Hoa ban mùa đầu – Mùa của hy vọng, tin yêu!

26/01/2021, 09:11

Hoa ban mùa đầu – Mùa của hy vọng, tin yêu! - Sau khi đọc bài thơ "Hoa ban mùa đầu" của PGS TS Nguyễn Hồng Vinh, PGS.TS Nguyễn Thanh Tú đã có những bình luận về bài thơ này. Tạp chí Người Làm Báo xin giới thiệu đến độc giả.

Lời Tòa soạn đã gợi ý rất khéo cho cách hiểu bài thơ này: Cách đây gần chục năm, cây hoa Ban từ núi rừng phía Tây Bắc được mang về trồng và đã sinh sôi ở nhiều đường phố, công viên, vườn gia đình ở Thủ đô Hà Nội. Đời cây có nhiều nét tương đồng với đời của nhiều phận người vì đều phải trải qua bão giông, nắng lửa và lạnh giá trong quá trình sinh tồn, để rồi mới đơm hoa kết trái. Nói rộng ra, đời cây na ná số phận của một cộng đồng, một dân tộc.

Cây hoa ban bên cửa

Trổ một bông mùa đầu

Sắc tím hồng e ấp

Giữa nắng đông xôn xao…

 

Thấm thoắt mới hôm nào

Bị bão mưa vùi dập

Cành tướp lá xác xơ

Cây như đang ngừng thở!

 

Rồi gió bấc lại về

Lá vàng rơi trơ cuộng

Em ở trên miền ngược

Nhìn hình, lòng xót xa…

 

Hy vọng đến cùng ta

Ngày lập xuân dần tới

Hoa đã nhú bông đầu

Đúng bình minh chim hót!

 

Bỗng nhịp tim thổn thức

Cây như giống tình đời

Trải tháng ngày nghiêng ngả

Qua nắng hè, băng giá

Là mùa hoa nở bừng!

Hà Nội, trước thềm Đại hội XIII của Đảng - 24/01/2021

Nguyễn Hồng Vinh

Hoa ban mùa đầu – Mùa của hy vọng, tin yêu!

Bài thơ này chắc được nhà thơ viết nhanh vì cảm xúc tuôn trào mà nhất quán, mạch thơ liền, thi tứ chụm vào một hình tượng là nụ hoa ban. Nhanh mà không vội vì ý thơ kết lắng lại, cũng như hoa ban vậy, tỏa hương dịu dàng, sâu lắng, tỏa lan…

Xưa nay, thơ lấy hoa làm thi liệu đã thành quen, nhưng ở bài thơ này có khác, mượn hoa để nói về đời. Sắc hoa là sắc đời. Hương hoa là hương đời. Cái thi vị, tinh tế hơn cả là sự liên tưởng quy luật của hoa cũng như quy luật của đời vậy!

Bài thơ mở ra là không gian “xôn xao” của thời hiện tại:

Cây hoa ban bên cửa/ Trổ một bông mùa đầu/ Sắc tím hồng e ấp/ Giữa nắng đông xôn xao…

Hoa luôn là biểu tượng cho cái đẹp, cho hạnh phúc. Ở bài thơ này, vượt lên những ý nghĩa biểu trưng thông thường ấy, hoa còn là biểu tượng cho thành quả lao động và sinh sôi ban đầu. Cái thành quả này thật đáng trân trọng và đáng quý, vì nó chứa đựng trong đó bài học về sự kiên cường vượt qua thử thách của thời gian:

Thấm thoắt mới hôm nào/ Bị bão mưa vùi dập/ Cành tướp lá xác xơ/ Cây như đang ngừng thở!

 Rồi gió bấc lại về/ Lá vàng rơi trơ cuộng/ Em ở trên miền ngược/ Nhìn hình, lòng xót xa…

Mạch thơ ngược về quá khứ, lúc bắt đầu cây được trồng. Rồi xuôi dần về thời hiện tại như điểm lại những cái mốc khắc nghiệt của thiên tai: bão mưa, gió lạnh, cành lá xác xơ, lá vàng trơ cuộng...Đến câu Cây như đang ngừng thở! thì người đọc cũng có cảm giác “ngừng thở” như cây vậy! Vì cây đang đươc nhìn như một con người đứng trước sự vùi dập của số phận!

