Thơ xuân – Những dòng sẻ chia, đồng điệu

01/02/2021, 23:08

Thơ xuân – Những dòng sẻ chia, đồng điệu - Trang thơ Người Làm Báo vừa nhận được bài “Thơ Xuân - những dòng sẻ chia, đồng điệu" của nhà phê bình văn học Hoàng Cương viết về những cảm nghĩ bằng thơ từ nhà báo, nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh khi đọc nhiều bài thơ xuân của một số đồng nghiệp thân thiết. Tạp chí Người Làm Báo trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Chợ hoa ngày Tết

Đọc nhiều bài thơ xuân trên các trang báo xuân Tân Sửu – năm 2021 thật đa dạng, phong phú, truyền nguồn cảm hứng bất tận cho nhà thơ và công chúng yêu thơ trước vẻ đẹp tươi tắn của đất nước, con người Việt Nam đang phấn chấn đón mùa xuân Tân Sửu ắp đầy hy vọng và tin yêu, đặc biệt ở thời điểm diễn ra một sự kiện quan trọng trong tiến trình đi lên của dân tộc ta – Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cái chung làm đẹp thêm cái riêng, cái riêng hòa quyện và làm phong phú cái chung – tất cả vẽ lên cảnh sắc đẹp đẽ của thiên nhiên, diễn đạt tinh tế chiều sâu, góc khuất tâm trạng mỗi con người khi xuân đến. Trong bối ảnh đó, tôi trân trọng tấm lòng của Nguyễn Hồng Vinh đã miệt mài đọc và suy ngẫm, liên tưởng, để rồi viết những dòng chia sẻ chân tình bằng thơ với nhiều tác giả thơ. Đúng như lời một học giả Schiler (Thụy Sĩ): "Trên thế giới, cách duy nhất nhân hạnh phúc lên gấp bội là sự sẻ chia".

Nét đẹp của phong tục cho chữ ngày Tết

Với Nguyễn Hữu Quý, trong thập niên qua, anh đã nhiều lần ra các đảo nổi, đảo chìm của quần đảo Trường Sa và dành phần lớn thời gian viết về biển, đảo. Nguyễn Hồng Vinh vừa ngợi ca, vừa “nhắc khéo” tác giả hình như đã lãng quên mảng thơ viết về tình yêu tuổi trẻ - một thế mạnh của anh trước đó: “Đã nghe thiên hạ xôn xao Tết/ Thuyền em vẫn lẻ bóng chiều hôm/ Ra biển quá nhiều nên quên hết/ Một thời thơ – đều đặn gửi cho em” (Gần Tết).

Cổng làng, con trâu, luống cày mùa ải, những nhịp cầu nối các cánh đồng lúa vào thì con gái mướt xanh cùng số phận lam lũ của người nông dân, thường xuyên được Hà Cừ ấp ủ, miêu tả sinh động trong nhiều bài thơ, Hồng Vinh "lưu ý" Hà Cừ cần dành chút suy tư nghĩ và viết "cho em": "Cầu em vẫn bắc/ Chờ anh đêm ngày/ Thời gian nước cuộn/ Chân cầu lung lay!...” (Cầu).

Tuổi thơ với cổng làng ký ức

Với những người con xa quê, dịp Tết đến là được về sum họp với người thân, có dịp sống lại tuổi thơ với bao ký ức êm đềm. Hồng Vinh đã khắc họa thêm chiều sâu những kỷ niệm thời trai trẻ qua bài Về của Đoàn Mạnh Phương: "Không hẳn nhớ về, không hẳn quên"/ Tiếng chuông chiều ấy vọng bên sông/ Ta nắm tay, vui dạo khắp đồng/ Nay thả gót sen trên phố rộng/ Gợi nhớ bao ký ức mênh mông... (Về).

