Chữ cho hình

27/04/2018, 09:19

Chữ cho hình - Khán giả truyền hình khi xem một sản phẩm truyền hình, họ xem hình và nghe tiếng. Đôi khi cần có các dòng text (chữ) được chạy ra để minh họa cho một khung hình nào đó. Việc chọn text là quan trọng để giúp người xem hiểu được rõ hơn nội dung của sản phẩm truyền hình.

Khán giả xem truyền hình ngày nay đã có trình độ cao hơn trước nên yêu cầu đặt ra cho các sản phẩm truyền hình phải tốt hơn trước. Ảnh: TL

Vì sao phải đưa chữ lên màn hình?

1. Ba điều kiện xem TV lý tưởng nhất:

• Môi trường xem không bị nhiễu

• Xem cố ý

• Trình độ người xem cao

Với 3 điều kiện này, lượng thông tin thu được chỉ vào khoảng 15%. Trong khi khán giả luôn xem trong ba điều kiện thực tế:

• Môi trường xem bị nhiễu (tiếng ồn)

• Xem không cố ý (vừa làm việc, vừa xem)

• Trình độ khán giả chưa thật cao

Với 3 điều kiện xem thực tế này, lượng thông tin khán giả thu được chỉ vào khoảng dưới 10%.

Trong khi đó, công chúng trình độ trung bình trở xuống luôn chiếm phần đông trong tổng công chúng của một nền truyền thông:

Mô hình này đúng với nhiều nền báo chí truyền thông trên thế giới

Khán giả truyền hình khi xem một sản phẩm truyền hình (tin, phóng sự...) họ xem hình và nghe tiếng (tiếng băng /lời off) theo chiều hình tuyến, trong vài chục giây hoặc vài phút nên khó nắm bắt ngay được cái lõi của tin hoặc phóng sự. Thế nên dòng headlines nói riêng, chữ nói chung hiện trên màn hình sẽ có tác dụng rất lớn hỗ trợ cho họ nắm được ngay (thậm chí nhớ được ngay) điều gì đã /đang nói đến trên màn hình.

2. Khi mở đầu bản tin, rao sóng (teaser - giới thiệu bản tin hôm nay) có vài headlines được đẩy lên sẽ giúp người xem dễ nhận biết ngay (thậm chí là nhớ được) những gì là “nóng” nhất trong bản tin sắp xem.

4. Trong một số trường hợp, do không hình mà làm tin DVE, chữ có thể xuất hiện thay cho khuôn hình đó và hỗ trợ cho lời off.

5. Trong một số trường hợp khác, thông tin nào đó của tin hoặc của câu chuyện (phóng sự) sẽ đến với người xem tốt hơn nếu nó được thể hiện bằng graphics. Lúc này trên khuôn hình graphics (bản đồ, sơ đồ, biểu đồ, đồ thị, bảng...) sẽ có chữ và số .

6. Với cùng một màn hình ở cùng một thời điểm xem, muốn gia tăng thông tin cho khán giả, tin thanh bar có ưu thế hàng đầu. Không những thế tin bar còn níu mắt khán giả ở lại với màn hình khi mà ở thời điểm hiện tại một tin hình/phóng sự nào đó không còn đủ sức thuyết phục công chúng. Mặt khác, tin bar có khả năng đáp ứng nhu cầu tức thời của công chúng khi mà sự kiện đó chưa kịp để nhà đài làm tin hình hoặc không thể có hình với lí do nào đó.

Các dòng Headlines thường có màu chữ tương phản cao để khán giả dễ đọc

Headlines cho hình cần đặt theo nguyên tắc nào?

1. Headlines phải phản ánh được góc nhìn báo chí (thể hiện nội dung bản chất hoặc lõi của tin /phóng sự, thể hiện góc nhìn - quan điểm của kênh / đài cũng như thông điệp, bản lĩnh của phóng viên truyền hình...);

2. Headlines phải có điểm chạm rộng (gợi được lợi ích cho khán giả, gần gũi với họ và có nội dung liên quan đến lợi ích của nhiều người, có khả năng tác động lớn đến mối quan tâm của đông đảo công chúng);

