Giảng viên báo chí, anh là ai?

20/11/2018, 08:35

Giảng viên báo chí, anh là ai? - Không phải ngẫu nhiên mà VJTC - đơn vị trực thuộc Cơ quan Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam với sứ mệnh bồi dưỡng, nâng cao trình độ chính trị, lý luận, chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ những người làm báo Việt Nam - có tên gọi chính thức là “Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí”.

Giảng viên báo chí, anh là ai?

Đừng gọi tôi bằng thầy!

Hơn 10 năm, được VJTC mời tham gia nhiều lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí cả trong vai trò học viên, lẫn giảng viên. Ở những khóa tập huấn với tư cách giảng viên, tôi luôn mở đầu bằng câu nói với mọi người vào thời điểm khai mạc: “Xin chào các đồng nghiệp!”.

Và tôi cũng giải thích luôn: Mình đến đây với tư cách đồng nghiệp để tổ chức, điều hành cho chúng ta cùng chia sẻ, trao đổi. Tôi cũng nói với các anh, chị học viên - với suy nghĩ chân tình - không nên gọi tôi bằng “thầy”, vâng, chúng ta là đồng nghiệp.

Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (VJTC) dùng từ “giảng viên” để chỉ những chuyên gia, nhà báo tham gia điều hành, đứng lớp trong các khóa bồi dưỡng. Trong tiếng Anh, vai trò này được gọi là trainer, coach (có thể dịch là người hướng dẫn, huấn luyện viên). Người học hôm nay có quá nhiều kênh để tiếp cận tri thức, kỹ năng mới: đĩa CD, sách điện tử (e-book), video clip trên Youtube, các lớp học từ xa, những người bạn trên mạng xã hội, đồng nghiệp...

Mặt khác, tri thức luôn vận động và phát triển: Những điều hôm qua là chân lý, nay có thể được chứng minh là sai lầm. Tri thức hiện đại được tương tác, chia sẻ từ nhiều nguồn, nhiều kênh. Tất nhiên, tập huấn - bồi dưỡng không chỉ là cung cấp tri thức, kỹ năng mà còn trao gửi phương pháp, phong cách, truyền lửa. Nhưng, với từng nhà báo, trong hoạt động tác nghiệp của mình, từng giờ, từng phút họ đều phải học. Tự học.

Và chữ “thầy” trong tiếng Việt to lắm. Nhưng, hình như đề nghị “đừng gọi bằng thầy” của tôi trong các khóa tập huấn thường thất bại. Tuy nhiên, vấn đề mà tôi muốn nói trong bài viết này không phải là chuyện dùng từ.

Một khóa đào tạo của VJTC. Ảnh: TGCC

Cùng leo núi

Như đã nói, từng nhà báo sau thời gian trải nghiệm nghề nghiệp nhất định, sẽ có “bản đồ tư duy” nhất định. Các nhà báo tham gia những khóa bồi dưỡng do xuất phát điểm khác nhau, nên có những “bản đồ tư duy” khác nhau, mỗi người là một thế giới, một cá tính... Đó là cái khó mà giảng viên phải đối mặt, cần phải có phương pháp đúng và tốt mới đạt được hiệu quả.

Những khóa học bồi dưỡng nghiệp vụ thường kéo dài 3 - 5 ngày, đó không phải và không thể là quá trình mà các chuyên gia “bơm” kiến thức, kỹ năng vào “đầu” học viên. Những giảng viên giỏi thường biết tạo ra động lực cho các nhà báo bằng các phương pháp hoạt động tích cực, tạo cơ hội để cùng liên hệ giữa kiến thức, kỹ năng mới với những trải nghiệm trước đó của học viên, tạo ra bầu không khí làm việc thoải mái và thiện chí.

Nhà báo Kevin Burden, người từng có 18 năm làm việc tại BBC, từng giữ vai trò Trưởng phòng Đào tạo - Thế giới vụ của BBC, đưa ra phép ẩn dụ: Tổ chức khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cũng giống quá trình chinh phục ngọn núi mà ở đó cả giảng viên và học viên cùng giúp đỡ, động viên nhau để lên đỉnh (đạt mục tiêu). Trong quá trình chinh phục đỉnh núi, giảng viên phải là bạn đồng hành cùng học viên, cùng lao tâm khổ tứ, cùng quan sát cả tập thể trong suốt hành trình, chứ không phải ngồi dưới chân núi bắc loa hướng dẫn, chỉ đạo người ta leo lên.

Với các khóa học ngắn hạn dành cho nhà báo, giảng viên giỏi thường khai thác những chia sẻ, phân tích, kinh nghiệm từ học viên, biết tổ chức cho học viên cùng tham gia trong lựa chọn các chủ đề, chương trình và đánh giá kết quả; khuyến khích học viên tìm kiếm nguyên nhân và giải pháp cho các vấn đề...

riết lý lấy người học làm chủ đạo trong quá trình học tập không mới. Học, thực chất là quá trình tự học. Vấn đề không phải là danh xưng giảng viên, thầy, báo cáo viên hay người hướng dẫn... Nội hàm của những khái niệm cũ cần thay đổi trước thực tiễn phát triển.

Giảng viên phải là bà đỡ giúp người học chủ động tiếp cận tri thức, kỹ năng, rèn luyện phẩm chất tư duy, xây dựng nhân cách trên tinh thần dân chủ. Để làm được điều này, giảng viên cần nắm rõ nhu cầu người học, biết quy luật tiếp nhận tri thức của người lớn đi học, tạo được động lực tự học cho họ thật tốt bằng các phương pháp thích hợp, nhất là các phương pháp đưa họ vào những hoạt động phong phú trong quá trình diễn ra khóa tập huấn. Giảng viên cần biết khai thác linh hoạt và phối hợp các phương pháp giảng dạy cho nhiều tình huống, buổi học, tiết học, nhất là các phương pháp tương tác, hoạt động tích cực như thảo luận, đóng vai, đi thực tế, trò chơi, công não, bài tập...

Khi đồng hành cùng học viên trong khóa tập huấn, giảng viên phải như người bạn tốt để biết lắng nghe và phản hồi tích cực với các ý kiến, kết quả bài tập của học viên; bên cạnh đó, cần có kỹ năng xử lý những tình huống khó khăn, thách thức và biết tạo được sự hứng thú cho các người học.

Tóm lại, giảng viên báo chí phải là Người hỗ trợ học tập (facilitator of learning) chứ không phải ông thầy truyền bá, rao giảng.

Phan Văn Tú

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet Không lo căng thẳng mệt mỏi, giải nhiệt cuộc sống Trà sữa - Ngon khó cưỡng