[Mega Story] Công tác phòng chống tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT

[Mega Story] Công tác phòng chống tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT

[Mega Story] Công tác phòng chống tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT - Trong 5 năm qua, BHXH các địa phương đã chủ động phối hợp với cơ quan Công an trong việc phòng chống tội phạm, xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT và đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều vụ việc, nhiều đối tượng đã bị phát giác, đưa ra truy tố kịp thời trước pháp luật và phải nhận những bản án thích đáng…

Công an Thanh Hóa bắt các đối tượng làm giả thẻ BHYT

Những vụ việc nổi cộm

TP.HCM là địa phương tập trung đông doanh nghiệp, người lao động và đông dân nhất cả nước, là nơi phát sinh nhiều trường hợp vi phạm pháp luật BHXH, BHYT gây “sốt” dư luận. Trong 5 năm qua, Công an TP.HCM điều tra làm rõ như: Một số cá nhân chiếm đoạt tiền trợ cấp thai sản và trợ cấp BHXH một lần với số tiền trên 1,3 tỉ đồng (35 hồ sơ thai sản với số tiền 1,28 tỉ đồng và 4 hồ sơ BHXH một lần với số tiền 29 triệu đồng).

Tỉnh Đồng Nai đã phối hợp phát hiện một số đối tượng làm giả Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (mẫu C65-HD), Giấy khai sinh, Giấy ra viện, Giấy chứng minh nhân dân... để đề nghị cơ quan BHXH thanh toán các chế độ BHXH. Qua phối hợp điều tra, BHXH tỉnh Đồng Nai đã chuyển 116 hồ sơ, giấy tờ giả (số tiền chiếm đoạt 394 triệu đồng) cho cơ quan Công an xác minh, làm rõ.

Tại Quảng Ninh, BHXH tỉnh đã thu hồi được số tiền 485 triệu đồng từ một doanh nghiệp, đồng thời chuyển hồ sơ vụ việc cho Phòng An ninh kinh tế tổng hợp (PA81, Công an tỉnh) điều tra, khởi tố 4 bị can. Có trường hợp nhân viên Đại lý thu BHYT đã sửa chữa, tẩy xóa thẻ BHYT cũ đã hết hạn, rồi in đè hạn sử dụng mới để thu và chiếm đoạt trên 300 triệu đồng của người dân. Cơ quan BHXH đã thu hồi được 148 thẻ BHYT tẩy xóa, sửa chữa và bàn giao hồ sơ cho cơ quan Công an khởi tố vụ án “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” và truy tố 2 bị can liên quan.

Hay như ở Kiên Giang có 4 bị can là nhân viên bệnh viện và nhân viên của một doanh nghiệp đã bị khởi tố do đã móc nối dùng danh sách mã thẻ BHYT của công nhân có tham gia BHYT để lấy thuốc và thanh toán chi phí khám chữa bệnh với số tiền 185 triệu đồng.

Còn tại Cần Thơ, có doanh nghiệp lập thủ tục tuyển lao động là phụ nữ mang thai, thực hiện đăng ký đóng BHXH, nhưng thực tế người này không làm việc tại đơn vị. Sau đó, lập hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng chế độ thai sản nhằm trục lợi BHXH.

Tỉnh Đồng Tháp có đơn vị đề nghị thanh toán chế độ thai sản cho người lao động theo mức lương đăng ký tham gia BHXH 18 triệu đồng/tháng, trong khi đăng ký mức lương với cơ quan thuế là 2,5 triệu đồng/tháng.

Hay như nhân viên Trung tâm Y dược cổ truyền Bắc Kạn lạm dụng quỹ BHYT bằng hình thức kê đơn thuốc cho người bệnh là thuốc bắc, nhưng khi phát thuốc cho bệnh nhân thì đổi thành thuốc nam, để ăn chặn số tiền chênh lệch 274 triệu đồng...

