Sắc màu hạnh phúc

03/01/2021, 11:32

Sắc màu hạnh phúc - Trang thơ Người Làm Báo vừa nhận được lời bình của PGS.TS. Nguyễn Thanh Tú về bài thơ “Sắc hoa vàng hạnh phúc” của PGS.TS. Nguyễn Hồng Vinh. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Vẻ đẹp hoa tràm

Hoa là thi liệu quen thuộc của truyền thống thơ ca nước mình. Sắc vàng quý phái, vương giả cũng rất được ưa thích của mỹ học phương Đông. Theo thống kê của cụ Đào Duy Anh thì trong Truyện Kiều có tới 44 lần màu vàng xuất hiện, nhưng hình ảnh màu sắc hoa vàng thì rất ít. Ngày đầu năm 2021, chợt được đọc bài thơ về sắc vàng hoa tràm có tên “Sắc hoa vàng hạnh phúc”, gợi nhiều sự liên tưởng về thiên nhiên và con người; sự kết nối giữa hoa và hạnh phúc cụ thể.

Em có về Phan Thiết dịp đầu năm?
Khi hoa keo tràm rực vàng ven biển
Hoa phủ kín từ gốc cây lên ngọn
Toả mùi hương nhè nhẹ, dịu dàng

Mười năm trước nơi đây như hoang mạc
Đất cỗi cằn, hạn nghiệt ngã quanh năm
Em tất tả trong đội ngũ TNXP
Đưa từng nhánh tràm cắm trên cát trắng

Cây đã bám rễ sâu và vươn cành xoè tán
Ngày đầu năm náo nức khách bốn phương
Nườm nượp về đây ghi hình, say ngắm
Một thắng cảnh nao lòng tràn sức sống hồi sinh

Những cây hoa đang ngóng chờ em
Dẫn người bạn đời về đây thăm lại
Áo dài trắng tinh khôi bên sắc vàng dịu nắng
Hạnh phúc nở hoa từ sâu thẳm tình người!....

Ngày đầu năm 2021

Nguyễn Hồng Vinh

Tòa soạn thật tinh tế khi giới thiệu bối cảnh ra đời của bài thơ. Cung đường ven biển Hòa Thắng - Hòa Phú và Phan thiết rực rỡ sắc vàng hoa tràm một trong những cực nam châm lớn thu hút khách du lịch bốn phương về đây chiêm ngưỡng. Trước thắng cảnh đặc sắc này, nhà báo, nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh ghi vội mấy cảm xúc trong ngày đầu năm 2021.

Rực rỡ cúc vàng

Tôi chợt nhớ đến câu thơ của Chế Lan Viên trong bài Tiếng hát con tàu: “Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép”. Không có tàu thật, mỗi nhà thơ hãy tưởng tượng ra con tàu của riêng mình để đi tìm “những vầng trăng” ở những miền đất mới. Bài thơ cho thấy Hồng Vinh đi bằng “tàu” thật để đến được cung đường ven biển thơ mộng mời gọi này. Được tận mắt chiêm ngưỡng những sắc vàng hoa tràm ở vùng đất mà chỉ mười năm trước còn là “hoang mạc”, cảm xúc ùa về, tứ thơ bật ra, ngôn ngữ neo vào ý để thành thơ. Không có sự kỳ công gọt rũa, nhưng tràn ngập cảm xúc và lôi cuốn người đọc bằng cảm xúc. Một thứ cảm xúc rất thật, chân thành, thuyết phục ở phẩm chất chân thành ấy.

Bốn câu đầu là thực tại. Câu đầu là câu hỏi là lời mời ẩn trong đó là sự tiếp nối mơ hồ: Phan Thiết đầu năm thật đẹp, em không về thăm thì thật tiếc! Không còn là “em” thật, mà có thể là bất cứ độc giả nào cũng xao xuyến với lời mời: Hãy về với sắc keo tràm Phan Thiết!

Em có về Phan Thiết dịp đầu năm?
Khi hoa keo tràm rực vàng ven biển
Hoa phủ kín từ gốc cây lên ngọn
Toả mùi hương nhè nhẹ, dịu dàng

Các loài hoa khác, hoa trổ từ ngọn từ cành, còn hoa keo tràm, thật lạ “Hoa phủ kín từ gốc cây lên ngọn”. Tôi chưa hề được đến đó, nhưng đọc thơ và nhìn ảnh minh họa cũng thấy một sắc vàng rất đáng chiêm ngưỡng, nao lòng!