Thăm chùa ngày xuân là nét đẹp văn hóa của dân tộc ta. Hồng Vinh diễn tả thêm nỗi bâng khuâng của Hải Đường khi thăm Yên Tử, nhớ về đất đồng chiêm Bình Lục của anh, nơi sinh nhà thơ tài danh Nguyễn Khuyến: “Vàng thu rót mật Tây Yên Tử”/ Mê say ngắm mãi dáng chùa Đồng/ Nhớ đất đồng chiêm ngày lam lũ/ Bâng khuâng sương khói gọi nhớ thương... (Yên Tử Tây)

Từ vùng đất Chín Rồng, nữ nhà thơ Lê Thanh My viết bài Nhớ khói nói cái lưu luyến của con người trước cảnh sắc quê hương đã lưu giữ trong ký ức tuổi thơ. Hồng Vinh sẻ chia và muốn nhấn một quy luật của cuộc đời: không có gì mất đi, mà chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác: “Thương khói sẽ bay vòng”/ Chia tay rồi lại gặp/ Nhớ hò hẹn năm nào/ Chiều hoàng hôn sắc khói…

Hồng Vinh cổ súy sự bền bỉ cách tân thơ của Mai Văn Phấn, nhất là loại thơ ba dòng ít chữ, nhưng hàm chứa nhiều ý, sâu tình. Đọc bài “Hạt mưa giao thừa”, Hồng Vinh viết hai khổ 3 dòng, như cách “đối ứng” với tác giả: “Nhìn nhau/ Đi trong đêm/ Tim bừng nắng.

Những dòng sông/ Bao cánh buồm/ Chở đầy hoài niệm (Hạt mưa giao thừa).

Đọc bài Buông” của Lê Mạnh Tuấn, Hồng Vinh hiểu rõ mấy năm qua, anh đang dồn sức viết trường ca, nhưng mong đừng “buông” những tình tiết đời thường hằng ngày, mà nhiều khi có thể làm nên nét đẹp trường ca: “Anh BUÔNG cả mây chiều/ Và ngõ sau sương lạnh/ Cây mùa đông trơ cành/ Thành trường ca bất tận…”.

Trần Quang Quý ngày càng nghiêng về thơ triết lý, khai thác đề tài lịch sử với tên người, tên đất, tên sông. Hồng Vinh khích lệ sự tìm tòi ấy, và minh họa thêm tứ thơ sâu của tác giả: “Tích Giang lặng chảy giữa mây trắng Ba Vì/ Đất hai Vua vàng áo dài thiếu nữ/ Mỏm gạch thời gian trải dài ngõ xóm/ Thưởng ngoạn chén trà, lòng tưởng nhớ tiền nhân…” (Một thoáng Đường Lâm).

Những cây cầu bắc qua sông Hồng

Một điều bất ngờ và thú vị, khi Hồng Vinh phát hiện đôi bạn đời đều là nhà thơ, nhà báo Nguyễn Sĩ ĐạiTrần Kim Hoa, cả hai đều lớn lên trên vùng đất giữa sông Lam chảy qua hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Đọc bài Sông Hồng của Sĩ Đại, Hồng Vinh khám phá điều ẩn lắng trong tâm hồn tác giả: “Anh ngắm sông Hồng từ trên tầng cao/ Nhớ về sông Lam, vàng mùa hoa cải/ Hai dòng sông – hai khoảng trời xanh mãi/ Lưu bóng hai người, “chảy mãi an nhiên”… Còn Trần Kim Hoa, hiện là Giám đốc Bảo tàng báo chí Việt Nam, lại đi sâu vào mảng thơ vừa trữ tình, vừa triết lý. Đọc bài Những giông gió cuối cùng cũng yên ả vàng phai”, Hồng Vinh viết mấy câu dí dỏm: “Ngày giông gió cuối cùng/ Sẽ thổi vào dĩ vãng/ Ẩn hiện trong Bảo tàng/ Hút bao người vui ngắm…”

Trần Gia Thái thường hay ngẫu hứng, “triển khai” rất nhanh một tứ thơ vừa ùa đến thành một bài thơ trọn ý, vẹn tình. Song, có lúc anh thở than: “dạo này Thái mất mùa thơ”. Nhưng chính lúc đó, lại là lúc anh lắng đọng nhiều tứ thơ để tự “nhắn mình”; còn Hồng Vinh muốn “nhắn gửi” anh: “Thơ xuân anh tự “nhắn mình”/ Làm Anh là để “vẹn tròn thương yêu”/ Đã đi bao núi bao đèo/ Gieo bao thương nhớ hắt hiu tháng ngày/ Mong sao buổi sớm xuân này/ Bài thơ Anh viết tận đầy niềm riêng…” (Nhắn mình).

