Thu hút sự tham gia của công chúng trong quá trình xây dựng chính sách

Thu hút sự tham gia của công chúng trong quá trình xây dựng chính sách

Thu hút sự tham gia của công chúng trong quá trình xây dựng chính sách - Sự phát triển của Internet thời gian qua đã mở ra hàng loạt kênh truyền thông mới, khiến việc tham gia phản biện, xây dựng chính sách của công chúng dễ dàng hơn rất nhiều. Những biện pháp này đã và đang được nhiều quốc gia trên thế giới đưa vào sử dụng.

Bài viết chia sẻ một số phương thức truyền thông chính sách đã và đang được sử dụng hiệu quả ở một số nước và rút ra một số bài học cho Việt Nam. Ảnh minh họa

Chính phủ điện tử

Công dân Đan Mạch hiện đang được tham gia vào các quyết định của chính phủ và quá trình hoạch định chính sách một cách thường xuyên và sâu rộng hơn các công dân ở các quốc gia khác trên thế giới. Thành công của Đan Mạch xuất phát từ việc thực hiện Chiến lược kỹ thuật số 5 năm với mục tiêu phát triển “hướng tới quản trị công cộng số, truyền thông và dịch vụ điện tử”.

Một cuộc cách mạng quan trọng mà Đan Mạch đã thực hiện, đó là phương pháp “Digital First” hay “Kỹ thuật số trước”, nghĩa là mọi dịch vụ chính phủ được điện tử hóa, hiện việc tương tác thông qua kênh điện tử là bắt buộc về mặt pháp lý tại quốc gia này.

Đan Mạch cũng đã thành công trong việc tạo ra một “môi trường kỹ thuật số thân thiện, đơn giản với người dùng”. Cá nhân hóa các dịch vụ số, bằng cách cung cấp nội dung được nhắm cho công dân mục tiêu trên các cổng thông tin của họ khi truy cập bằng ID số. Mỗi công dân đều có một ID nhận dạng kỹ thuật số riêng để tương tác với chính phủ, đồng thời có thể sử dụng cho một loạt dịch vụ khác ở ngân hàng và khu vực tư nhân. Quốc gia này cũng đã đưa ra Digital Post, một hộp thư kỹ thuật số do chính phủ cung cấp, nơi công dân nhận được thông tin liên lạc từ tiểu bang. Hiện hơn 90% công dân từ 15 tuổi trở lên có hộp thư kỹ thuật số cá nhân và sử dụng nó để tương tác với các cơ quan chính phủ, biện pháp này cũng giúp cắt giảm chi phí trên toàn bộ khu vực công.

Chính phủ Đan Mạch cũng chú trọng tới việc giúp các công dân, đa phần là người lớn tuổi không thể tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật số, để họ không bị nằm ngoài công cuộc số hóa dịch vụ công.

Copenhagen - Thủ đô của Đan Mạch. Ảnh: TL

Úc là nước đứng thứ hai trong bảng xếp hạng về mức độ phát triển chính phủ điện tử, đang dẫn đầu trong việc phát triển nguồn nhân lực và các dịch vụ trực tuyến. Để giữ vững vị trí đầu bảng trong việc phát triển chính phủ điện tử, Chính phủ Úc mới đây cũng đã công bố “Chiến lược số hóa” sẽ triển khai từ đầu năm sau 2019 với ba mục tiêu chính: đơn giản hóa quá trình tương tác giữa người dân với chính phủ, sử dụng dữ liệu và các phân tích để cung cấp thông tin cho công chúng, giúp công chúng đưa ra những quyết định thông minh, chuẩn xác hơn, sử dụng nhiều công nghệ mới hơn trong việc điều hành chính phủ.

Hàn Quốc hiện ở vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng cũng triển khai nhiều biện pháp nhằm chia sẻ dữ liệu, loại bỏ rào cản giữa các cơ quan, bộ ban ngành và đưa đến nhiều dịch vụ trực tuyến lấy công dân làm trọng tâm. Hàn Quốc còn được biết đến vì có nhiều bước tiến trong công tác cải thiện sự tham gia của công chúng vào trong các hoạt động của chính phủ.

Một trong những biện pháp được đánh giá thành công nhất của chính phủ điện tử tại Hàn Quốc, đó là E-Participation (Tham gia điện tử). Công cụ này được phát triển nhằm hỗ trợ người dân tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển chính sách.