Hoa ban Tây Bắc nở rộ

Nhưng cuộc đời luôn là hy vọng! Bài thơ như mở ra một trang mới: ngày xuân đang tới, hoa nhú nụ đầu, bình minh chim hót; và theo đó, tâm trạng người đang xôn xao, đón chào hạnh phúc:

Hy vọng đến cùng ta/ Ngày lập xuân dần tới/ Hoa đã nhú bông đầu/ Đúng bình minh chim hót!

Mạch thơ đang xôn xao, nhưng chợt lắng lại. Nguồn cảm xúc như dòng sông trên thượng nguồn đang cuộn chảy đến vùng đồng bằng, bỗng gặp một chút bâng khuâng, một chút xao xuyến, rồi lại tiếp tục cuộn mình đem phù sa ra biển cuộc đời:

Bỗng nhịp tim thổn thức/ Cây như giống tình đời/ Trải tháng ngày nghiêng ngả/ Qua nắng hè, băng giá/ Là mùa hoa nở bừng!

Hoa ban tại Thủ đô Hà Nội

Triết học là sự đi đến tận cùng của vấn đề, là sự khái quát (có khi là vô ngôn) từ những phạm trù đối lập, thì trên bình diện đó, bài thơ này chính là triết học. Hương hoa của cây thơ triết mỹ này vượt ra ngoài hình tượng của chính nó: Cây hoa ban được mang từ Tây Bắc về trồng ở Thủ đô, nay đã nở mùa hoa đầu. Hơn cả hoa, đó là thành quả, là hy vọng. Cũng như vậy, con người Việt Nam dù ở tận nơi xa xôi nào trên quả đất này về với Đất Nước thì như hoa ban, sẽ tự mình vượt qua thách thức của số phận để làm nên mật ngọt dâng Mẹ  hiền - Tổ quốc.

Bài thơ được viết trước thềm Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, càng nhân lên ý nghĩa khi Tết cổ truyền sum họp sắp về, nồng thắm tình cây – tình đất – tình người – tình đời qua gian lao muôn mặt, vẫn sáng lên niềm hy vọng, tin yêu vào đất nước này, dân tộc này, đã và đang trụ vững đi tới tương lại tươi đẹp!

PGS.TS Nguyễn Thanh Tú

 

Xem thêm:

>>> Hoa ban mùa đầu

>>> Chuyện thời đáng nhớ

>>> Thư gửi người lính biên cương

>>> Lời rừng và biển

>>> Chỉ tình người còn đọng

>>> Thao thức dòng thơ bật mầm!

>>> Những cảm nhận từ “Thơ Nguyễn Hồng Vinh – Tuyển chọn”

>>> Một giọng thơ thấm đẫm nhân văn

>>> Hiệu ứng từ những bài viết

>>> Thêm những cảm nhận về con người và tác phẩm 

>>> Thắm tình người Việt Nam

>>> Như những ngọn lửa

>>> Hiệu ứng từ bài thơ chống dịch

>>> Hoa hạnh phúc

>>> Các nhà báo, nhà thơ và độc giả với nhiệm vụ chống dịch

>>> Mỗi người dân là một chiến sĩ!

>>> “Âm hưởng từ một bút ký chống dịch”

>>> Lặng lẽ để hồi sinh

>>> Sức lan toả qua bài thơ chống dịch

>>> Nghe bài hát "Hoa hạnh phúc" - nhớ về các "chiến sĩ áo trắng"

>>> Âm hưởng bài hát dành tặng các “chiến sĩ áo trắng”

>>> Sức mạnh của âm nhạc

>>> Sức lan toả một tác phẩm âm nhạc

>>> Hồi sinh đang tới!

>>> Sang mùa

Bình luận