và chính quyền các cấp cần thực hiện tốt thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm về trốn, nợ BHXH; giải quyết kịp thời tranh chấp lao động tập thể theo thẩm quyền. Đặc biệt, Bộ Công an ủy quyền nắm tình hình, phối hợp với các tổ chức Công đoàn điều tra những DN trốn đóng BHXH, BHYT; Tòa án các cấp sớm đưa ra xét xử những vụ việc này để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hoà Bình cho biết: Từ khi Luật BHXH ra đời, Quốc hội đã giao cho cơ quan BHXH quyền kiểm tra và xử phạt DN trốn, nợ BHXH. Vì vậy, các vụ án trước đây khởi kiện ra Tòa theo trình tự dân sự, nay được chuyển sang trình tự hành chính và tố tụng hành chính, bởi vì quyết định của BHXH được xem như một quyết định hành chính DN buộc phải chấp hành.

“BHXH đề nghị chúng tôi phải xử theo trình tự dân sự thì không thể được, bởi vì nguyên tắc của dân sự là 2 bên bình đẳng với nhau, mỗi bên đều có quyền đưa ra chứng cứ tài liệu của mình để tự bảo vệ cũng như phản bác quyết định của đối phương. Trong trường hợp này, DN là người bị phạt bởi quyết định hành chính của BHXH cho nên không bình đẳng, không xử theo trình tự dân sự được và Tòa không thụ lý được loại án này”- ông Bình khẳng định.

Cũng theo ông Bình, trước đây, TAND Tối cao đã làm việc với BHXH Việt Nam và Tổng Liên đoàn nhiều lần nhưng vẫn chưa thống nhất được giải pháp; tuy nhiên, tình trạng này chỉ tồn tại từ nay cho đến hết năm 2017. Bắt đầu từ 1/1/2018, hành vi trốn đóng, gian lận trong lĩnh vực BHXH, BHYT đã được hình sự hóa và trở thành tội phạm thì cơ quan điều tra cũng như Viện Kiểm sát, Tòa án sẽ phải vào cuộc để đưa ra truy tố, xét xử.

Các vấn đề về BHXH, BHYT đã được các đại biểu chuyển đến nghị trường

Đưa hành vi trục lợi quỹ BHYT vào nội dung tham nhũng

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Xuân (Đắk Lắk) nhận định, quỹ BHYT đang bị trục lợi một cách nghiêm trọng, mà các chuyên gia ví “BHYT như chùm khế ngọt đang được đua nhau hái”. Việc trục lợi BHYT chính là hành vi tham nhũng và tham nhũng trong lĩnh vực BHYT rất nguy hiểm. Theo đại biểu Xuân, từ vụ Công ty VN Pharma buôn bán thuốc ung thư giả mới lộ ra câu chuyện đấu thầu thuốc chữa bệnh, khiến cử tri và nhân dân rất đau lòng, lo lắng và bất bình khi chi phí để những thuốc này “chui” được vào cơ sở khám chữa bệnh lại đội giá cao gấp 3 lần giá thuốc.

Theo đánh giá của một số đại biểu, giá thuốc và vật tư thiết bị y tế chiếm tỉ lệ 65% chi phí khám chữa bệnh. Do đó, thất thoát do tham nhũng, trục lợi trong đấu thầu thuốc, vật tư y tế chỉ cần lợi dụng một ít đã rất nghiêm trọng. Như thông tin từ BHXH Việt Nam, khả năng năm 2017 sẽ bội chi quỹ BHYT khoảng 10.000 tỉ đồng; như vậy chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân sẽ bị kém đi. Nguyên nhân một phần cũng từ thất thoát, trục lợi quỹ BHYT…

Trước thực tế trên, đại biểu Nguyễn Thị Xuân cho rằng, nếu quản lý tốt và theo đúng nghĩa, thì BHYT vừa để chữa bệnh và phòng bệnh. Vì vậy, cần thanh tra làm rõ, công khai, minh bạch trong công tác khám chữa bệnh để người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn. “Trong phương hướng, nhiệm vụ phòng chống tham nhũng năm 2018 cũng cần bổ sung việc kiểm tra tính minh bạch, ngăn chặn hành vi trục lợi BHYT”- đại biểu Xuân đề xuất.

Tổng hợp

Bình luận