Tin giả: Thách thức trong thời công nghệ số

05/08/2019, 09:12

Tin giả: Thách thức trong thời công nghệ số - Với sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng Internet đã lan rộng và phủ sóng toàn cầu. Bên cạnh những lợi ích to lớn mà mạng xã hội mang lại, chúng ta đang đối mặt với nhiều nguy cơ, thách thức không nhỏ, thậm chí đe dọa đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Trong đó, phải kể đến những ảnh hưởng tiêu cực từ các thông tin xấu, độc được lan truyền trên mạng xã hội cũng như vấn nạn tin giả - Fake News.

Tin tức giả - Hệ lụy thật. Ảnh: TL

Hệ lụy khó lường

Bên cạnh những thông tin chính xác, thiết thực với cộng đồng, đã xuất hiện nhiều thông tin giả với những mục đích khác nhau. Hệ lụy của việc lan truyền “tin giả” không chỉ dừng lại ở những cá nhân đơn lẻ, những nhóm người ở từng địa phương nhất định mà còn có tác động rộng lớn hơn, đe dọa trực tiếp tới an ninh quốc gia.

Tin giả lan tràn như con virus, dịch bệnh gây ra rất nhiều tổn thất không những với cá nhân mà với cả các tổ chức kinh tế. Như việc tung tin thất thiệt về dịch tả lợn châu Phi của một tài khoản Facebook khiến dư luận hoang mang, tẩy chay thịt lợn, ảnh hưởng tới chăn nuôi của người nông dân, khiến nhiều người hoảng loạn, mất phương hướng trong cuộc sống, hay mất lòng tin vào những chỉ đạo của các cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài những thiệt hại về kinh tế, một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất mà tin giả gây ra là làm suy giảm niềm tin của công chúng vào truyền thông nói chung và báo chí chủ lưu nói riêng. Tin giả khiến công chúng không xác định được đâu là những nguồn tin đáng tin cậy để tiếp nhận, luôn ở trạng thái ngờ vực, tham khảo cả những nguồn tin không chính thống dẫn đến bị nhiễu loạn thông tin.

Thế giới ngăn chặn tin giả

Nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa ra những biện pháp quyết liệt để đối phó với tin giả. Ngày 30/6/2017, Nghị viện Đức đã thông qua một dự luật nhằm xử lý các phát ngôn gây thù hận, các tài liệu phạm tội và các tin tức giả trên các mạng xã hội.

Ngày 21/4/2019, Chính phủ Sri Lanka tạm thời đóng cửa Facebook cùng hàng loạt trang mạng xã hội khác đang hoạt động tại quốc gia này với mục tiêu ngăn chặn sự lan rộng của các thông tin sai lệch, tin tức giả mạo liên quan tới các vụ tấn công khủng bố khiến gần 300 người thiệt mạng và bị thương...

Mới đây, ngày 8/5/2019, Quốc hội Singapore đã thông qua luật chống “tin tức giả mạo”, theo đó, nếu một hành động phát tán tin giả bị đánh giá là độc hại và gây tổn hại lợi ích của Singapore, có thể bị phạt tiền lên tới 1 triệu SGD (tương đương 735.000 USD). Người lan truyền tin giả với dụng ý xấu, gây tổn hại nghiêm trọng lợi ích cộng đồng có thể đối mặt với bản án 10 năm tù...

Luật An ninh mạng vừa có hiệu lực từ ngày 01/01/2019. Ảnh: TL

Tại Việt Nam từ ngày 01/01/2019, Luật An ninh mạng đã chính thức có hiệu lực. Theo đó, việc tung tin giả, tin sai sự thật là một trong những hành vi bị cấm, tùy theo tính chất có thể bị phạt hành chính hoặc thậm chí là phạt tù.

Đề cao vai trò của báo chí

Trên thực tế, tin giả luôn có sức “quyến rũ” độc giả và cả với những người đưa tin. Với sự phát triển bùng nổ của các mạng xã hội, tin tức trở nên tràn ngập và áp đảo các nguồn tin chính thống như báo đài, truyền hình cả về tốc độ và số lượng tin tức, khiến ai cũng có thể trở thành nguồn tin. Tin giả càng có cơ hội để lan truyền, thông tin sai sự thật ngày càng gia tăng. Nhiều thông tin sai sự thật đã gây tác hại không nhỏ cho người dân và doanh nghiệp như vụ máy bay rơi, vụ trẻ em nhập viện vì thịt lợn chứa chất an thần, vụ nước mắm nhiễm asen...

Trước vấn nạn trên, vai trò của báo chí truyền thống, với tư cách là người bảo đảm chất lượng của thông tin đại chúng đã bị suy giảm nghiêm trọng. Việc lan truyền tin giả đang trở thành mối lo ngại lớn khi truyền thông xã hội ngày càng phát triển. Không những làm xói mòn lòng tin của độc giả vào truyền thông, tin giả còn gây ra hàng loạt hậu quả ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Sự vào cuộc của các quốc gia trong cuộc chiến chống tin giả cho thấy nguy cơ từ tin giả ngày càng trở nên phức tạp, nguy hiểm. Vì vậy yêu cầu các quốc gia phải có thái độ nghiêm túc, hành động quyết liệt, có sự hợp tác trên quy mô toàn cầu, đồng thời đòi hỏi trách nhiệm từ chính các cơ quan, đơn vị báo chí.

Do đó, hơn lúc nào hết báo chí phải là người tiên phong trong việc giáo dục ý thức cho người đọc, nâng cao khả năng cảm thụ, phân tích tính đúng đắn của tin tức. Chính vì vậy, báo chí phải hành động chứ không thể ngồi chờ cơ quan chức năng ra luật, chờ các công ty công nghệ thay đổi thuật toán, chờ người dùng trở nên thông minh hơn để tự xa lánh tin giả.

Giữa “cơn bão” thông tin thật - giả trên môi trường mạng hiện nay, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các nhà báo khoác trên mình trách nhiệm to lớn với xã hội, đưa tin đúng chưa đủ mà cần có nghĩa vụ vạch trần và dập tắt tin giả cũng như thông tin bị bóp méo, tăng thêm lượng thông tin sạch cho người dân, hạn chế cơ hội cho những đối tượng lợi dụng sự kém hiểu biết, sự tò mò của người dân... để kích động, trục lợi.

Để phát huy vai trò của báo chí trong cuộc chiến chống tin giả, cần tăng cường sự lành mạnh của báo chí, cung cấp thông tin nhanh nhạy, trung thực, chính xác. Khi không còn niềm tin và hiểu rõ bản chất tin tức vô căn cứ trên mạng xã hội, người dân sẽ đặt niềm tin vào các kênh thông tin chính thức để xác minh thông tin mà họ quan tâm./.

Kim Dung

Bình luận