Khoa Phát thanh - Truyền hình qua kết quả khảo sát việc làm của sinh viên

16/11/2018, 09:15

Khoa Phát thanh - Truyền hình qua kết quả khảo sát việc làm của sinh viên - Khoa Phát thanh - Truyền hình (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) được thành lập từ năm 1979. Đến năm 1983, Khoa sáp nhập vào Khoa Báo chí, và năm 2003, Khoa được tái thành lập.

Tại trường quay. Ảnh: TL

Sau 15 năm tái thành lập, Khoa Phát thanh - Truyền hình đã khẳng định được thương hiệu, là một trong những cơ sở hàng đầu cả nước về đào tạo và nghiên cứu báo chí - truyền thông, đóng góp vào sự phát triển chung của nền báo chí cách mạng Việt Nam.

Quy mô nghiên cứu và đào tạo

Ở thời điểm tái thành lập năm 2003, số lượng sinh viên của Khoa là 77 sinh viên với ba lớp chuyên ngành: Phát thanh, Truyền hình và Báo mạng điện tử. Đến nay, quy mô đào tạo và số lượng sinh viên của Khoa đã tăng lên 10 lần với 28 lớp đại học chính quy, 6 lớp cao học, 3 lớp nghiên cứu sinh với hơn 1.500 sinh viên và học viên.

Hiện Khoa đào tạo 5 chuyên ngành chính: Phát thanh, Truyền hình, Báo mạng điện tử, Quay phim Truyền hình và Báo chí Đa phương tiện. Số lượng cán bộ, giảng viên của Khoa là 24 người, trong đó 3 PGS, TS; 4 giảng viên cao cấp, 6 tiến sĩ; 11 thạc sĩ.

Giảng viên của Khoa cũng tham gia giảng dạy tại nhiều trường và chương trình bồi dưỡng với các đối tác khác, cả trong và ngoài nước như: Chương trình liên kết đào tạo quốc tế với Đại học Middlesex (Vương quốc Anh); Đề án hợp tác quốc tế Nâng cao năng lực truyền thông (phối hợp giữa Liên minh Châu Âu, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, và Đại học Khoa học Xã hội NV TP. Hồ Chí Minh); giảng dạy, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí cho nước Cộng hoà DCND Lào. Cán bộ, giảng viên của Khoa cũng tích cực tham gia các hội thảo khoa học, các diễn đàn nghiệp vụ quốc tế được tổ chức trong và ngoài nước.

Sinh viên tập làm MC. Ảnh: TL

Khoa Phát thanh - Truyền hình luôn nỗ lực đổi mới chương trình và phương thức đào tạo báo chí theo hướng vừa coi trọng lý thuyết, vừa nâng cao kỹ năng thực hành cho sinh viên, tổ chức các câu lạc bộ nghiệp vụ để gắn kết lý thuyết và thực hành. Ví dụ, Câu lạc bộ Sóng trẻ truyền hình (STV) hàng tuần sản xuất chương trình truyền hình và cộng tác với nhiều đơn vị để sản xuất sản phẩm truyền thông.

Câu lạc bộ Sóng trẻ phát thanh nhiều năm nay hoạt động tốt, từ năm 2010 sản xuất một chương trình phát thanh “Sóng Trẻ” có thời lượng 30 phút, phát đều đặn vào lúc 17h30 phút thứ hai hàng tuần trên kênh phát thanh 1 tần số FM90 MHz của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội, nhằm tới đối tượng thính giả là sinh viên ở Hà Nội và các khu vực lân cận. (Có thể nghe chương trình phát thanh Sóng trẻ trên www.songtre.com.vn). Đây là chương trình phát thanh hiện đại nằm trong kế hoạch hợp tác sản xuất giữa Học viện Báo chí và Tuyên truyền với Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội.

Câu lạc bộ Sóng trẻ Web là nơi trao đổi nghiệp vụ và thực hành nghề báo của sinh viên chuyên ngành báo mạng điện tử và đa phương tiện, các sản phẩm của sinh viên được đăng tải trên trang web có địa chỉ www.songtre.com.vn. Thông qua các câu lạc bộ trên, các em sinh viên được cung cấp những thông tin về nghề báo, được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, được thực hành nghề nghiệp ngay từ năm thứ nhất…

Giảng viên và sinh viên của Khoa thực hành nghề nghiệp tại Quảng Ninh. Ảnh: TL

Ngoài ra, sinh viên của Khoa cũng tham gia tích cực vào các câu lạc bộ học thuật và văn thể mỹ khác của nhà trường và các tổ chức khác trong cả nước. Cùng với đó là các hoạt động giáo dục, bồi dưỡng tư tưởng, chính trị, quản lý sinh viên và công tác phát triển Đảng luôn được Khoa quan tâm sâu sát. Chỉ tính riêng năm học 2017-2018, Chi bộ Khoa Phát thanh – Truyền hình đã kết nạp gần 50 sinh viên ưu tú vào Đảng.

Cùng với hoạt động giảng dạy, Khoa luôn nhận thức rõ nghiên cứu khoa học có mối quan hệ hữu cơ, gắn kết chặt chẽ và hỗ trợ cho nhau. Việc giảng viên tích cực tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học là một trong những biện pháp quan trọng - bắt buộc - cần thiết để hướng đến nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng khắt khe của xã hội.

Học Thầy Cô ngay tại trường quay. Ảnh: TL

Chỉ trong 5 năm (2013 – 2017), Khoa thực hiện 22 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp; tổ chức 9 Hội thảo Khoa học; 05 thông tin khoa học; xuất bản 26 giáo trình và sách chuyên khảo; công bố hơn 100 bài báo khoa học trên các tạp chí khoa học và hội thảo khoa học các cấp, từ cấp cơ sở đến cấp quốc gia, quốc tế.

Khoa đã phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ba lần tổ chức thành công Giải Báo chí Lao động và Việc làm; tiến hành lồng ghép nội dung Lao động Việc làm vào bài giảng, xây dựng Cẩm nang Báo chí về các Nguyên tắc và Quyền cơ bản trong Lao động và An toàn lao động; phối hợp với Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã (WCS) tổ chức các lớp tập huấn Kỹ năng viết báo về phòng, chống buôn bán trái phép động vật hoang dã, xây dựng Bộ tài liệu tập huấn Báo chí điều tra về phòng chống buôn bán trái pháp luật động vật hoang dã; phối hợp với Mạng lưới Người tự kỉ Việt Nam (VAN) truyền thông, tổ chức các khóa tập huấn nâng cao nhận thức về vấn đề tự kỉ.

Khoa thường xuyên trao đổi về chuyên môn nghiệp vụ với các đối tác như Trung tâm Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội), Khoa Báo chí và Truyền thông (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM)…

Tọa đàm giữa những sinh viên trường Báo. Ảnh: TL

Khoa Phát thanh – Truyền hình cũng luôn gắn kết chặt chẽ với các cơ quan báo chí trong hoạt động đào tạo, như báo Nhân Dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân đội nhân dân, Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội, Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC, các Đài Phát thanh – Truyền hình ở địa phương, VietNamNet, VnExpress, Dân trí, Hà Nội Mới, Thời báo Kinh tế Việt Nam, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam...

Việc các cơ quan báo chí tham gia vào quá trình đào tạo được coi như là bước chuẩn bị quan trọng cho nguồn nhân lực sau này của mình. Còn sinh viên sẽ có sự định hướng và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực của bản thân, đồng thời có cơ hội kiểm nghiệm giá trị và hiệu quả của những tri thức đã học. Các cơ quan báo chí ngoài việc tiếp nhận và hướng dẫn sinh viên thực tập còn cử các nhà báo tham giảng dạy, đào tạo, hướng dẫn sinh viên làm khóa luận, tác phẩm tốt nghiệp.

Sinh viên thực tập trực tiếp tại phòng kỹ thuật video. Ảnh: TL

Thực trạng việc làm của sinh viên

Để đánh giá kết quả đào tạo của Khoa trong 15 năm, Khoa Phát thanh – Truyền hình đã thực hiện cuộc khảo sát quy mô lớn với đối tượng là các sinh viên tốt nghiệp ở tất cả các chuyên ngành của Khoa từ năm 2003-2018. Khoa đã khảo sát thông tin của 1.981 sinh viên/2.520 sinh viên đại học hệ chính quy đã tốt nghiệp (chiếm 78,6%), tìm ra các chỉ số về có việc làm/không có việc làm; tỉ lệ làm việc đúng ngành nghề/ngành nghề gần/không đúng ngành nghề; và tỉ lệ du học sau tốt nghiệp.

Kết quả cho thấy: 95,5 % (1.893 sinh viên) sinh viên tham gia khảo sát tốt nghiệp có việc làm, 2.9% (55 sinh viên) tốt nghiệp không/chưa có việc làm, 1,6% (33 sinh viên) đi du học vào thời điểm khảo sát.

Nhìn vào các chỉ số khảo sát, tạm chia quá trình đào tạo sau tái lập của Khoa thành 3 giai đoạn: Giai đoạn từ 2003 - 2007, giai đoạn 2008 – 2012 và giai đoạn 2013 – 2018.  

Giai đoạn 1 (2003 – 2007): Số lượng sinh viên các chuyên ngành thường giao động khoảng 22 - 25 sinh viên/lớp. Nhu cầu việc làm đối với các vị trí phóng viên, biên tập viên đối với các loại hình báo chí khá lớn. Đây cũng là giai đoạn vàng của báo chí Việt Nam, khi báo mạng điện tử nở rộ, phát thanh – truyền hình Internet có nhiều bứt phá.

Giai đoạn 2 (2008 – 2012): Là giai đoạn phát triển ổn định của nền báo chí Việt Nam, các vị trí lao động việc làm ở các loại hình báo chí cũng tăng dần đều, do vậy nhu cầu học tập cũng tăng cao. Sĩ số mỗi lớp giai đoạn này khoảng 45 – 50 sinh viên. 

Tại phòng kỹ thuật video. Ảnh: TL

Giai đoạn 3 (2013 – 2018): Những chuyển biến về công nghệ mới ảnh hưởng mạnh mẽ đến báo chí – truyền thông, hình thành nền báo chí số hiện đại; truyền thông xã hội phát triển, bên cạnh báo chí chính thống (Mainstream journalism) là hàng loạt các dòng báo chí thay thế (Alternative journalism) phát triển. Hàng loạt các vị trí việc làm mới trong thị trường lao động phát sinh, yêu cầu đối với đào tạo nhân lực phục vụ báo chí truyền thông cũng có nhiều thay đổi. Giai đoạn này tỉ lệ đào tạo tăng đáng kể, sĩ số mỗi lớp khoảng 45 – 60 sinh viên.  

Do đặc thù của từng giai đoạn, đặc điểm thích ứng của các sản phẩm đào tạo của Khoa Phát thanh – Truyền hình cũng có nhiều biến chuyển. Giai đoạn 2 và 3 có một vài điểm tương đồng, khác biệt rõ ràng với giai đoạn 1. Giai đoạn 1, lượng sinh viên ít, nhu cầu của ngành báo chí còn nhiều, rất nhiều sinh viên làm đúng ngành nghề. Giai đoạn 2, số lượng sinh viên mỗi lớp tăng gấp 2 - 2,5 lần.

Vào giai đoạn 2, từ năm 2008 – 2017, đặc biệt giai đoạn 3 từ năm 2013 – 2017, việc làm trong các tòa soạn bắt đầu thu hẹp, nhưng nhu cầu các công việc liên quan như ngành truyền thông – marketing – quảng cáo lại tăng mạnh, nên sinh viên có nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn. Tỉ lệ sinh viên làm đúng ngành nghề giảm, nhưng tỉ lệ sinh viên làm việc tại các ngành nghề liên quan gần lại tăng và tỉ lệ sinh viên làm các nghề khác cũng tăng lên.

Nhìn vào biểu đồ trên có thể thấy, 378/390 sinh viên của chuyên ngành Phát thanh có việc làm (chiếm 96,9%); chuyên ngành Truyền hình là 737/781 sinh viên (chiếm 94,4%); chuyên ngành Quay phim Truyền hình là 150/158 sinh viên (chiếm 94,9%); chuyên ngành Báo mạng điện tử là 409/432 sinh viên (chiếm 94,7%); chuyên ngành Báo chí Đa phương tiện là 52/52 sinh viên (đạt 100%) và văn bằng 2 Phát thanh – Truyền hình là 100% sinh viên ra trường đều có việc làm.

Nhìn chung số lượng sinh viên có việc làm ở các chuyên ngành đều cao, đáng chú ý một số lớp có tỉ lệ có việc làm lên đến 100% (Truyền hình K23, Phát thanh K26, Quay phim K28, K29, K30, K32, Báo chí đa phương tiện K33). Sinh viên tốt nghiệp các chuyên ngành của Khoa Phát thanh – Truyền hình có khả năng thích ứng rộng, có năng lực hoạt động nghiệp vụ báo chí ở nhiều loại hình báo chí, thực hiện các vị trí công việc tại các cơ quan, tổ chức có liên quan đến báo chí và truyền thông.

Dưới đây là bảng phân tích tình trạng phân bổ việc làm của sinh viên trong 3 giai đoạn. Tỉ lệ sinh viên làm nghề báo (phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, dẫn chương trình, giảng viên báo chí…) giảm từ 68% giai đoạn 1, xuống còn 41,7% giai đoạn 2, và chỉ còn 39% giai đoạn 3. Tỉ lệ sinh viên làm truyền thông hoặc gần với báo chí và truyền thông (nhân viên truyền thông, Marketing, cán bộ tuyên giáo, Copywriter, Blogger…) tăng dần đều, luôn ở mức từ 22 – 24%; sinh viên không tìm được việc thuộc lĩnh vực báo chí và truyền thông, hoặc từ bỏ công việc báo chí và truyền thông để đi làm việc ở các lĩnh vực khác (kinh doanh, văn phòng, hàng không…), tăng lên khá nhanh, từ 10% giai đoạn 1, lên 35,4 % giai đoạn 2, và 37% giai đoạn 3.

Mỗi khóa có khoảng 23% sinh viên học trong nước lên các cấp học cao hơn, có từ 7 - 10% sinh viên đi du học lên các bậc học cao hơn. Tỉ lệ này tăng nhẹ theo thời gian trong 15 năm qua.

Một vài nhận định

Theo kết quả điều tra của Viện Nghiên cứu Thanh niên, 70% sinh viên Việt Nam cho biết lo lắng hàng đầu hiện nay là việc làm. Trên thực tế, sau khi học xong, chỗ làm đúng nghề mà sinh viên mong muốn không nhiều, trong khi có vô vàn những nghề tay trái đón chào, họ lại không đủ kỹ năng, trình độ để đảm nhận. Điều đó dẫn đến nhiều sinh viên ra trường rơi vào tình trạng thất nghiệp, hoặc có việc làm nhưng trái với ngành nghề theo học. 

Đối với sinh viên báo chí lại có một đặc thù khác. Nhiều năm nay, khi các công ty truyền thông nở rộ, sinh viên báo chí không mấy khó khăn để tìm kiếm việc làm. Tra Google với cụm từ: “Tìm việc làm cho sinh viên báo chí truyền thông” thì có 2.040.000 kết quả về việc làm như “Việc làm nhân viên truyền thông”, “Tuyên nhân viên truyền thông”, “Tuyển dụng, tìm việc làm báo chí, truyền thông”, “Tìm việc làm truyền hình, báo chí”…

Trong phòng thu ảo. Ảnh: TL

Báo chí và truyền thông ngày càng có một vị trí quan trọng trong sự phát triển của xã hội. Nghề báo luôn là một nghề hấp dẫn đối với nhiều người, nhất là những bạn trẻ. Ngay từ những năm đầu đại học, nhiều sinh viên ngành báo chí đã cộng tác với các cơ quan báo chí, các công ty truyền thông với nhiều công việc liên quan như dịch thuật, biên dịch, quay phim, trực trang web, viết kịch bản…

