“Giải tỏa” vướng mắc trong xử lý tội phạm về bảo hiểm

24/05/2019, 15:33

“Giải tỏa” vướng mắc trong xử lý tội phạm về bảo hiểm - Ngày 23/5, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TANDTC Nguyễn Hòa Bình đã chủ trì phiên họp thường kỳ tháng 5 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC.Tại phiên họp, Hội đồng Thẩm phán TANDTC và đại diện một số bộ, ngành đã thảo luận, cho ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số điều của Bộ luật Hình sự, trong đó có Nghị quyết hướng dẫn áp dụng các tội liên quan đến bảo hiểm.

Theo báo cáo của Vụ Pháp chế và quản lý khoa học (TANDTC) cho biết, trong 5 năm qua, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, BHXH các địa phương đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng trong phòng, chống tội phạm, xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Tuy nhiên, các hành vi nợ, trốn đóng và gian lận về BHXH, BHYT, BHTN ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp.

Cùng với đó, Bộ luật Hình sự năm 2015 bổ sung 3 tội danh là tội gian lận BHXH, BHTN; tội gian lận BHYT; tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Việc bổ sung đã tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý trách nhiệm hình sự các hành vi vi phạm, phần nào đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn và công tác đấu tranh phòng, chống các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm.

Tuy nhiên, Bộ luật Hình sự 2015 vẫn còn nhiều quy định định tính, chung chung và có cách hiểu khác nhau, cần có sự hướng dẫn để bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật. Vì vậy, để bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử, Hội đồng Thẩm phán TANDTC sẽ ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 214 về tội gian lận BHXH, BHTN, Điều 215 về tội gian lận BHYT và Điều 216 về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN  cho người lao động của Bộ luật Hình sự.

Theo đó, dự thảo Nghị quyết gồm 8 điều, hướng dẫn về một số tình tiết định tội, về một số tình tiết định khung hình phạt, truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể, xác định thời điểm truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội tại Điều 216 của Bộ luật Hình sự, xác định tư cách tham gia tố tụng của cơ quan BHXH. Quá trình tham vấn với dự thảo Nghị quyết, có ý kiến đề nghị hướng dẫn cả Điều 213 Bộ luật Hình sự vì tội gian lận trong kinh doanh bảo hiểm cũng nằm trong nhóm tội về bảo hiểm và có kết cấu điều luật tương tự như các Điều 214 – 216 Bộ luật Hình sự.

Ngoài ra, các vấn đề cũng còn có ý kiến khác nhau cần Hội đồng Thẩm phán cho ý kiến là việc xử lý trường hợp người thực hiện hành vi làm giả hồ sơ BHXH, BHYT, BHTN, thẻ BHYT về 1 tội hay 2 tội; xác định tư cách tham gia tố tụng của cơ quan BHXH (là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hay là bị hại trong vụ án)…

Đánh giá cao các quy định trong dự thảo, tuy nhiên, theo bà Đặng Hoàng Oanh- Thứ trưởng Bộ Tư pháp, đối với người thực hiện hành vi làm giả hồ sơ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp và thẻ BHYT, ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm tương ứng quy định tại các Điều 214 và 215 của Bộ luật Hình sự, người phạm tội còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm giả và sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

Về tư cách tham gia tố tụng của cơ quan BHXH cũng nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Theo đó, một số ý kiến tán thành với phương án 1 của dự thảo Nghị quyết, đó là xác định cơ quan BHXH là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, ông Bùi Sỹ Lợi- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, cần phải coi cơ quan BHXH tham gia tố tụng với tư cách là bị hại.

Nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Nghị quyết, Chánh án TANDTC Nguyễn Hòa Bình thừa nhận Điều 213 nằm trong nhóm tội về bảo hiểm nhưng sự bức xúc liên quan đến các vấn đề bảo hiểm lại không thuộc hành vi phạm tội tại Điều 213. Chánh án cho rằng phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết không bao gồm hướng dẫn Điều 213 bởi “Nhân dân và Quốc hội yêu cầu hướng dẫn xử lý hành vi lấy tiền bảo hiểm của người lao động, còn việc xử lý các tổ chức kinh doanh bảo hiểm lại là câu chuyện khác”.

Vấn đề xử 2 tội hay 1 tội đối với hành vi làm giả hồ sơ BHXH, BHYT, BHTN, thẻ BHYT, Chánh án Nguyễn Hòa Bình đề nghị để 2 phương án để Hội đồng Thẩm phán tiếp tục thảo luận, hướng dẫn tùy từng trường hợp. Theo ông, thực tế đã có tình huống tương tự như trường hợp tội phạm dùng súng giết người có thể bị xử cả tội tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.

Đối với xác định tư cách của cơ quan BHXH, theo Chánh án, cần căn cứ vào vai trò của cơ quan BHXH trong từng vụ án, có trường hợp sẽ là bị hại nếu bị lấy tiền từ quỹ BHXH nhưng cũng có trường hợp tiền chưa vào quỹ BHXH thì BHXH không phải là bị hại, khi ấy người lao động mới là bị hại.

TH

Bình luận