Nâng cao chất lượng truyền thông phát triển nghề công tác xã hội

24/11/2017, 10:54

Nâng cao chất lượng truyền thông phát triển nghề công tác xã hội - Ngày 24/11, tại Hải Phòng, Cục Bảo trợ Xã hội (Bộ Lao động Thương binh & Xã hội) phối hợp với Tạp chí Lao động và Xã hội tổ chức hội thảo “Nâng cao chất lượng truyền thông phát triển nghề công tác xã hội đối với người có vấn đề về sức khỏe tâm thần".

Quang cảnh hội thảo

Dự hội thảo có ông Nguyễn Văn Hồi, Cục trưởng Cục Bảo trợ Xã hội, TS. Trần Ngọc Diễn – Tổng Biên tạp Tạp chí Lao động và Xã hội, TS. Trần Bá Dung - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam cùng lãnh đạo các báo đài khu vực phía Bắc, các chuyên gia trong ngành công tác xã hội, sức khỏe, bảo vệ trẻ em.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Văn Hồi – Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội đã nói về vai trò rất lớn của truyền thông đối với việc phát triển nghề công tác xã hội (CTXH) với người có vấn đề về sức khỏe tâm thần tại Việt Nam. Tuy nhiên chất lượng truyền thông về ngành này còn thấp. Yêu cầu trong thời gian tới, Cục Bảo trợ xã hội cần phối hợp với các cơ quan tổ chức tốt các hoạt động xã hội, hội thảo để nâng cao chất lượng này.

TS. Trần Ngọc Diễn nói về thực trạng truyền thông phát triển công tác xã hội

Về thực trạng truyền thông phát triển công tác xã hội trong chăm sóc và phục hồi chức năng cho người có vấn đề về sức khỏe tâm thân, TS. Trần Ngọc Diễn cho biết, theo thống kê của Bộ Y tế, nước ta hiện có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến, 3 triệu người bị rối loạn tâm thần nặng. Chỉ tính riêng 10 bệnh tâm thần thường gặp nhất như: Trầm cảm, động kinh, rối loạn hành vi, tâm thần phân liệt... đã có hơn 13 triệu người mắc, trong đó khoảng 40% bệnh nhân ở độ tuổi dưới 30. Tuy nhiên, số người bệnh được chữa trị còn rất thấp, cứ 10 người thì chỉ có 2-3 người được điều trị.

Một số bệnh viện tâm thần tuyến Trung ương và địa phương đã triển khai hoạt động công tác xã hội với sự tham gia của đội ngũ nhân viên y tế kiêm nhiệm và tình nguyện viên nhằm hỗ trợ thầy thuốc trong phân loại bệnh nhân, tư vấn, giới thiệu dịch vụ chuyển tuyến, hỗ trợ chăm sóc cho người bệnh,… góp phần làm giảm bớt khó khăn trong quá trình tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh. Tuy nhiên, số lượng và chất lượng đội ngũ này còn khá mỏng, đặc biệt là tại hầu hết các cơ sở y tế có đông người bệnh tâm thần. Trong thực tế, đội ngũ cán bộ, nhân viên trong các trung tâm CTXH, cơ sở bảo trợ xã hội của ngành LĐ-TB&XH có rất ít người được đào tạo các kiến thức và kỹ năng về CTXH trong chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án 1215, các cơ quan báo chí cả ở Trung ương và địa phương đã quan tâm tuyên truyền về nghề CTXH đối với những người có sức khỏe tâm thần, xuất hiện các tác phẩm báo chí phản ánh về sự cần thiết và vai trò của các nhân viên CTXH trong chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí, nêu lên được các mô hình điển hình, phổ biến các kiến thức, kỹ năng chăm sóc, điều trị người bị bệnh tâm thần; cảnh báo các nguy cơ và biện pháp phòng, tránh rơi vào tình trạng trầm cảm, căng thẳng thần kinh dẫn đến rối nhiễu tâm trí; phản ánh các vụ, việc có liên quan…  

Hội thảo có nội dung chính liên quan đến nâng cao chất lượng truyền thông phát triển nghề công tác xã hội đối với người có vấn đề về sức khỏe tâm thần

Thông qua báo chí, không chỉ các cấp, ngành, địa phương, mà bản thân người nhà bệnh nhân tâm thần và các đối tượng thụ hưởng đã bước đầu hiểu hơn về nghề CTXH trong chăm sóc và trợ giúp người có vấn đề sức khỏe về tâm thần, từ đó nâng cao hiểu biết để sẻ chia và chăm sóc tốt hơn người bệnh; đồng thời cũng giúp ngành y tế và các trung tâm nuôi dưỡng, chăm sóc người bệnh tâm thần có các biện pháp điều trị, phục hồi chức năng cho bệnh nhân tốt hơn.

