Truyền thông và các chiến dịch phòng chống COVID-19

14/02/2020, 12:07

Truyền thông và các chiến dịch phòng chống COVID-19 - Thông tin y tế thường thức là mảng không thể thiếu trong lĩnh vực truyền thông y tế, đặc biệt là trong vấn đề cảnh báo và phòng ngừa bệnh dịch.

Đại dịch SARS trên trang bìa Tạp chí Time ngày 5/5/2003

Nhìn lại lịch sử đại dịch SARS năm 2003

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm mưa nhiều là yếu tố thời tiết khiến dịch bệnh theo mùa trú ngụ và phát triển, cùng với các yếu tố khác do ngày nay du lịch và các hoạt động giao thương buôn bán, học tập… trong khu vực và thế giới ngày càng phát triển, bệnh dịch cũng vì thế có thể bùng phát và lây lan trên diện rộng một cách nhanh chóng khi có điều kiện thời tiết phù hợp.

Do vậy lĩnh vực dự phòng và chống dịch của ngành Y được rèn luyện qua nhiều mùa dịch nguy hiểm, một trong những mùa dịch điển hình mà chúng ta đã vượt qua và khống chế thành công phải kể đến là đại dịch SARS (hội chứng hô hấp cấp tính nặng) vào năm 2002 – 2003 đã bùng phát và lan rộng trên thế giới tới 37 quốc gia, làm chết 774 người trên 8.000 ca lây nhiễm. Chủng Virus SARS – CoV là một chủng virus corona được phát hiện vào thế kỷ 18, nó cùng họ với các loại virus gây bệnh viêm phổi và cảm lạnh khác.

Nhìn lại 17 năm trước tại Việt Nam, ca đầu tiên nhiễm SARS là ông Johny Chen người Mỹ gốc Hong Kong. Ngày 26/2/ 2003 ông vào Bệnh viện Việt Pháp điều trị chứng ho sốt, nhưng sau đó đã tiến triển xấu rất nhanh và phức tạp. Bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm cúm và viêm phổi không điển hình do virus. Do ban đầu chưa xác định được chủng virus gì và mức độ nguy hiểm nên rất nhiều bác sĩ và điều dưỡng đều không được bảo hộ khi tiếp cận chăm sóc bệnh nhân. Điều này dẫn đến 35 cán bộ y tế bị lây nhiễm. Tâm dịch đã bùng phát ở đây. 

Sau 17 năm nhưng những ký ức về những ngày tháng chống chọi với dịch SARS là không thể quên trong cuộc đời làm nghề của những bác sĩ, điều dưỡng của Bệnh viện Việt Pháp và Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Những kinh nghiệm xương máu đã được rút ra từ lần chống dịch đầy cam go ấy. Sự sống phải đối mặt và giành giật từng phút giây với tử thần mang tên SARS.

Chị Nguyễn Thị Mến, một điều dưỡng viên của Bệnh viện Việt Pháp đã bị lây trực tiếp do chăm sóc bệnh nhân Chen. Chỉ sau khi nhập viện điều trị là một bệnh nhân có 5 ngày (từ 5/3 đến 8/3/2003) chị đã đi vào hôn mê gần một tháng. Bệnh nhân và cũng là điều dưỡng viên Nguyễn Thị Mến là người duy nhất phải thở máy trên thế giới lúc ấy đã sống và trở về với gia đình một cách kiên cường sau khi vượt qua tử thần SARS.

Ngày 2/4/2003 được rút máy thở và xuất viện trong niềm hạnh phúc nghẹn ngào của các đồng nghiệp Bệnh viện Việt Pháp và Bộ Y tế. Tuy nhiên, sau đó chị phải đối diện với nhiều di chứng khác của căn bệnh, với nghị lực của một người làm nghề Y, chị cùng gia đình và đồng nghiệp một lần nữa vượt qua nó để hòa nhập lại cuộc sống, phục hồi chức năng để tiếp tục ở lại với Bệnh viện để sống và làm việc bình thường như bao điều dưỡng khác chăm sóc người bệnh. 

Có thể nói, đó là một hành trình mà không một người cán bộ y tế nào mong muốn phải trải qua, nhưng họ đã phải đối mặt khi cần. Từ khi SARS xuất hiện không một cảnh báo đến khi nó hiện nguyên hình dưới ống kính khoa học và khống chế được nó chỉ vỏn vẹn có 2 tháng. Trong hai tháng ấy SARS đã cướp đi tính mạng của 5 Bác sĩ và điều dưỡng của cả Việt Nam và quốc tế. Tháng 5/2003 Việt Nam đã công bố khống chế được SARS.

Trong hai tháng ấy là sự thử thách tột cùng của ý chí nghị lực và tình thương cùng với năng lực chuyên môn, sự nhạy bén của đội ngũ cán bộ ngành y nước ta trong một mùa đại dịch của toàn cầu. Những ngày tháng đó, bên trong khu cách ly của Bệnh viện Việt Pháp và Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương là sự căng mình chống chọi với dịch của các bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế, bên ngoài là sự yểm trợ của các đồng nghiệp trong hệ thống phòng chống dịch của Viện dịch tễ Trung ương, cả Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và hệ thống truyền thông cả nước từng bước theo sát đưa tin, động viên kịp thời.

Sự bình tĩnh, kiên cường và kinh nghiệm chống dịch ở một nước có khí hậu nhiệt đới gió mùa đã giúp chúng ta đi qua đại dịch và khống chế thành công sớm nhất trên toàn cầu. Nó là một mặt trận thầm lặng mà những "người chiến sĩ" áo trắng Việt Nam nơi tuyến đầu ấy đã bảo vệ thành công lũy thép của mình cho người dân yên tâm trải qua đại dịch.

Đại dịch SARS trên trang bìa Tạp chí Time ngày 5/5/2003

Chủng mới Corona vius hay còn gọi là COVID-19

Lần này Corona quay lại hoành hành thế giới với tên gọi dịch viêm phổi cấp Vũ Hán. Bản chất nó cùng là chủng Corona virus – nCoV nhưng ở chi khác chưa xuất hiện bao giờ. Virus Corona mới gây viêm đường hô hấp cấp được Tổ chức Y tế Thế giới đặt tên là COVID-19 (Coronavirus diseases 2019). Các biểu hiện ho, sốt khó thở, các trường hợp nghiêm trọng còn gây suy yếu nội tạng.

Tương tự như hoàn cảnh đại dịch SARS, Việt Nam sát cạnh biên giới Trung Quốc nên các hoạt động thương mại du lịch… rất đa dạng và liên tục, dẫn nguồn bệnh vào trong nước qua nhiều con đường. Tuy nhiên với kinh nghiệm triển khai phòng chống các đại dịch trước đây nên lần này chưa xảy ra trường hợp tử vong nào.

Theo PGS,TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) chia sẻ với báo chí: Bệnh nhân nhiễm nCov lần này tại Việt Nam có đủ lứa tuổi từ cao tuổi đến trẻ nhỏ, người có nhiều bệnh nền đến người có sức khỏe tốt. Tuy nhiên toàn ngành Y tế, các bệnh viện trên toàn quốc nói chung và các bệnh viện được phân công trực tiếp thu dung và điều trị cho các bệnh nhân nCov nói riêng vẫn đang nỗ lực từng ngày. Việc phân tuyến để cách ly khoanh vùng và điều trị bệnh nhân hợp lý giúp giảm tải cho tuyến trên mà vẫn bảo đảm chất lượng điều trị. Thực tế tại Trung tâm y tế huyện Bình Xuyên, Tam Đảo, Vĩnh Phúc đang điều trị cho các bệnh nhân tiến triển rất tốt. Bệnh viện Chợ Rẫy điều trị cho bệnh nhân cao tuổi, có nền bệnh phức tạp cũng có tiến triển khả quan. 

Ngoài các bệnh viện đang tiếp nhận và điều trị trực tiếp, hệ thống các bệnh viện từ tuyến dưới đến tuyến cao nhất là Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cơ sở 2 đã chuẩn bị 500 giường. Các phương tiện máy móc hỗ trợ cho số bệnh nhân nặng cũng được chuẩn bị sẵn sàng. Ngoài ra, các bệnh viện tuyến trên cũng cử chuyên gia về cầm tay chỉ việc cho tuyến dưới hỗ trợ điều trị tại chỗ.

Hệ thống truyền thông cảnh báo Y tế hoạt động thông suốt cập nhật tin tức dịch hàng ngày trên các trang xã hội. Cũng như vậy, thông qua hệ thống chính quyền tại xã phường không ngừng tuyên truyền các nguyên nhân cũng như cách phòng và chống dịch lây lan và địa chỉ số điện thoại đường dây nóng khi các ca nghi nhiễm cần có thể liên lạc.

Hiện tại WHO đã và đang kêu gọi các nhà khoa học trên khắp thế giới quyết liệt hết mức tranh đấu lại đại dịch lần này.

Để đi qua đại dịch an toàn ngoài các biện pháp y tế người dân nên nâng cao sức đề kháng, thường xuyên tra thuốc mắt và mũi, xúc họng thường xuyên bằng các dung dịch xúc họng hoặc dùng nước muối. Đeo khẩu trang, rửa tay mỗi khi đi ra ngoài và tiếp xúc nơi công cộng. Hạn chế các hoạt động nơi công cộng khi không cần thiết, đặc biệt là thường xuyên giặt rũ chăn màn, mở cửa thoáng khí cho nhà lưu thông gió và nắng. 

Sự cẩn trọng của mỗi người sẽ là sự hợp tác tốt nhất của cá nhân, gia đình với cộng đồng và đặc biệt là với đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng nhân viên y tế đang thầm lặng đấu tranh trong tình hình dịch còn biến đổi phức tạp này./.

Hà Phương

(Tổng hợp)

Bình luận