Tác phẩm đoạt Giải C - Giải Báo chí quốc gia 2017: “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai”

21/06/2018, 18:54

Tác phẩm đoạt Giải C - Giải Báo chí quốc gia 2017: “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai” - Ngày Tạp chí Life công bố bộ ảnh về vụ thảm sát Mỹ Lai (16/3/1968) của phóng viên chiến trường Ronald Haeberle ra ánh sáng, lương tri nhân loại thế giới bàng hoàng, sửng sốt về cái chết tức tưởi của 504 người dân vô tội.

Lễ tưởng niệm vụ thảm sát Mỹ Lai luôn thu hút sự quan tâm của báo chí và du khách quốc tế. Ảnh: TGCC

Xúc động quá trình tác nghiệp

Khi bắt tay thực hiện tác phẩm “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai”, chúng tôi không nghĩ sẽ được xướng tên ở Giải Báo chí quốc gia năm nay. Chúng tôi làm để phát sóng nhân Lễ tưởng niệm 49 năm vụ thảm sát Mỹ Lai (16/3/2017). Với những người may mắn sống sót, vụ thảm sát Mỹ Lai là một nỗi ám ảnh kinh hoàng. Riêng với các nhà báo, Lễ tưởng niệm vụ thảm sát Mỹ Lai hàng năm là đề tài rất nhân văn, có thể khai thác ở nhiều góc độ để sáng tạo, hình thành tác phẩm.

Ở “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai”, chúng tôi xây dựng tác phẩm bằng việc nhìn thẳng vào sự thật lịch sử, xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai. Với đặc trưng của thể loại phát thanh, ngoài tiếng nói nhân vật kết hợp với năng lực tường thuật, miêu tả, bình luận, chúng tôi chọn âm thanh, âm nhạc để kết cấu, xây dựng hoàn chỉnh tác phẩm của mình.

Tác phẩm bố cục 3 mục khá rõ ràng, mỗi mục có những nhạc điệu, sắc thái riêng. Đó là: “Tiếng vọng từ quá khứ”, “Thanh âm hiện tại” và “Giai điệu của tương lai”. Mục “Tiếng vọng từ quá khứ” miêu tả, kể lại khá cụ thể, chi tiết về bối cảnh, hành động, xung đột trong thời điểm diễn ra vụ thảm sát Mỹ Lai. Tất cả được dàn dựng, tái hiện trên nền âm nhạc đi từ êm đềm, nhẹ nhàng đến ghê rợn, hãi hùng. Đặc biệt, âm thanh lễ cúng bái được chuyển tải bằng làn điệu bài chòi miền Trung và tiếng vĩ cầm của cựu binh Mỹ Roy Mike Bohm tấu lên dưới chân tượng đài Sơn Mỹ như thể cắt cứa vào tâm hồn người nghe được chúng tôi đưa vào tác phẩm.

Mục “Thanh âm hiện tại” mở ra khung cảnh thanh bình, lao xao tiếng sóng vỗ ở biển Mỹ Khê, dập dìu du khách. Thính giả dễ dàng hình dung ra một Sơn Mỹ hồi sinh trên đau thương, đổ nát của chiến tranh, với người nông dân hàng ngày vác cuốc ra đồng, đặc biệt những con người luôn nặng lòng, trăn trở với từng bước thăng trầm của vùng đất này.

Như nhà báo, nhà thơ Thanh Thảo, tác giả trường ca “Vì trẻ em Sơn Mỹ”, suốt 20 năm qua đã lặng lẽ trích nhuận bút của mình để tặng cho các em học sinh nghèo vượt khó ở Mỹ Lai. Đặc biệt, ở mục này, chúng tôi điểm lại những dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, kể từ sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.

Việt Nam và Hoa Kỳ tạm gác lại quá khứ, vượt qua khác biệt, phát huy tương đồng, hướng tới tương lai. Đó là phương châm để hai nước tiếp tục vun đắp mối quan hệ Đối tác toàn diện, phát triển sâu rộng, hiệu quả và bền vững. Từ “cựu thù”, Việt Nam và Hoa Kỳ thành bạn, rồi thành đối tác toàn diện - những bước tiến ít ai dám tin có thể thành hiện thực.