Khổ hai, rất đúng với logic cảm xúc đưa ta về đầu kia thời gian “mười năm trước”. Các tính từ cực tả như chợt đến làm rõ thêm cái “hoang mạc” xưa cỗi cằn, nghiệt ngã, tất tả. Đất thì cỗi cằn. Người thì vất vả. Câu cuối rất gợi: “Đưa từng nhánh tràm cắm trên cát trắng”. Bao cái nâng niu, bao cái hy vọng, bao cái chờ đợi trong các động từ “đưa” và “cắm” ấy. “Đưa” và “cắm” vào “cát trắng” thì hẳn nhiên là sự trông ngóng càng nôn nao hơn nhiều!

Mười năm trước nơi đây như hoang mạc
Đất cỗi cằn, hạn nghiệt ngã quanh năm
Em tất tả trong đội ngũ TNXP
Đưa từng nhánh tràm cắm trên cát trắng

Một sự kỳ diệu của sự sống hay sự kỳ diệu của lao động đã tạo nên thành quả thật đẹp, đáng trân trọng xiết bao!

Cây đã bám rễ sâu và vươn cành xoè tán
Ngày đầu năm náo nức khách bốn phương
Nườm nượp về đây ghi hình, say ngắm
Một thắng cảnh nao lòng tràn sức sống hồi sinh

Vẻ đẹp hoa lan tím

Một sự tương phản sau “mười năm”, trước là "hoang mạc", nay là "thắng cảnh". Bứng câu thơ này ra khỏi "cơ thể" thì chỉ là một câu bình thường nhưng đặt trong bối cảnh thì thật ý nghĩa. "Một thắng cảnh nao lòng tràn sức sống hồi sinh". Không chỉ là ca ngợi sự sống, còn là ca ngợi sự hồi sinh kỳ diệu, nhất là ca ngợi "em" đã tạo nên sự sống! Không còn là "em" bình thường nữa, mà là một vũ trụ sản sinh sự sống, sáng tạo cái đẹp!

Trong sự kỳ diệu ấy thì “hoa” cũng như người, đợi người về để cảm ơn, để chia vui thành quả, để cùng nhớ lại…

Những cây hoa đang ngóng chờ em
Dẫn người bạn đời về đây thăm lại
Áo dài trắng tinh khôi bên sắc vàng dịu nắng
Hạnh phúc nở hoa từ sâu thẳm tình người!....

Cái thật của chân lý, cái đẹp của hoa, cái ngỡ ngàng của cảm xúc, cái ấm áp của tình đời cũng là ý tứ toàn bài dồn tụ vào câu cuối: “Hạnh phúc nở hoa từ sâu thẳm tình người!...” Đảo lại cấu trúc bài thơ thì có thể hình dung cả bài như quả núi đội mặt trời tỏa sáng tứ câu thơ lung linh, thể hiện hồn cốt và sức khái quát của toàn bài thơ!

Thiếu nữ bên cúc hoạ mi

Không dễ dãi, khi cho rằng, đây là bài thơ về cái đẹp, về lao động khỏe khoắn, tươi mới hiếm hoi trong thơ hôm nay!

PGS.TS. Nguyễn Thanh Tú

Xem thêm:

>>> Sắc hoa vàng hạnh phúc

>>> Lời rừng và biển

>>> Chỉ tình người còn đọng

>>> Thao thức dòng thơ bật mầm!

>>> Những cảm nhận từ “Thơ Nguyễn Hồng Vinh – Tuyển chọn”

>>> Một giọng thơ thấm đẫm nhân văn

>>> Hiệu ứng từ những bài viết

>>> Thêm những cảm nhận về con người và tác phẩm 

>>> Thắm tình người Việt Nam

>>> Như những ngọn lửa

>>> Hiệu ứng từ bài thơ chống dịch

>>> Hoa hạnh phúc

>>> Các nhà báo, nhà thơ và độc giả với nhiệm vụ chống dịch

>>> Mỗi người dân là một chiến sĩ!

>>> “Âm hưởng từ một bút ký chống dịch”

>>> Lặng lẽ để hồi sinh

>>> Sức lan toả qua bài thơ chống dịch

>>> Nghe bài hát "Hoa hạnh phúc" - nhớ về các "chiến sĩ áo trắng"

>>> Âm hưởng bài hát dành tặng các “chiến sĩ áo trắng”

>>> Sức mạnh của âm nhạc

>>> Sức lan toả một tác phẩm âm nhạc

>>> Hồi sinh đang tới!

>>> Sang mùa

Bình luận