Tuy nhiên, công tác tuyên truyền về lĩnh vực này thời gian qua vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Nhận thức và hiểu biết về nghề CTXH nói chung, CTXH đối với người có sức khỏe tâm thần nói riêng ở nhiều cơ quan báo chí còn khá mơ hồ nên việc tuyên truyền về Đề án 1215 có nhiều hạn chế; vấn đề kỳ thị với người tâm thần vẫn còn. Mặc dù đã có nhiều bài viết, tin tức về lĩnh vực này nhưng  việc tuyên truyền còn thiếu trọng điểm, chưa làm cho một bộ phận xã hội nhận thức đúng tầm quan trọng của vấn đề này.

Việc phối hợp giữa các cơ quản quản lý Nhà nước, các cơ sở y tế, trung tâm điều trị, chăm sóc bệnh nhân tâm thần với các cơ quan báo chí cũng còn có những hạn chế nhất định. Ngược lại, các cơ quan báo chí thường trông chờ về nội dung, đề tài tuyên truyền từ các cơ quan có trách nhiệm hoặc khi có vụ việc xảy ra mới tập trung khai thác nên việc tuyên truyền, về công tác xã hội nói chung và CTXH trong chăm sóc và phục hồi chức năng cho người có vấn đề về sức khỏe tâm thần còn bất cập.

Bà Nguyễn Thị Y Duyên - Chuyên gia Bảo vệ Trẻ em, Quỹ Nhi đồng Liên hợp Quốc – UNICEF phát biểu tại hội thảo

Trình bày về công tác xã hội với chăm sóc sức khỏe tâm thần ở trẻ em và thanh niên, bà Nguyễn Thị Y Duyên - Chuyên gia Bảo vệ Trẻ em, Quỹ Nhi đồng Liên hợp Quốc – UNICEF cho biết “Sức khỏe là một trạng thái tổng thể về thể chất, tâm thần/tinh thần và xã hội và không chỉ đơn thuần là sự vắng mặt của bệnh tật”. Hiện nay, sức khỏe tâm thần không được coi trọng bằng sức khỏe thể chất.

Một phần do nhận thức của người dân về các vấn đề sức khoẻ tâm thần và tâm lý xã hội còn hạn chế. Kể cả khi nhận biết được, người dân cũng thường chữa trị tại nhà, do đó đưa lại kết quả tiêu cực – chậm trễ trong tiếp nhận điều trị, tự tử. Kỳ thị liên quan đến các vấn đề về sức khoẻ tâm thần và tâm lý xã hội tuy có giảm nhưng vẫn còn cao.

ThS. Bác sĩ Vũ Công Nguyên - Phó viện trưởng, Viện Dân số, Sức khỏe và Phát triển nêu thực trạng về tình trạng thiếu thốn lực lượng bác sĩ chuyên ngành tâm thần tại Việt Nam. Từ 20 năm nay, nhiều khóa sinh viên đại học Y nhưng ra trường không có một bác sĩ chuyên ngành này.

Tại hội thảo, bác sĩ Nguyên đã trình bày Mô hình kết hợp công tác xã hội – y tế trong quản lý trầm cảm tại cộng đồng dựa trên mô hình của Canana. Theo đó, mô hình sử dụng phiếu sàng lọc trầm cảm SRQ20 của WHO và Sổ tay Kỹ năng kiểm soát trầm cảm.

Về kĩ năng truyền thông giáo dục sức khỏe tâm thần, theo TS. Trần Bá Dung, vai trò của báo chí trong chăm sóc sức khỏe tâm thần có thể rút thành 8 chữ: tuyên truyền, giáo dục, phản ánh, kết nối. Về kiến thức, các phóng viên nhà báo cần nhận thức đúng về giáo dục sức khỏe tâm thần. Phóng viên cần tìm hiểu hoàn cảnh riêng của người bệnh và chọn các hành động bảo vệ, giúp đỡ, tăng cường sức khỏe phù hợp.

Khi viết bài, đưa hình ảnh, chú ý không gây tổn thương về tình cảm, tinh thần. Sử dụng nhiều chuyên mục, nhiều thể loại; nhiều hình ảnh, tranh vẽ để công chúng dễ hiểu, dễ thực hiện. Ít chữ, sinh động để trước hết đối tượng tiếp nhận thông tin thích đọc, thích nghe, thích xem rồi mới hiểu và làm theo. Cần chú ý phản ánh những cách làm hay, kinh nghiệm tốt, những tấm gương tiêu biểu trong cộng đồng. Đặc biệt cần nêu gương những cá nhân, tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp quan tâm công tác này... lay động lòng người, tạo hiệu ứng xã hội ủng hộ. Lấy tấm gương chính các bệnh nhân, các gia đình, các cộng đồng, doanh nghiệp quan tâm giúp đỡ... để thuyết phục, kêu gọi mọi người dân và xã hội tham gia chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Từ Hải

Bình luận