Tác phẩm đoạt giải A Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XI năm 2016:

Đi tìm sự hợp lí từ những thứ vô lí trong ngành dược phẩm

21/06/2017, 20:32

Đi tìm sự hợp lí từ những thứ vô lí trong ngành dược phẩm - Tạp chí Người Làm Báo trân trọng gửi đến độc giả tác phẩm đoạt giải A Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XI - 2016 của tác giả Cao Thùy Giang, Báo Điện tử VietnamPlus

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khi tiền túi của người bệnh phải chi tiêu cho y tế vượt quá 40% khả năng chi trả của hộ gia đình thì đây được gọi là chi phí thảm họa. Từ đó, số bệnh nhân bị nghèo hóa tăng lên và chi phí y tế từ tiền túi của người dân sẽ ở mức rất cao.

Từ thực trạng “móc túi” trực tiếp 

Loạt bài này xuất phát từ việc giá thuốc ở Việt Nam được dư luận chú ý vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của mỗi gia đình. Bệnh nhân, nhất là người có thu nhập thấp, đang phải trả chi phí giá thuốc ở mức “chót vót”. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, chi phí từ tiền túi của người bệnh trong tổng chi y tế của Việt Nam ở ngưỡng 54% - cao hơn nhiều nước trong khu vực. 

Bệnh nhân phải chi trả gồm: tiền khám bệnh, tiền thuốc, tiền giường, tiền xét nghiệm... Thực tế cho thấy, trong tất cả chi phí của người bệnh ở quá trình điều trị thì tiền thuốc là một nguồn chi “khủng” nhất. Xung quanh câu chuyện giá thuốc có rất nhiều vấn đề đáng bàn liên quan tới cụm từ “lợi ích” đến từ nhiều bên khác nhau. Sau cùng, người bệnh thiệt thòi nhất, phải gánh chịu tất cả những chi phí đó.

Quyết tâm tìm ra kẽ hở

Sau khi nhận ra những bất cập trong vấn đề giá thuốc hiện nay, Ban biên tập đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu phóng viên đi sâu và tìm hiểu kỹ đề tài về giá thuốc - lĩnh vực đang có nhiều vấn đề nhức nhối, thông qua loại hình báo chí đa phương tiện để tăng tính thuyết phục của thông tin.

Bài 1: “Biệt dược giá cao chót vót, chênh nhau cả chỉ vàng” , phóng viên đi khảo sát thực tế về sự chênh lệch giá ở rất nhiều loại thuốc khác nhau, tìm ra sự thật người bệnh đang ngày ngày âm thầm bị “móc túi” trong chi phí tiền thuốc một cách vô lý.
Bài 2: “Biệt dược “tung hoành” trong bảng giá ở các bệnh viện Trung ương” , chỉ rõ, biệt dược được sử dụng ngày càng gia tăng và đang chiếm ưu thế tại các bệnh viện lớn, trong khi giá thành của nó luôn ở mức “ngất ngưởng” . 
Bài 3: “Biệt dược giá cao: Thiếu giám sát, doanh nghiệp “tha hồ” định giá?” Tiếp tục lý giải và chỉ rõ nguyên nhân của tình trạng giá thuốc nơi cao, nơi thấp.
Bài 4: “Bệnh nhân nghèo mà vẫn chỉ định dùng biệt dược gốc là tội ác” là góc nhìn phân tích từ chuyên gia y tế trong lĩnh vực dược.
Bài 5: “Bài toán đơn thuốc “hoa hồng”: Đừng để “gậy ông đập lưng ông” , chốt lại các vấn đề của loạt bài là giải pháp được chính người làm trong ngành y tế và những nhà hoạch định chính sách “hiến kế” .

Khi nhận đề tài, tác giả xác định phải xây dựng một tác phẩm dài kỳ, phản ánh sâu nhằm nêu lên thực trạng bất cập trong công tác quản lý giá thuốc hiện nay. Đồng thời, loạt bài cũng sẽ hé lộ những nguyên nhân khiến một số mặt hàng thuốc có giá cao. Cuối cùng, sẽ tổng hợp lại giải pháp của các chuyên gia nhằm khắc phục những tồn tại trên. Đó là những bằng chứng đanh thép từ thực tế, giúp những người làm công tác hoạch định chính sách hạn chế những vấn đề tiêu cực trong việc kê đơn và giá thuốc hiện nay.