Và thực tế, không nhiều quốc gia trên thế giới có thể thay đổi mối quan hệ một cách sâu sắc trong một khoảng thời gian ngắn như vậy. Điểm nhấn ở mục này là phát biểu của cựu Tổng thống Mỹ Brack Obama: “Trái tim con người có thể thay đổi và tương lai sẽ khác đi, nếu chúng ta không làm tù nhân cho quá khứ”, và của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Quá khứ thì không ai có thể thay đổi được nhưng tương lai là thuộc về trách nhiệm của chúng ta”.

Mục “Giai điệu của tương lai” là khúc đồng ca của tuổi trẻ Việt - Mỹ thông qua hoạt động kết nối xây nhà cho người nghèo. Dưới cái nắng như đổ lửa của trưa hè miền Trung, ngôn ngữ tuy còn bất đồng nhưng các bạn trẻ Việt Nam và những người bạn đến từ bên kia bán cầu đã cùng nhau “xắn tay áo” trộn bê tông, khuân gạch đá, xây nên những ngôi nhà thấm đẫm tình đoàn kết cho người nghèo Quảng Ngãi. Hành động của các bạn trẻ nói lên rằng, tình nhân loại luôn đủ sức mạnh để vượt qua mọi rào cản hướng đến một thế giới hòa bình.

Mỹ Lai hiện nay đã trở thành bảo tàng cho du khách đến tham quan và tìm hiểu lịch sử. Ảnh: TL

Sự ghi nhận của công chúng

Nếu ví tác phẩm “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai” như một cô gái đẹp, thì phần âm nhạc cho tác phẩm này là bộ trang phục vừa vặn, hợp mốt, tôn lên vẻ đẹp phong cách, hình thể của cô gái ấy. Rất thú vị khi tôi đưa kịch bản cho bạn kỹ thuật viên âm thanh, vừa đọc xong, bạn ấy nói ngay: Nhạc của tác phẩm sẽ đi từ hướng buồn, tưởng vọng, êm đềm đến rộn rã, tươi vui, lấy âm điệu của vĩ cầm (violon) làm chủ đạo.

Quả thật, bạn ấy đọc và nói ra suy nghĩ của tôi còn nhanh hơn chính tôi. Bởi, ý tưởng này sẽ khiến thính giả nhớ đến bộ phim tài liệu “Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai” của đạo diễn Trần Văn Thủy đã được giải thưởng phim ngắn hay nhất tại Liên hoan phim châu Á - Thái Bình Dương, cách đây gần 30 năm. Đấy cũng chính là dụng ý của nhóm tác giả để thu hút thính giả. Do vậy, ngay từ lúc ấy, tôi đã không xem bạn ấy là người hỗ trợ phần nhạc cho mình. Mà ngược lại, tôi mới là người hỗ trợ bạn ấy để cùng hoàn thành tác phẩm.

Điều may mắn với “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai” là tác phẩm này đã đoạt giải Vàng tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XIII - năm 2018, giải Nhất Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại năm 2017, giải A Giải Báo chí tỉnh Quảng Ngãi năm 2018 và giải C Giải Báo chí quốc gia năm nay. Nói như vậy không phải khoe khoang mà để thấy rằng, một khi tác phẩm chạm đến trái tim người nghe nó sẽ được đón nhận, nhất là khi tác phẩm ấy truyền tải thông điệp hòa bình - khát khao lớn nhất của một dân tộc đã phải đổ biết bao mồ hôi, xương máu mới giành được độc lập.

Trở lại với phóng viên chiến trường Ronald Haeberle (Mỹ), ông tâm niệm: Một khi sự thật lịch sử mất đi thì tính nhân văn cũng không còn. Chính tâm niệm này cùng với bổn phận, trách nhiệm, lương tâm nghề nghiệp của một nhà báo, Ronald Haeberle quyết định công bố sự thật về vụ thảm sát Mỹ Lai (16/3/1969). Một quyết định không hề dễ dàng với ông. Bởi khi ấy, Ronald Haeberle phục vụ cho quân đội Mỹ. Đưa bộ ảnh ra ánh sáng nghĩa là ông sẵn sàng đón nhận sự trừng phạt có thể đến với mình.

Quan niệm về nghề nghiệp của nhà báo Ronald Haeberle đáng để chúng ta suy ngẫm. Còn chúng tôi - nhóm tác giả của tác phẩm “Thông điệp hòa bình ở Mỹ Lai” không hề muốn gợi lại những vòng sóng đau thương của quá khứ mà chỉ mong con người trên khắp hành tinh này hãy sống với nhau chan hòa, nhân ái hơn./.

Thái Anh - Tấn An

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet