Giá trị của mỗi chuyến đi

29/05/2017, 18:07

Giá trị của mỗi chuyến đi - Những chuyến đi cơ sở viết về các vấn đề“nóng”không chỉ giúp tôi có nguồn tư liệu quan trọng để thực hiện các loạt bài phóng sự tác động tích cực cho xã hội, mà còn giúp tôi “gặt hái” được nhiều giải thưởng báo chí, trong đó có giải A về đề tài môi trường do Hội Nhà báo Việt Nam trao tặng, bên lề Hội Báo toàn quốc năm 2017.

Những chuyến đi thực tế về các địa phương vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo luôn mang lại nguồn đề tài phong phú cho phóng viên, nhà báo

Để khai thác được kho tư liệu sống

Với lòng yêu nghề và lợi thế sức trẻ, đầu năm 2013, ngay sau khi vừa vào làm việc tại Báo Điện tử VietnamPlus, tôi xin phép lãnh đạo báo “xa” tòa soạn một tháng để đi cơ sở, tìm hiểu thực trạng quản lý, sử dụng đất nông lâm trường, vào đúng thời điểm dư luận đang “nóng” thông tin sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết 28/NQ-TW ngày 16/6/2003 của Bộ Chính trị về sắp xếp, đổi mới nông - lâm trường quốc doanh, nhưng tình trạng tranh chấp, xâm chiếm đất đai vẫn diễn ra gay gắt, đặc biệt là ở những vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Được sự đồng ý của lãnh đạo tòa soạn, tôi nhanh chóng lên đường. Trong chuyến đi này, tôi ghé qua 13 tỉnh, thành phố vùng sâu, vùng xa ở cả ba khu vực là Trung du miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, những nơi đang xảy ra tranh chấp đất rừng, thậm chí có nơi xô xát dẫn tới đổ máu, để tìm hiểu thực trạng quản lý, sử dụng đất của các công ty lâm nghiệp, cũng như nhu cầu về đất canh tác của người dân.

Loạt bài này ngay sau khi được đăng tải đã có tác động tích cực, khi nhiều diện tích đất nông lâm trường do công ty lâm nghiệp quản lý nhưng không hiệu quả, thậm chí bị bỏ hoang đã được Ủy ban Nhân dân một số tỉnh rà soát lại, thu hồi và bàn giao cho người dân sử dụng, với mục đích ổn định sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số. Vậy là tôi đã có một chuyến đi ý nghĩa, có ích cho xã hội.

Không những thế, loạt bài này còn vinh dự được Giải B Giải Báo chí quốc gia, và Giải A Giải Báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2013. Một kết quả có thể nói là “tự hào” đối với phóng viên trẻ viết về môi trường, mới vào nghề như tôi. Tất nhiên, thành quả này mới chỉ là sự khởi đầu và có phần may mắn, để tôi thấy được giá trị của mỗi chuyến đi, nỗ lực hơn để luôn làm tốt nhiệm vụ của phóng viên viết về môi trường.

Về kỹ năng tác nghiệp, trong suốt gần 5 năm tập trung khai thác các vấn đề liên quan đến môi trường - lĩnh vực “nóng” được xã hội quan tâm và cũng là sức ép đối với công tác quản lý, tôi luôn quan niệm “muốn viết hay, phản ánh đúng thì phải đi, tiếp cận vấn đề (hỏi, nghe, hiểu) và phải có cái tâm sáng”. Vì thế, ngoài nhiệm vụ sản xuất tin bài tuyên truyền, bản thân tôi cũng luôn bố trí thời gian cho những chuyến đi thực tế về các địa phương vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo tại để thực hiện những loạt bài phóng sự điều tra nổi bật, với tham vọng “có tác động tích cực cho xã hội.” Tuy nhiên, trong mỗi chuyến đi ấy, bản thân tôi cũng gặp phải không ít những trở ngại, khó khăn.

Đơn cử như năm 2013, trong một lần tìm hiểu về việc doanh nghiệp xả khói độc gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư xung quanh nhà máy luyện quặng tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, tôi đã bị một đối tượng xưng danh là người đại diện cho doanh nghiệp gọi điện ngỏ ý “mua sự im lặng”. Khi tôi không đồng ý sự thỏa thuận, đối tượng này đã hăm dọa và yêu cầu xóa hết tư liệu, dừng phản ánh thông tin. Tuy nhiên, sau khi trao đổi với lãnh đạo Báo, những gì tôi ghi nhận được vẫn được phản ánh và được cơ quan bảo vệ.