Để thực hiện loạt bài này tác giả đã kỳ công sưu tầm tài liệu trong suốt hơn ba tháng trời. Về lĩnh vực giá thuốc, công tác quản lý về dược dường như là phần khó “động chạm” tới nhất trong các vấn đề của ngành y tế từ trước đến nay. Đối với lĩnh vực này, phải rất cẩn trọng khi đưa ra những ví dụ, bằng chứng, bởi chỉ cần sai sót nhỏ hay thông tin chưa chuẩn xác sẽ vấp phải sự phản ứng dữ dội từ giới chuyên môn hay từ các đơn vị kinh doanh, nhập khẩu thuốc chữa bệnh.

Để có những bằng chứng sát thực nhất, tôi tìm hiểu thực tế tại rất nhiều hiệu thuốc khác nhau để khảo sát giá, tìm ra sự chênh lệch giá thuốc. Việc này tại các hiệu thuốc không quá khó, cái khó nhất của loạt bài chính là làm sao để có được giá doanh nghiệp công bố từ cơ quan quản lý, cụ thể ở đây là Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), giá thuốc từ các bệnh viện. Có lẽ, nó dường như là “cửa ải” khó khăn nhất. Tôi đã mất rất nhiều thời gian tự tìm hiểu, tự thu thập để có được những thông tin chính xác nhất. Thậm chí, để thực hiện được loạt bài dưới hình thức báo chí đa phương tiện, tôi đã phải dùng đủ mọi hình thức tác nghiệp để có thể tiếp cận và thu thập được những tài liệu quan trọng phục vụ cho loạt bài.

Dược là lĩnh vực khó đối với mỗi nhà báo theo dõi mảng này. Bởi vậy, dù đã có đến 7 năm gắn bó, tôi vẫn không thể hiểu hết được tất cả các phạm trù phức tạp của nó. Bởi vậy, để đảm bảo tính chính xác tác giả đã tham khảo ý kiến của một vài bác sỹ “ruột” của mình. Sau những góp ý, giúp đỡ của những người có chuyên môn, tôi càng có động lực và cơ sở để tiến hành triển khai các bước tiếp theo.

Thành quả ngoài mong đợi

Kết quả, loạt bài gồm 5 kỳ khi đăng tải trên báo điện tử VietnamPlus đã tạo nên sự tranh luận rộng rãi trên các diễn đàn của những người thầy thuốc và doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm, với hàng nghìn lượt chia sẻ bài viết trên mạng xã hội.

Rất nhiều ý kiến tranh luận trong ngành y về những vấn đề tôi phản ánh trong loạt bài. Có rất nhiều ý kiến bạn đọc đồng tình xung quanh những nội dung loạt bài đưa ra. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đã bán thuốc với giá đúng và chuẩn để bảo vệ quyền lợi cho người bệnh.

Có bác sỹ đã thẳng thắn thừa nhận rằng, việc phản ánh của loạt bài là chân thực, và các thầy thuốc - những người hàng ngày kê đơn cho bệnh nhân cần phải rút kinh nghiệm, cần tìm hiểu rõ hơn gia cảnh của bệnh nhân để kê đơn thuốc với giá thành sao cho hợp lý.

Thông điệp mà chúng tôi muốn gửi gắm qua tác phẩm: Cân bằng lợi ích của nhà nước, lợi ích của các doanh nghiệp (nhà sản xuất thuốc và phân phối thuốc), thứ ba là lợi ích của người sử dụng. Đặc biệt là người bệnh “không bị móc túi” một cách oan uổng.

Tại kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII diễn ra từ cuối tháng 3 tới đầu tháng 4/2016. Trong kỳ họp này, các đại biểu thảo luận và thông qua 4 luật, trong đó có Luật Dược (sửa đổi). Nội dung của Luật Dược về vấn đề giá thuốc được rất nhiều đại biểu, các nhà hoạch định chính sách và người dân vô cùng quan tâm.

Loạt bài được đăng tải trước khi diễn ra kỳ họp Quốc hội với những chứng cứ xác đáng từ nhiều phía khác nhau đã đưa ra những nét khái quát nhất về các bất cập trên thị trường dược. Bên cạnh đó, thông qua Luật Dược với những chế tài chặt chẽ, góp phần ghìm cương giá thuốc một cách hợp lý.

Cao Thùy Giang

Bình luận