Thông qua một cổng thông tin duy nhất (một Cổng thông tin), người Hàn Quốc có thể gửi những thông tin phản hồi, các sáng kiến mới hay tham gia thảo luận về các chính sách. Tất cả các cơ quan hành chính của chính phủ đều được kết nối với cổng thông tin này, qua đó các thông tin góp ý, phản biện của người dân sẽ được chuyển tới cơ quan phù hợp để có phản hồi. Người dân có thể theo dõi quá trình xử lý khiếu nại, góp ý của họ đang được thực hiện đến giai đoạn nào.

Chính phủ sử dụng mạng xã hội để tương tác và đối thoại với công chúng. Ảnh minh họa

Mạng xã hội

Việc Chính phủ sử dụng mạng xã hội, như Facebook và Twitter, để tương tác và đối thoại với công chúng không phải là điều mới mẻ ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo nhận định của các chuyên gia, tốc độ phát triển như vũ bão và độ lan toả của mạng xã hội trong thời gian qua đang khiến mạng xã hội trở thành một kênh quan trọng trong quá trình thông báo các chính sách xã hội, kinh tế tới người dân.

Nghiên cứu về việc sử dụng mạng xã hội trong truyền thông với công chúng, ông O’Connor, Giám đốc nghiên cứu RMM London cho rằng, có ba lý do khiến mạng xã hội là kênh thu thập ý kiến của công chúng hữu hiệu nhất hiện nay.

Thứ nhất, mạng xã hội là một khối lượng dữ liệu khổng lồ có sẵn.

Thứ hai, quá trình phản hồi trên mạng xã hội diễn ra ngay lập tức và rất nhanh nhạy, cho phép phản ứng đồng thời và tương tác.

Thứ ba, có lẽ quan trọng nhất, các rào cản tham gia mạng xã hội là cực thấp - hầu như bất kỳ ai cũng có thể tham gia một cuộc đối thoại công khai. Đây là điều chưa từng xảy ra trước đây. Các biện pháp truyền thông chính sách truyền thống, ví dụ như khảo sát chính sách đòi hỏi thời gian và công sức trước khi thu thập, trong quá trình thu thập và phân tích kết quả dữ liệu. Quá trình này có thể mất hàng tháng để hoàn thành, chi phí đi kèm không hề nhỏ.

Bên cạnh đó kết quả có thể chỉ đúng vào thời điểm thực hiện khảo sát. Chính vì vậy, các chuyên gia cho rằng việc sử dụng mạng xã hội để thu thập thông tin là một công cụ hiệu quả bởi việc này được thực hiện theo thời gian nhanh và hiện thực nhất. Những công cụ như Social Media Analytics (Phân tích mạng xã hội-SMA), theo dõi các thông tin theo thời gian có thể cung cấp cho những nhà hoạch định chính sách những kiến thức và tâm trạng của công chúng về các vấn đề cụ thể. Những thông tin này không thể thu thập được thông qua các phương pháp truyền thống như khảo sát qua điện thoại hoặc thư.

Một điểm mạnh nữa của mạng xã hội trong việc thu thập ý kiến công chúng đó là tính chân thực được phản ánh chuẩn xác hơn tâm lý của con người đối với sự việc. Những biện pháp truyền thống như tổ chức hội thảo, thảo luận nhóm... chỉ tiếp cận được một số đối tượng công dân, ở một thời điểm và thời gian cụ thể. Nhưng với mạng xã hội, bất cứ công dân nào cũng có thể tham gia vào các diễn đàn xây dựng chính sách bất kể lúc nào, ở đâu và không có rào cản. Như vậy, số lượng ý kiến sẽ tổng quan và bao quát hơn. Những thông tin được thu thập và tổng hợp của người dân trên các trang mạng xã hội giúp đưa ra những chính sách gần gũi hơn với thực tiễn xã hội.

‘Big Data” - Dữ liệu lớn. Ảnh minh họa

Dữ liệu lớn

Trong thế giới công nghệ kỹ thuật số, ‘Big Data” - Dữ liệu lớn đang thay đổi cách thông tin được thu thập, sắp xếp, xử lý và lưu trữ. Những thay đổi này đang tạo ra những cách thức mới, cơ hội mới cho chính phủ trong việc hoạch định chính sách, đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, năng lực sản xuất.