Với Hồng Thanh Quang, người có nhiều bài thơ trữ tình về đất nước, con người xứ sở Bạch Dương, về những “em” Nga và Việt. Đọc bài “Tình khúc thủy nguyên, Hồng Vinh gửi anh mấy cảm nghĩ đồng điệu: “Riêng quê mình, giời đất là của em/ Nhưng thế giới này, Anh là tất cả/ Bao vần thơ về nước Nga muôn vẻ/ Về phận người đất Việt trên xứ sở Bạch Dương/ Rưng rung dòng lệ…”.

Đọc bài Âm thanh cuối” của Như Bình, người đang giữ trọng trách tờ Văn nghệ Công an, chị vừa làm quản lý, vừa sáng tác nhiều bài thơ tình cuốn hút. Hồng Vinh “khám phá” chiều sâu trong mỗi câu thơ của bài này: “Em có thể gãy cánh/ Như chim mơ về trời/ Tự do và khát vọng/ Cứ từng ngày sinh sôi…/ Và âm thanh ngày mới/ Đang réo rắt trong ai?/ Đợi em dù sương giá/ Gọi nắng bừng sớm mai!

Đọc “Ngôi nhà quá khứ” của Nguyễn Quang Thiều, Hồng Vinh chân tình nói thay lời tri ân của nhiều nhà thơ trẻ: “Anh “mở cánh cửa thời gian”/ Cho em tầm nhìn thoáng rộng/ Anh mở cửa sổ tâm hồn/ Thơ anh – cánh diều gió lộng…”.

Khúc Hồng Thiện, một nhà thơ trẻ - “chuyên gia” thơ lục bát, nay bắt đầu mở ra nhiều thể thơ, đề cập đa dạng “góc khuất” của cõi lòng. Đọc bài “Mai từ độ ấy”, Hồng Vinh giao hòa cùng rung động của tác giả: “Nắn nót viết vào thương nhớ/ Hình em bên cạnh mai vàng/ Triền sông lục bình tím ngắt/ Chập chờn giấc ngủ đêm đêm…”.

Đọc bài “Đào núi” của Hữu Việt, Hồng Vinh chia sẻ cái dùng dằng, đau đáu của nhà thơ khi rời vùng núi Hòa Bình vào những ngày buốt giá: “Chưa bình minh đã nhận quà/ Chưa xa phố núi đã òa niềm vui/ Giấc mơ sao nỡ dập vùi/ Một cơn băng giá nổi trôi dọc Đời…”.

Với Chu Thu Hằng, người có sở trường viết thơ trữ tình bằng thể 5 chữ 4 dòng, mượt mà, duyên dáng, cuốn hút lòng người, Hồng Vinh “phụ họa” bài "Chờ xuân" của chị: "Em viết vào trời xanh/ Điều gì nhắn gửi anh/ Đọc hoài trắng cả đêm/ Hoa đào thương rũ cảnh!".

Ga Hà Nội những ngày giáp Tết

Một điều khá thú vị là, khi đọc bài “Gặp và chưa gặp” của Đặng Huy Giang, Hồng Vinh gửi mấy dòng đồng cảm cùng tác giả: “Anh đã gặp/ Anh chưa bao giờ gặp/ Mái tóc dài mượt xanh/ Nụ cười e ấp/ Trong mơ bâng khuâng…”. Chỉ vài ngày sau, Đặng Huy Giang đã gửi “đối ứng” tới Hồng Vinh nhân đọc bài thơ “Những cây cầu trên một dòng sông” của Hồng Vinh đăng trên báo xuân Hà Nội mới: “Anh chưa gặp và anh đã gặp/ Những cây cầu trên một dòng sông/ Anh cùng em bắc qua năm tháng!”.

Vậy là, dùng “thơ bình thơ”, “thơ đối thơ”, Hồng Vinh mang những sẻ chia và sự đồng điệu giữa những người làm thơ và người thưởng thức, hòa quyện tiếng nói chung của đời sống tâm hồn trước thiên nhiên và nhân tình thế thái…

Hà Nội, 1/2/2021

(Ngày bế mạc Đại hội Đảng lần thứ XIII)

Hoàng Cương

Bình luận