Phối hợp chặt chẽ

Trong thời gian qua, thông qua kết quả thanh tra, kiểm tra tại BHXH các tỉnh, thành phố cũng như qua đơn thư phản ánh của các cá nhân, tổ chức, BHXH Việt Nam đã hướng dẫn BHXH các địa phương phối hợp chặt chẽ với Công an các tỉnh, thành phố điều tra, xử lý các vụ việc nghiêm trọng, có dấu hiệu vi phạm pháp luật; đồng thời chuyển hồ sơ vụ án sang Viện KSND để truy tố trước pháp luật.

Chỉ tính trong 5 năm (2012-2017), kể từ khi BHXH Việt Nam và Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an) ký quy chế phối hợp, BHXH các tỉnh, thành phố đã thường xuyên chủ động thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch; kịp thời trao đổi thông tin, phối hợp với Công an và các cơ quan liên quan ở địa phương thực hiện được 835 cuộc thanh tra, kiểm tra, xác minh liên ngành tại 2.308 đơn vị (trong đó có 2.228 đơn vị sử dụng lao động và 80 cơ sở khám chữa bệnh BHYT); phối hợp xác minh làm rõ 86 hồ sơ, vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Yêu cầu chủ sử dụng lao động làm thủ tục tham gia BHXH bắt buộc cho 4.812 lao động, khắc phục tiền nợ và truy thu (gồm cả tiền lãi chậm đóng) với số tiền trên 576 tỉ đồng; yêu cầu truy thu trên 17 tỉ đồng chi sai các chế độ; yêu cầu thu hồi, xuất toán trên 48,8 tỉ đồng do lạm dụng chi phí khám chữa bệnh BHYT…

Ngoài ra, BHXH các tỉnh, thành phố đã phối hợp với các sở, ngành và Công an địa phương khởi kiện các đơn vị sử dụng lao động; kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính 459 tổ chức, cá nhân vi phạm với số tiền thu hồi do xử phạt vi phạm hành chính là 206 triệu đồng.

Nguyên nhân từ nhiều phía

Nhìn nhận lại các vụ việc bị BHXH và Công an các địa phương phát giác, cho thấy những phương thức, thủ đoạn vi phạm như: Lợi dụng kẽ hở của pháp luật về BHXH, BHYT để thực hiện những hành vi lạm dụng, trục lợi quỹ; lợi dụng kẽ hở của chính quyền địa phương trong việc chứng thực các văn bản, giấy tờ để làm giả giấy khai sinh, giấy chứng sinh (bản sao) rồi lập hồ sơ giả đề nghị cơ quan BHXH thanh toán trợ cấp thai sản. Thu gom sổ BHXH của những NLĐ đã nghỉ việc (những người này không đến công ty nhận lại sổ), rồi lập hồ sơ khống để chiếm đoạt tiền trợ cấp BHXH một lần. Nhiều DN cố tình lập và sử dụng 2 hệ thống thang bảng lương khác nhau nhằm trốn đóng BHXH...

Ngoài ra, còn phải kể đến việc một bộ phận cán bộ, nhân viên tại một số cơ sở y tế lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân để đánh tráo các loại thuốc có giá trị thấp hơn so với thuốc BHYT mà bác sĩ đã kê cho bệnh nhân. Lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống, kê tăng số lượng thuốc hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng...

Trong khi đó, việc phối hợp giữa 2 ngành tại một số địa phương có thời điểm chưa được thường xuyên, còn lúng túng. Công tác phối hợp thanh tra, kiểm tra mới chỉ tập trung ở các đơn vị SDLĐ có số nợ lớn, kéo dài hoặc có dấu hiệu lạm dụng, trục lợi quỹ BHXH, BHYT. Ngoài ra, nhiều DN làm ăn thua lỗ phải giải thể, phá sản, ngừng hoạt động hoặc thu hẹp quy mô sản xuất, dẫn đến tình trạng nợ khó thu. Thậm chí, có nơi, do cơ quan Công an chưa có ý kiến chính thức về quy chế phối hợp, nên việc trao đổi thông tin hoặc cung cấp hồ sơ về tình hình vi phạm pháp luật BHXH, BHYT chưa được kịp thời...