Tháng 11/2016, trong quá trình tìm hiểu về việc hàng loạt cơ sở tái chế nhựa xây dựng trái phép, xả nước thải gây ô nhiễm môi trường tại xã Tiên Dược, huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội, tôi tiếp tục bị chủ một cơ sở dọa đánh. Trong quá trình tác nghiệp tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, có lúc xe bị thủng săm giữa rừng, phải dắt bộ gần chục km mới có chỗ sửa xe... không phải hiếm gặp.

Bức ảnh tác giả chụp trong loạt bài trên Vietnam+ ghi lại khung cảnh những ngôi nhà ở tổ 14, phường Tân Giang, Cao Bằng đang đứng trước nguy cơ đổ sập. Ảnh: Vietnam+

Làm chủ ngòi bút và vượt qua cám dỗ

Kể ra những câu chuyện này để thấy, phóng viên môi trường thường xuyên phải đối mặt với các mối đe dọa xung quanh trong quá trình tác nghiệp. Phóng viên viết về môi trường cũng thường phải đối mặt trước cám dỗ về vật chất khi các cơ quan báo chí, khi các nhà báo cũng phải xoay trần lo cơm áo gạo tiền.

Và thế, nếu không tỉnh táo, không làm chủ được ngòi bút, không vượt qua những cạm bẫy về vật chất, sự yêu ghét trước những vụ việc mang tính tiêu cực, người làm báo có thể sẽ gặp phải các mối rủi ro, ảnh hưởng đến tính mạng, công việc, thậm chí liên lụy đến gia đình. Vì thế, nếu làm chủ được ngòi bút và vượt qua được cám dỗ, chúng ta sẽ có những loạt bài viết chất lượng, “chạm đáy lòng” độc giả, cũng như tác động tích cực đến xã hội, mang lại “tiếng thơm” cho bản thân.

Tôi còn nhớ như in cái cảm giác khi phanh phui doanh nghiệp nợ đọng thuế phí, khai thác khoáng sản gây ô nhiễm môi trường và làm sạt lở, sụp đổ nhà dân tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng, khiến người dân rất bức xúc, lo lắng. Nếu tình trạng sạt lở vẫn diễn ra, người dân sẽ còn bị ảnh hưởng. Vì thế, sau một thời gian tiếp cận hiện trường, tìm hiểu thông tin từ các bên liên quan, tôi quyết định triển khai loạt bài phản ánh “Nhập nhèm trong quản lý mỏ và nỗi đau thuế phí ở tỉnh Cao Bằng”. Ngay sau đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh Cao Bằng đã chỉ đạo cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, qua đó Ban hành quyết định đình chỉ một số doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, yêu cầu doanh nghiệp chấp hành nghiêm chỉnh nghĩa vụ thuế phí, khẩn trương đền bù hỗ trợ người dân di dời khỏi khu vực sạt lở, nguy hiểm...

Hay như loạt bài “Xâm nhập thủ phủ nhựa tái chế bức tử môi trường ngay tại Thủ đô Hà Nội” tôi triển khai trong năm 2016. Sau khi loạt bài viết đăng tải trên Báo VietnamPlus, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cùng với Ủy ban Nhân dân huyện Sóc Sơn vào cuộc kiểm tra, xử lý cưỡng chế hàng chục cơ sở sản xuất xây dựng nhà xưởng trái phép và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đảm bảo môi trường cho khu vực.

Ngoài ra, mỗi khi đi sâu vào tìm hiểu một vấn đề đang được xã hội quan tâm, cũng như thực hiện những bài viết có tác động tích cực, hiệu quả cho xã hội, đất nước, ngoài việc lăn lộn khai thác thông tin, phản ánh khách quan, trung thực, đa chiều, bản thân tôi cũng luôn xây dựng các tuyến bài theo phong cách đa phương tiện. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bài phản ánh, tin video, phóng sự ảnh, nhằm thu hút số lượng người đọc, người xem, cũng như lan tỏa thông tin bài viết mà nhiều người đang quan tâm./.

Hùng Võ

Bình luận
Gia đình trái cây Pushmax Nước mắm nhĩ cá cơm Châu Sơn