Hội thảo “Công tác xã hội thích ứng với bối cảnh già hóa dân số”

17/01/2019, 10:02

Hội thảo “Công tác xã hội thích ứng với bối cảnh già hóa dân số” - Ngày 17/1, tại tỉnh Hải Dương, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chỉ đạo Tạp chí Lao động và Xã hội phối hợp với Cục Bảo trợ Xã hội tổ chức Hội thảo “Công tác xã hội thích ứng với bối cảnh già hóa dân số”.

Đồng chí Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Nam Nguyễn

Tham dự hội thảo các đồng chí: Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội; Phạm Thị Hà Cục phó Cục Bảo trợ xã hội Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội; TS Trần Ngọc Diễn, Tổng Biên tập Tạp chí Lao động và Xã hội; PGS, TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo cùng đại diện các cơ quan báo chí, cơ quan Bảo trợ xã hội từ Trung ương và các địa phương.

Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc, từ năm 2014, Việt Nam đã chính thức bước vào quá trình già hóa dân số. Dự báo, nước ta sẽ chỉ mất không tới 20 năm để tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên tăng từ 7% lên 14% tổng dân số (tức là chuyển từ giai đoạn “đang già”sang “già”) – một tốc độ thuộc hàng cao nhất thế giới, thậm chí  đến năm 2038, nhóm cao tuổi ở Việt Nam sẽ chiếm đến 20% tổng dân số.

Điều này sẽ đặt ra nhiều thách thức cho việc đảm bảo hạ tầng và an sinh xã hội để đáp ứng đủ nhu cầu của một xã hội già hóa dân số nhanh chóng, trong khi nhiều người còn đang sống ở mức nghèo, cận nghèo, hầu hết người cao tuổi có sức khoẻ kém, ngày càng sống thu mình, cô đơn do các hỗ trợ truyền thống từ đại gia đình bị thu hẹp vì số con giảm; tăng lên số người ở độ tuổi lao động đi làm ăn xa.

Chính vì vậy, trong chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi, CTXH được đặt ra như một nhiệm vụ cấp bách, đóng vai trò “cầu nối” chủ chốt, là phương tiện hiệu quả trong thực thi các chính sách an sinh xã hội, đảm bảo mục tiêu an sinh xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, hoạt động CTXH đối với người cao tuổi hiện nay vẫn còn nhiều thách thức. Phần lớn các chính sách đối với người cao tuổi hiện mới chỉ chú trọng tính trợ cấp, cứu trợ, còn các hoạt động chăm sóc đời sống tinh thần cho người cao tuổi (với sự tham gia của người cao tuổi) còn mang tính phong trào. Hơn nữa, ngành CTXH với các loại hình dịch vụ chuyên môn về chăm sóc người cao tuổi ở nước ta còn thiếu và yếu.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Nam Nguyễn

Các yếu tố, điều kiện cho sự phát triển ngành CTXH chuyên nghiệp còn thiếu như khung pháp lý, các phương pháp khoa học, đội ngũ CTXH nòng cốt, nguồn nhân lực cho mạng lưới CTXH, các chương trình nghiên cứu, nhận thức về sự cần thiết và tính ưu việt của nghề, hệ thống dịch vụ thiết yếu và cơ sở thực tập, hành nghề còn thiếu và yếu. Nhận thức và thái độ của các cá nhân, gia đình và cộng đồng về CTXH đối với người cao tuổi còn nhiều hạn chế; đa số vẫn còn coi CTXH là sự trợ giúp, cách nhìn nhận vấn đề liên quan đến CTXH của cá nhân, cộng đồng với người cao tuổi vẫn còn mang tính chất từ thiện, phong trào. 

Trong tương lai gần, nước ta sẽ có hàng triệu người cao tuổi cần đến sự hỗ trợ xã hội với các nhu cầu đa dạng. Việc hoàn thiện hệ thống chính sách trợ cấp xã hội và hoàn thiện các chương trình cung ứng dịch vụ CTXH trong chăm sóc người cao tuổi là rất cần thiết nhằm đảm bảo an sinh và nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Chính vì vậy,  việc nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của CTXH đối với người cao tuổi để ứng phó với quá trình già hóa dân số là điều cấp bách và rất có ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay..

Hội thảo được đông đảo phóng viên nhà bào đến dự và đưa tin. Ảnh: Nam Nguyễn

Phát biểu tại Hội nghị, PGS, TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo cho biết: Các cơ quan báo chí cần truyền thông, vận động, nâng cao nhận thức về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi; hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và thực phẩm không có lợi cho sức khỏe; xây dựng và phát triển các câu lạc bộ rèn luyện sức khỏe, tuyên truyền các mô hình chăm sóc sức khỏe hay, cách làm hiệu quả trong việc chăm sóc dài hạn tại cộng đồng và cơ sở tập trung cho người cao tuổi;

Ngoài ra, cần tuyên truyền sâu rộng việc nâng cao hiệu quả mạng lưới y tế cơ sở để người cao tuổi khám bệnh; chú trọng công tác truyền thông trong chữa các bệnh không lây nhiễm và các bệnh thông thường khác. Đặc biệt, xây dựng hệ thống bệnh viện và tổ chức nghiên cứu lão khoa trên phạm vi cả nước; từng bước xây dựng và phát triển các chương trình đào tạo điều dưỡng lão khoa phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế của từng địa phương.

PGS, TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo phát biểu tại Hội thảo

Đẩy mạnh công tác truyền thông về việc phát triển bảo hiểm xã hội và vấn đề bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động, nhất là bảo hiểm xã hội tự nguyện. Ðó là một trong những biện pháp “lo cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ”. Mặt khác, cần tăng cường thời lượng, mở nhiều chuyên mục đưa tin và mạnh dạn đề xuất các ý kiến hay, kiến nghị phù hợp tạo điều kiện cho người cao tuổi được tiếp tục tham gia hoạt động kinh tế, từ đó mới giải quyết được vấn đề già hóa dân số trước mắt..

Để tuyên truyền chính sách dân số cũng như vấn đề già hóa dân số được hiệu quả hơn, các cơ quan báo chí cần phải điều chỉnh, đổi mới phương thức và quy trình xuất bản. Một mặt chú trọng tìm hiểu độc giả, đề ra chiến lược truyền thông bài bản, mặt khác cần cải tiến các dạng thức truyền thông như chuyển tải thông tin nhanh, khách quan, tương tác nhiều chiều và đáp ứng yêu cầu của bạn đọc trong kỷ nguyên số.

Tích cực truyền thông nâng cao nhận thức, từng bước đưa công tác xã hội thành một nghề chuyên nghiệp ở Việt Nam. Các cơ quan báo chí cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu về hoạt động truyền thông vấn đề già hóa dân số và phát triển nghề CTXH cho các nhà báo, phóng viên được phân công theo dõi mảng này.

Hội thảo nhằm nâng cao nhận thức các cơ quan truyền thông về công tác xã hội đối với người cao tuổi; nêu bật được những thách thức của quá trình già hóa dân số hiện nay; tác động của công tác xã hội đối với người cao tuổi; tiếp thu kinh nghiệm xây dựng và triển khai CTXH đối với người cao tuổi của một số nước cũng như các vấn đề cần lưu lý trong công tác truyền thông về vấn đề này, những hạn chế, khó khăn trong công tác tuyên truyền.

Đây cũng là dịp để các nhà quản lý, các chuyên gia có thể chia sẻ, trao đổi, cung cấp thông tin cho các nhà báo về các vấn đề bức thiết trong quá trình già hóa dân số hiện nay cũng như các biện pháp ứng phó hiệu quả, trong đó có việc phát triển công tác xã hội như một nhu cầu tất yếu.

Hội thảo tập trung nghiên cứu, thảo luận, cho ý kiến về các vấn đề liên quan, đồng thời đề xuất các giải pháp quan trọng để đẩy mạnh công tác triển khai chính sách, đặc biệt là truyền thông sâu rộng, mạnh mẽ hơn về công tác xã hội thích ứng với vấn đề già hóa dân số nhằm tạo sự chuyển biến thực sự trong nhận thức và hành động về vấn đề có tầm quan trọng chiến lược này, góp phần đưa các chính sách thực sự đi vào cuộc sống.

Trong khuôn khổ Hội thảo, Tạp chí Lao động và Xã hội đã trao giải cho những tác phẩm báo chí viết về hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về công tác xã hội năm 2018.

Trước đó, ngày 16/01, Tạp chí Lao động và Xã hội đã tổ chức cho đoàn phóng viên đi thực tế viết bài tại Trung tâm Nôi dưỡng Bảo trợ xã hội tỉnh Hải Dương và mô hình chăm sóc người cao tuổi tại TP Hải Dương.

Một số hình ảnh tại buổi thực tế:

Tạp chí Lao động và Xã hội trao quà cho Trung tâm Nôi dưỡng Bảo trợ xã hội tỉnh Hải Dương

Các nhà báo, phóng viên tác nghiệp tại trung tâm

Công tác kiểm tra sức khỏe cho các cụ tại trung tâm

Buổi cơm chiều tại Trung tâm

Nam Nguyễn

Bình luận