Một thoáng ngày đông –  Bài thơ hay về tình yêu, về thời gian!

23/12/2019, 14:06

Một thoáng ngày đông –  Bài thơ hay về tình yêu, về thời gian! - LTS: Sau khi đăng bài thơ “Một thoáng ngày đông” của nhà báo, nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh, Tạp chí Người làm báo nhận được nhiều phản hồi tích cực. Nhà phê bình văn học - PGS.TS Nguyễn Thanh Tú đã gửi bài bình bài thơ này. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

 

Em như cúc Họa mi
Trắng thơm và thanh khiết
Mỗi độ heo may về
Quyện nhớ thương da diết
 
Anh hững hờ đâu biết
Liễu mong chờ Thu sang
Khi đầy vơi con nước
Giữa Hồ Tây mênh mang…

Ngọn gió đông lang thang
Rải u hoài trầm mặc
Chiều xao xác lá vàng
Trút vào tim giá buốt
 
Em đến như xuân đến
Cây sẽ nhú chồi non
Đêm cồn cào, thắc thỏm:
Mong ngày mai lập xuân!

                             
Nguyễn Hồng Vinh - Đông 2019

Có hai bài thơ sóng đôi, song hành trong một bài thơ Một thoáng ngày đông, một về tình yêu và một về thời gian. Cái tứ thời gian có phần đậm hơn với nhịp điệu bước đi khe khẽ từ khi heo may về, qua thu, qua đông rồi đến lúc đón xuân. Hình tượng em khổ đầu ẩn đi dưới tín hiệu bông hoa cúc hoạ mi, khổ cuối, vẫn dưới dạng tín hiệu một nét xuân tươi. Bài thơ như lời thì thầm. Thì thầm của một tài hoa!

Có bốn hình tượng thấp thoáng trong bài thơ ngắn bốn khổ với câu thơ đi nhịp năm: cúc hoạ mi, em, thời gian và chủ thể tác giả. Bốn hình tượng này như bốn cái cột dựng lên lầu thơ Một thoáng ngày đông nhỏ nhắn, xinh xắn và rất có duyên. Cái tiêu đề “một thoáng” hay, khái quát vì ngôi lầu thơ ấy thấp thoáng trong heo may, trong khói sương mênh mang con nước hồ Tây, trong xao xác lá vàng chiều thu, trong mơ màng đêm xuân…

Tín hiệu bao giờ cũng có mã riêng. Hiểu mã là đã hiểu tín hiệu. Nhưng giải mã là chuyện khác, không đơn giản, nhiều khi tinh tế vô cùng như cô gái ta đang theo đuổi “phát tín hiệu” mà ta vô tâm, để rồi cả một đời nhớ nhung đau khổ: “Em bảo anh đi đi/ Sao anh không dừng lại…”. Nhưng ai cũng hiểu và dễ hiểu thì cuộc sống này chẳng còn sự thi vị và tình yêu cũng chẳng đáng được tôn thờ… 

“Em như cúc Họa mi” là tín hiệu, “Trắng thơm và thanh khiết” là nội dung của tín hiệu. Cúc họa mi, loài hoa nhỏ ấy có những cánh trắng ngần tỏa ra quanh nhụy vàng tươi. Người ta lấy nó làm biểu tượng cho tình yêu kín đáo, thầm lặng mà nồng nàn, bình dị mà thẳm sâu. Ở nước Anh xa xôi, còn coi đó là biểu tượng cho trẻ em, cho tình yêu ban đầu, cho những gì tươi non, thanh khiết. Có những bức ảnh thật đẹp về những đứa trẻ hồng hào kết vòng hoa cúc hoạ mi đội trên đầu hay dắt vào tai vào tóc những bông hoa…Chúng đẹp như những thiên thần!

Cúc hoạ mi nở vào những ngày thu chuyển mùa, cái chớm lạnh đủ gợi người ta về sự sẻ chia, cho người và cho mình: “Quyện nhớ thương da diết”!

Thơ hay thường gợi hơn là tả. Đó là một nét thi pháp làm nên đặc sắc thơ Đường. Tả dễ vụng, vì tả là cụ thể, không khéo thì khen thành chê. Gợi là tạo sự liên tưởng, tưởng tượng, cũng là sự tôn trọng đối tượng trữ tình và người đọc. Người con gái trong bài thơ này chắc là rất đẹp, (mối tình của họ cũng thật đáng ngợi ca) mới được so sánh và giới thiệu như vậy.

Khổ 2 và 3 có bề ngoài là bước đi chầm chậm của thời gian, nhưng bên trong là lời tự trách của chàng trai: “Anh hững hờ đâu biết/ Liễu mong chờ Thu sang” để bây giờ mọi nỗi niềm “Trút vào tim giá buốt”…Cảnh và tình hô ứng nhau, tuy hai mà một, đồng cảm, đồng điệu. Mùa thu anh “hững hờ” để mùa đông tim anh “giá buốt”. Buồn nhưng không cô đơn vì tình hòa vào cảnh, neo vào cảnh. Không gian như mở ra. Lối gieo vần thật ứng với tình với cảnh: sang, mang, thang, vàng gợi ra cái mênh mang của cảnh vật…

Khổ cuối là niềm vui, hy vọng: “Em đến như xuân đến/ Cây sẽ nhú chồi non/ Đêm cồn cào, thắc thỏm/ Mong ngày mai lập xuân!”. Hai câu đầu là tiếng reo thầm. Hai câu sau là nỗi mong chờ. Các chữ “cồn cào, thắc thỏm” dân giã, nhưng thật đắc địa, tinh tế vì lột tả đúng cái tâm trạng hồi hộp pha một chút âu lo (thắc thỏm).

“Mong ngày mai lập xuân” là mong em đến, cũng là mong xuân về, cũng là mong niềm vui, hy vọng. Tứ thơ mở ra gieo niềm tin yêu vào đất trời, vào cả những trái tim đang yêu, nạp thêm năng lượng mới để bừng sắc xuân, ấm mùa hoa trái…./.

Nhà phê bình văn học Nguyễn Thanh Tú

Bình luận