Mạng xã hội và cuộc đấu tranh nữ quyền của phụ nữ Ả Rập Xê-út

02/01/2018, 17:13

Mạng xã hội và cuộc đấu tranh nữ quyền của phụ nữ Ả Rập Xê-út - Trong một đất nước được coi là biểu tượng của thế giới Hồi giáo, phụ nữ Ả Rập Xê-út tham gia vào cuộc chiến vì quyền bình đẳng để được sống như những người phụ nữ khác trên thế giới. Chính sự xuất hiện của Internet và mạng xã hội, tiếng nói của phụ nữ Ả Rập Xê-út đã được lan truyền rộng khắp và tạo ra hiệu ứng mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Hình phạt cho tội quấy rối phụ nữ ở Ả Rập Xê-út có thể bị phạt tù tới 5 năm. Ảnh: CNN

Cuộc chiến giành quyền tự chủ

Theo quy định tại quốc gia này, tất cả phụ nữ Ả Rập Xê-út phải có một người giám hộ là nam giới (gọi là wali) và phải có sự cho phép của wali nếu muốn kết hôn, ly hôn, đi du lịch, đi học, đi làm, mở tài khoản ngân hàng và phẫu thuật tự chọn.

Trong bối cảnh đó, năm 2012, nghệ sĩ người Ả Rập Xê-út, Ms Saffa, đã công bố dự án cá nhân mang tên “I Am My Own Guardian” (Tôi là người giám hộ của chính mình) bằng việc đăng tải các bức vẽ phụ nữ Ả Rập Xê-út trên mạng xã hội với mong muốn bày tỏ quan điểm của mình về cơ chế giám hộ và mong muốn chính phủ gỡ bỏ cơ chế này.

Kể từ đó, cuộc chiến giành tự chủ của phụ nữ Ả Rập Xê-út bắt đầu nhen nhóm. Cho đến tháng 7/2016, Human Rights Watch - một tổ chức theo dõi tình trạng nhân quyền tại hơn 90 quốc gia trên thế giới - công bố bản báo cáo về cơ chế giám hộ phụ nữ tại Ả Rập Xê-út. Trong đó, Human Rights Watch đã chỉ ra những điểm bất cập và vô lý của cơ chế này, đồng thời lên án quy định giám hộ vì đã xâm phạm nghiêm trọng quyền con người cũng như quyền phụ nữ. Bên cạnh đó, tổ chức này cũng đăng tải chuỗi video mô phỏng cơ chế giám hộ trên YouTube và các video này được phụ nữ Ả Rập Xê-út chia sẻ rộng rãi trên các trang mạng xã hội. Bản báo cáo và chuỗi video nói trên của Human Rights Watch đã châm ngòi cho sự bùng nổ của các chiến dịch do phụ nữ Ả Rập Xê-út thực hiện sau đó, bao gồm chia sẻ qua hashtag #IamMyOwnGuardian, #StopEnslavingXê-útWomen (Hãy ngừng biến phụ nữ Xê-út trở thành nô lệ)

Tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng trong nước và quốc tế về vấn đề cơ chế giám hộ, vào tháng 9/2016, nhà hoạt động nữ quyền Aziza Al-Yousef đã kêu gọi phụ nữ Ả Rập Xê-út đồng loạt ký tên kêu gọi chính phủ gỡ bỏ quy định về người giám hộ. Đây là chiến dịch ký tên đầu tiên tại Ả Rập Xê-út về việc kêu gọi gỡ bỏ cơ chế giám hộ. Điểm đặc biệt của chiến dịch này là việc ký tên cũng như vận động được thực hiện hoàn toàn trên mạng xã hội. Chỉ trong vòng nửa tháng, Al-Yousef đã thu được hơn 14,500 chữ ký của người dân Ả Rập Xê-út để trình lên Tòa án Hoàng Gia.

Dưới sức ép của dư luận trong và ngoài nước, sau 5 năm kể từ khi chiến dịch phản đối cơ chế giám hộ đầu tiên xuất hiện trên mạng Internet, chính phủ Ả Rập Xê-út đã bắt đầu có những cải cách nhất định nhằm nới lỏng ràng buộc của cơ chế này. Gần đây nhất, vào tháng 5/2017, Vua Salman đã ban hành quy định mới cho phép phụ nữ đi học đại học, đi làm và phẫu thuật tự chọn mà không cần sự cho phép của người giám hộ.

Nhiều chiến dịch đấu tranh đòi bình đẳng giới trên mạng xã hội Twitter thu hút rất nhiềuphụ nữ Ả Rập Xê-út quan tâm, chia sẻ. Ảnh minh hoạ

Vũ khí chống lại nạn quấy rối và xâm hại tình dục

Một trong những vấn đề khác mà phụ nữ Ả Rập Xê-út đang phải đối mặt là nạn quấy rối và xâm hại tình dục. Theo một nghiên vào năm 2016, trong 24 nước phương Tây, Ả Rập Xê-út đứng thứ ba về tỷ lệ quấy rối tình dục cao nhất. Tuy nhiên tại đất nước Hồi giáo này, tiếng nói của phụ nữ lại không được coi trọng.

Trên mạng xã hội Twitter, nhiều chiến dịch liên quan đến vấn đề này xuất hiện như: chiến dịch sử dụng hashtag #Break_Your_Silence_ Speak_Up (Hãy phá vỡ sự im lặng và lên tiếng) diễn ra từ 7/2/2016 và đến nay, mỗi tuần vẫn có gần 400 người chia sẻ lại (retweet) các câu chuyện về xâm hại tình dục tại Ả Rập Xê-út trên Twitter, hay chiến dịch “Me Too” (Tôi cũng vậy) với hơn 30,000 phụ nữ trên toàn thế giới quan tâm và chia sẻ, trong đó có cả những người phụ nữ đến từ Ả Rập Xê-út.

Mục đích chung của những chiến dịch này là để cổ vũ những người phụ nữ tại Ả Rập Xê-út dám nói ra những câu chuyện về quấy rối, hiếp dâm và lạm dụng mà họ phải chịu đựng hàng ngày. Youtube và Twitter đã góp phần đem đến sự bình đẳng cho phụ nữ Ả Rập Xê-út khi giúp họ được nói lên tiếng nói của mình.

Để đáp lại những nỗ lực của phụ nữ Ả Rập Xê-út, Hội đồng Shura - cơ quan lập pháp của quốc gia này - đã và đang nghiên cứu các hình phạt cho hành vi quấy rối, xâm hại phụ nữ với các mức độ phạm tội khác nhau: nhẹ nhất là cảnh cáo và khiển trách, tiếp đến là phạt tiền lên đến 120,000 đô la Mỹ và nặng nhất là ngồi tù trong 5 năm. Mặc dù cho đến nay, dự thảo vẫn chưa trở thành luật chính thức nhưng có thể coi đây là động thái tích cực của chính phủ trong việc đẩy lùi vấn nạn quấy rối tình dục phụ nữ tại quốc gia này.

Qua câu chuyện về bảo vệ phụ nữ khỏi quấy rối và xâm hại tình dục, có thể thấy, truyền thông - cụ thể ở đây là YouTube và mạng xã hội Twitter - đã trở thành “cánh tay phải” đắc lực đã và đang góp phần tích cực vào việc bảo vệ quyền lợi phụ nữ tại đất nước này./.

Tuấn Anh, Anh Phương, Linh Chi, Kim Ngân, Thu Thủy, Quỳnh Trang

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet Không lo căng thẳng mệt mỏi, giải nhiệt cuộc sống Trà sữa - Ngon khó cưỡng