Tăng cường phối hợp

Do nhận thức được tầm quan trọng của việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo nên thời gian qua, BHXH các cấp đã tập trung chỉ đạo giải quyết kịp thời, dứt điểm, có tình có lý và đúng quy định mọi đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh của công dân. Đối với những trường hợp phức tạp, kéo dài, BHXH Việt Nam giao BHXH các tỉnh, thành phố phối hợp với cơ quan Công an tra cứu từ tàng thư hồ sơ, điều tra và có văn bản xác minh, trả lời để cơ quan BHXH có căn cứ giải quyết các chế độ cho NLĐ...

Tuy nhiên, theo BHXH Việt Nam, tình trạng lạm dụng, trục lợi BHXH, BHYT vẫn đang diễn ra với nhiều hình thức, mức độ khác nhau, cả từ phía người lao động, người thụ hưởng và người sử dụng lao động, với chiều hướng ngày càng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp. Đáng chú ý, tình trạng nợ đọng, chậm đóng BHXH, BHYT vẫn chiếm tỉ lệ cao, cụ thể: Đến cuối năm 2016, tổng số nợ BHXH, BHYT là 9.337 tỉ đồng; đến hết tháng 4/2017 tăng lên 17.551 tỉ đồng. Kết quả khảo sát tháng 2/2017 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại 16 doanh nghiệp cho thấy, chỉ có 13% người lao động (trong tổng số 7.891 người lao động) được tham gia BHXH…

Trước tình trạng trên, BHXH Việt Nam đã tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, trong đó có ngành Công an trong việc quản lý thực hiện chính sách BHXH, BHYT. Theo đó, Tổng cục Cảnh sát và Cục CSĐT Tội phạm về kinh tế và tham nhũng đã chỉ đạo, quán triệt tới Công an các địa phương trong việc phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT. Đến nay, đã có 58 BHXH tỉnh, thành phố phối hợp với Công an địa phương thực hiện ký kết các chương trình, kế hoạch phối hợp phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT. Tại một số địa phương, 2 cơ quan còn tổ chức các buổi giải đáp, tuyên truyền chế độ, chính sách BHXH, BHYT cho công nhân trong các KCN. Chú trọng hướng dẫn nghiệp vụ, phối hợp cung cấp và điều tra, xử lý những thông tin, tài liệu có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Dự báo, trong thời gian tới, tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT vẫn diễn biến phức tạp. Vì vậy, BHXH và Công an các cấp sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp trong việc nâng cao trách nhiệm phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật; đẩy mạnh tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT. Đặc biệt, thường xuyên trao đổi thông tin, thông báo kịp thời phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT để có phương án phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả.

Ngoài ra, BHXH Việt Nam còn kiến nghị Tổng cục Cảnh sát chỉ đạo Cục CSĐT Tội phạm về kinh tế và tham nhũng, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Đội Cảnh sát Kinh tế và Công an các huyện, thị xã, thành phố hỗ trợ các đơn vị thuộc hệ thống BHXH thu hồi nợ BHXH từ các doanh nghiệp; xử lý nghiêm những hành vi cố tình trốn đóng BHXH, lạm dụng và trục lợi quỹ BHXH, quỹ BHYT của các doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân.

Ngày 16/5/2012, Tổng cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm (nay là Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an) và BHXH Việt Nam đã ký Quy chế phối hợp số 1853/QCPH-TCCSPCTP-BHXHVN. Theo đó, hoạt động phối hợp gồm: Phòng chống các loại tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT; bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể, cá nhân, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan BHXH các cấp; đảm bảo an toàn các hoạt động của cơ quan BHXH các cấp.

Từ Hải (th)

Bình luận