Một thoáng ghé thăm đền thờ vị Trạng dân phong

09/09/2017, 20:50

Một thoáng ghé thăm đền thờ vị Trạng dân phong - Đến thăm đất Hoằng Hóa, người ta không thể không nhớ đến vị danh nhân Nguyễn Quỳnh, người được coi là hình mẫu của nhân vật Trạng Quỳnh trong các câu chuyện dân gian xưa.

Trạng Quỳnh xuất hiện trong những câu chuyện dân gian

Danh nhân văn chương không gặp thời

Nguyễn Quỳnh sinh ra tại làng Bột Thượng, nay thuộc xã Hoằng Bột, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Huyện Hoằng Hóa xưa nay vốn được coi là đất học. Bởi thế mà người xưa mới có câu:

“Ai thích ăn cá thì về Quảng Xương

Ai thích văn chương thì về Hoằng Hóa.”

Danh nhân Nguyễn Quỳnh có tên khai sinh là Nguyễn Thưởng. Ông sinh ngày 01 tháng 10 năm Đinh Tỵ (1677) niên hiệu Vĩnh Trị thứ hai thời Lê Trung Hưng. Trong phần tóm tắt về thân thế sự nghiệp của ông đặt tại nhà thờ trên đất Hoằng Bột có viết: “Ông là người học vấn kinh luân,tài năng ứng biến. Khi tiếp xúc với xứ thần Trung Quốc, ông ứng đối hung biện, lưu loát, về văn học từ chương, nghi lễ bang giao.” Đương thời, ông được danh phong là Quốc sư, dân phong là Trạng Nguyên.

Nguyễn Quỳnh có sở trường thơ phú, ca dao, tài văn chương được xếp vào hạng ưu tú. Năm 14 tuổi, ông đậu khảo thí ở Huyện. Năm năm sau, ông đậu Thủ Khoa kì thi Hương, khoa Bính Tý (1696), niên hiệu Chính Hòa 17, thời Lê Trung Hưng. Ông được triều đình bổ nhiệm làm huấn đạo huyện Thạch Thất, xứ Sơn Tây. Trong giai đoạn chính sự rối ren, xã tắc loạn lạc, chứng kiến lòng dân lay lắt, cơ cực, bần hàn, Nguyễn Quỳnh chọn cách cáo quan về quê.

Danh nhân Nguyễn Quỳnh sống trong thời Hậu Lê

Một danh nhân văn chương sống cùng trong cảnh lầm than của bách tính nên thấu hiểu nguồn cơn của nỗi khó khổ. Năm 1718, triều đình mở khoa thi hội cho các cống sĩ. Nguyễn Quỳnh dự thi, nhưng do chán ghét chốn quan trường hoạn nộ lúc bấy giờ, ở kỳ thi thứ 3, ông bỏ không thi tiếp. Thời cuộc chẳng như mong, vị hiền sĩ ngày nào đã phải “bài thi”, lỡ vận.

Đến những năm niên hiệu Bảo Thái, ông được triều đình cử giữ chức Giáo Thụ phủ Phụng Thiên. Về sau, ông được thăng chức Viên ngoại lang bộ lễ, thuộc hàng lâm tu soạn. Cuộc đời 71 năm của ông đã trải nhiều sóng gió cùng với thời cuộc. Ông mất năm Mậu Thìn (1748), niên hiệu Cảnh Hưng thứ 9.

Nhà thờ mang “nỗi nhớ” kiệt nhân

Trong gia phả của dòng họ Nguyễn nói về gia tài văn chương nổi tiếng của Nguyễn Quỳnh gồm 6 bài văn bằng chữ Hán được lưu truyền đến ngày nay. Trong đó, hai bài phú “Vàng và lụa” và “Cung tần mỹ nữ” được liệt vào hàng đầu trong Lịch Triều danh phú cho thấy Nguyễn Quỳnh là một kiệt nhân văn chương.

Nơi thờ tự đền thờ Nguyễn Quỳnh, tại làng Bột Thượng, xã Hoằng Bột

Đền thờ Trạng Quỳnh tọa trên đất của làng Bột Thượng là nơi nhiều người đến viếng thăm để tưởng nhớ vị danh nhân đã khuất. Bên cạnh đó, đây cũng là một địa điểm tâm linh mỗi khi cầu tài, cầu học hành của những người ở gần hoặc từ phương xa tìm đến. Theo bà Nguyễn Thị Sơn, 69 tuổi, con cháu đời thứ tám của danh nhân Nguyễn Quỳnh cho biết: Vào những ngày tuần tiết, lễ Tết, hay các cháu đi thi cử thường đến cầu may mắn, đỗ đạt.

Cụ bà Nguyễn Thị Sơn, hậu duệ đời thứ tám trực hệ của Trạng Quỳnh

Nhà thờ Trạng Quỳnh được chia là ba dãy xếp theo hình chữ U. Mạn trái là dãy nhà để các con cháu ở, sinh hoạt và trông giữ nhà thờ. Gian ở giữa thờ tượng Trạng Quỳnh chia làm hai phía trong ngoài. Phía trong là tượng thờ, phía ngoài là niên sử và phả hệ của dòng họ cùng những công trạng của những vị đời sau. Mạn phải là nhà thờ tưởng niệm, nơi lưu giữ những bức kỷ yếu những quan chức đã đến.

Sông núi nước Nam, nơi địa linh nhân kiệt, là nơi sản sinh ra một vị danh nhân đức độ, tài thơ phú hơn người. Ông xứng đáng được mọi người ngợi ca, tưởng nhớ. Một con người thông minh, tài học đáng nể đã ghi dấu mình trong lịch sử, cùng với thời cuộc như một phần không thể tách rời, chứng minh kiệt nhân nước ta đâu thiếu.

Theo thống kê những năm gần đây, tỉnh Thanh Hóa có trên 1.700 di tích, trong đó có gần 200 di tích Quốc gia. Riêng xã Hoằng Bột có năm di tích lịch sử Quốc gia. Nhà thờ Nguyễn Quỳnh là một trong số những di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đó. Qua nhiều lần tu bổ, nhà thờ Nguyễn Quỳnh vẫn giữ được nét uy nghiêm, trang trọng và là một địa điểm tâm linh của nhiều thế hệ.

Diễm Thi

Bình luận