Ví dụ tác động của dữ liệu lớn tới quá trình hoạch định chính sách của chính phủ đó là: dữ liệu từ điện thoại di động như vị trí GPS của công dân và thông tin giao thông của họ. Những loại dữ liệu động, thời gian thực như thế này có thể giúp chính quyền thành phố biết cách công dân di chuyển hàng ngày, từ đó có những phương án xử lý tắc đường, nên mở đường ở đâu, thay đổi thời gian chờ ở các cột đèn giao thông ở điểm nào, v.v..

Những tiến bộ trong công nghệ lưu trữ và khai thác dữ liệu tạo ra nguồn thông tin khổng lồ, mà việc phân tích những thông tin này có thể mang lại những kiến thức mới có giá trị. Ví dụ: các công ty có thể nghiên cứu xu hướng mua hàng của người tiêu dùng để có thể đưa ra những sản phẩm hay cách thức tiếp thị phục vụ đúng nhu cầu người dân hơn. Ngoài ra, dữ liệu từ điện thoại di động của người tiêu dùng có thể cung cấp đặc điểm chi tiết về người mua hàng, quy trình ra quyết định phức tạp của họ khi vào trung tâm mua sắm.

Những thông tin này sẽ giúp các doanh nghiệp thay đổi phương thức kinh doanh hiệu quả hơn. Hơn thế, sức mạnh của các doanh nghiệp lại phụ thuộc rất nhiều vào chính sách mà chính phủ đưa ra. Để hoạch định chính sách tốt hơn, đòi hỏi chính phủ phải nắm thông tin sâu hơn từ mọi lĩnh vực. Sử dụng dữ liệu lớn sẽ giúp phân tích dữ liệu thu thập để có thể cải thiện các chính sách kinh doanh và cho phép các chính phủ thúc đẩy nền kinh tế của họ nhanh và bền vững.

Với việc thu thập thông tin của dữ liệu lớn giúp có được sự hiểu thấu đáo và chính xác về con người, từ những thói quen hành động trong cuộc sống, cách thức họ hoà nhập với những người xung quanh và môi trường xung quanh. Những người sử dụng thông tin nắm được tâm lý, nhu cầu thật của người dân, biết điều gì họ muốn làm và thực sự làm. Từ đó, các nhà hoạch định chính sách nắm được những lỗ hổng trong dịch vụ và nhu cầu của công dân, và đưa ra được những chính sách hiệu quả hơn. Chính vì thế, hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới đang sử dụng dữ liệu lớn, đặc biệt là trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục, an ninh, dịch vụ công cộng.

Chính phủ Ấn Độ với dự án “Project insight”

Chính phủ Ấn Độ đã cho ra đời 1 dự án có tên “Project insight” (Dự án nhìn thấu được bên trong) nhằm lật tẩy các cá nhân trốn thuế, tiến tới mục tiêu giảm tình trạng tham nhũng. Dự án này sử dụng các phương thức phân tích và tập hợp dữ liệu. Để tìm ra các tài khoản đen, cơ quan chức năng đã tìm 5.000 công ty đang hoạt động, đã hủy đăng ký kinh doanh nhưng vẫn giao dịch tại ngân hàng thường xuyên. Chính phủ Ấn Độ đã sử dụng dữ liệu lớn để tìm và tịch thu tất cả các tài khoản tiền đen.

Có thể thấy, chính phủ điện tử, mạng xã hội, dữ liệu lớn đang ngày càng được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm và đưa vào chính sách của mình. Những ứng dụng này đã cho thấy, vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự tham gia của công chúng vào việc xây dựng chính sách, cung cấp các cơ hội để có nhiều cuộc đối thoại và sự tham gia lớn hơn của các tầng lớp công chúng với chính phủ và các bên liên quan.

Ngoài ra, những ứng dụng này còn cho phép công dân tương tác với Chính phủ theo những cách thức mới, cũng như cho phép Chính phủ mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng một cách hiệu quả và tiết kiệm. Bên cạnh đó, thông tin thu thập từ công chúng cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách những thông tin chuẩn xác về nhu cầu, tâm lý và mong muốn của người dân.

Việc tham gia, thông tin tư vấn tốt hơn từ phía công dân sẽ giúp Chính phủ xây dựng ra các chính sách gần gũi phản ánh cuộc sống của người dân, giải quyết các vấn đề và tạo ra sự đồng thuận trong xã hội. Rõ ràng, công tác xây dựng chính sách sẽ được hỗ trợ rất nhiều với các phương pháp tiếp cận cấp tiến và sáng tạo của việc ứng dụng công nghệ trong thời đại ngày nay./.

ThS Đinh Quỳnh Anh

Bình luận