Những sinh viên này rất năng động, không ngại khó, ngại khổ, khá tự tin trong giao tiếp và biết cách trò chuyện, thuyết phục đối tác. Sau một thời gian cộng tác, sinh viên cải thiện nhiều về kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp cũng như trình độ ngoại ngữ, đồng thời họ cũng thấy được những thiếu sót của bản thân để trau dồi tìm kiếm cơ hội cho công việc tốt sau khi ra trường.

Trong môi trường đào tạo của Khoa Phát thanh - Truyền hình, sinh viên có nhiều cơ hội giao tiếp, rèn luyện những kỹ năng cần thiết, nắm bắt thị trường lao động để chuẩn bị cho công việc tương lai. Sinh viên được đào tạo tốt, được thực hành tại các studio phát thanh, truyền hình, phòng báo mạng điện tử hiện đại, có nhiều cơ hội sáng tạo tác phẩm báo chí ngay từ năm thứ nhất. Bên cạnh kiến thức về báo chí, sinh viên Khoa Phát thanh – Truyền hình còn được học các kiến thức về truyền thông, kinh doanh, quảng cáo, quan hệ công chúng…

Tọa đàm giữa những sinh viên trường Báo. Ảnh: TL

Đến nay, nhiều sinh viên của Khoa đã trưởng thành, trở thành những phóng viên, biên tập viên trụ cột tại các cơ quan báo chí của Trung ương và địa phương, đoạt nhiều giải báo chí. Ví dụ, phóng viên Hán Phi Long của Đài Tiếng nói Việt Nam (sinh viên lớp Phát thanh K23) đoạt giải C Giải Báo chí Quốc gia năm 2015, giải B Giải Báo chí Quốc gia năm 2018; 2 giải A Giải Báo chí Quốc gia viết về an toàn giao thông; phóng viên Hà Thị Thu Thảo (Sinh viên lớp Phát thanh 23) giải C Giải Báo chí Quốc gia năm 2015, huy chương Bạc Liên hoan phát thanh toàn quốc 2017.

Ngoài ra có MC, BTV Nguyễn Diệp Chi của VTV3, Đài Truyền hình Việt Nam (sinh viên lớp BMĐT K24) đoạt giải A Giải Báo chí Quốc gia năm 2018; phóng viên Nguyễn Ngân của VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam (sinh viên lớp TH K26) đoạt giải B Giải báo chí viết về Thanh, thiếu nhi năm 2018… phóng viên, biên tập viên Nguyễn Thị Phương Thảo của Đài PT-TH Quảng Bình (Sinh viên lớp Phát thanh 23) đoạt giải C Giải Báo chí Quốc gia năm 2014; 1 huy chương Vàng, 1 huy chương Bạc, 2 huy chương Đồng qua các kỳ Liên hoan Phát thanh Toàn quốc, La Thị Ngà (sinh viên lớp Phát thanh 27), phóng viên Đài PTTH Cao Bằng: Giải bạc liên hoan phát thanh toàn quốc năm 2012…

Các sinh viên đến phòng quay để học hỏi kinh nghiệm nghề nghiệp. Ảnh: TL

Báo chí – truyền thông là một ngành nghề có nhiều biến động, cần sự đổi mới liên tục, đòi hỏi mỗi giảng viên báo chí không chỉ có trình độ chuyên môn, kiến thức sư phạm, phẩm chất đạo đức mẫu mực mà còn đòi hỏi kiến thức thực tiễn, tư duy năng động với cuộc sống. Thực tế đó vừa là khó khăn những cũng là những động lực thúc đẩy Khoa Phát thanh - Truyền hình phát huy bản lĩnh, sức sáng tạo, sự năng động để vững vàng phát triển và hội nhập.

PGS, TS. Nguyễn Thị Trường Giang
Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Bình luận