3. Headlines cần ưu tiên yếu tố What trong 5 W;

4. Headlines càng ngắn càng tốt, khoảng 9 (+ -) từ là tốt nhất, nhưng phải đủ thông tin và hàm lượng thông tin phải cao;

6. Thống nhất từ trong headlines với từ trong tiếng băng/lời off, tránh sử dụng những từ đồng nghĩa, khiến tạo nên độ vênh từ giữa headlines và tiếng băng/ lời off gây cản trở không đáng có cho sự tiếp nhận của khán giả;

7. Headlines phải chứa 1 từ khóa. Đây chính là từ khóa trong tin bài để tạo mối liên kết (đường link) chặt chẽ giữa headlines hiện trên màn hình được khán giả tiếp nhận bằng mắt với từ trong tiếng băng /lời off mà khán giả nghe thấy bằng tai;

8. Hạn chế tối đa dùng dấu câu trong headlines, đặc biệt tránh dấu hỏi? Nếu dùng dấu hỏi này, headlines phải có từ để hỏi (ai, cái gì, ở đâu, liệu, có... không); dùng dấu hai chấm (:) sau từ là địa danh, nhất là với headlines tin thế giới;

9. Nên đặt headlines là một cụm từ định danh. Hạn chế đặt headlines tin bài thành một câu, khiến khán giả có cảm giác như một tin vắn;

10. Hạn chế đưa số liệu vào headlines, trừ những con số quan trọng hoặc thật ấn tượng;

11. Headlines chỉ nên chứa một - hai thông tin, tạo khác biệt đáng kể với tít báo mạng điện tử;

12. Cố gắng đặt headlines trên một dòng, nếu buộc phải hai dòng, cần chú ý chỗ ngắt dòng cho hợp lý cả về ngữ nghĩa và hình thức; tránh ngắt dòng làm nảy sinh cách hiểu mơ hồ hoặc phản cảm.

Một bản tin của Đài CBS (Mỹ) về chiến dịch tranh cử Tổng thống năm 2016. Ảnh: TL

Đẩy chữ lên màn hình cần theo nguyên tắc nào?

1. Dùng font chữ, co chữ và màu chữ dễ xem, nhất quán ở tất cả các trường hợp làm cho hình (DVE, headlines, pop up...).

• Dùng những font chữ thuộc họ Batton (chữ nét đều, không chân, thoáng, dễ nhìn);

• Dùng màu chữ tương phản cao: chữ đen trên nền trắng hoặc chữ trắng trên nền xanh cô-ban. Tuy nhiên theo chúng tôi, với chữ dùng cho tin bar, tốt nhất là nên “trả” nó về với hai màu cơ bản của báo chí là đen - trắng;

• Không nên dùng 2 font chữ và 2 màu chữ cho 1 pop up;

• Phối hợp việc dùng co chữ và số lượng chữ của một headlines sao cho mỗi headlines chỉ nên vừa đủ trên một dòng ở màn hình;

• Headlines nên được giữ trên màn hình trong suốt thời lượng của tin hay phóng sự để người xem ngẫu nhiên dễ theo dõi;

• Không dùng chữ bóng.

2. Không dùng chữ viết tắt trên màn hình, ngoại trừ một số chữ viết tắt (Việt và ngoại) có tần số xuất hiện rất cao;

3. Càng ít chữ hiện lên màn hình càng tốt;

4. Chọn những từ thể hiện đúng bản chất thông tin;

5. Không viết thành đoạn văn mà dùng các cụm từ kiểu từ khóa;

6. Chọn dùng những từ cụ thể, gần gũi với công chúng;

7. Đưa lên màn hình ít số liệu (tối đa 3 số liệu);

8. Trích nguồn thông tin để tạo sự tin cậy và trách nhiệm;

9. Chữ hiện trên màn hình dù là từ rời, cụm từ hay câu đều phải cho khán giả hiểu được ngay và chỉ hiểu theo một cách (không mơ hồ);

10. Số liệu cần :

• Làm tròn (ngoại trừ trường hợp cần bảo đảm chính xác tuyệt đối);

• Không để số thập phân nhiều con số (ví dụ: 0,123), không dùng số mà người xem khó hình dung ngay (ví dụ: 23,47% hoặc 0,17%

• Viết theo dạng tự (ví dụ: 1,2 triệu, không viết 1.200.000) nhưng người dẫn phải đọc theo cách nói của của người xem: một triệu hai hoặc một triệu hai trăm nghìn, không nên đọc: một phảy hai triệu;

• Số liệu dù đứng độc lập hay kèm chữ, kèm graphics cần để ở dạng thẳng ngang màn hình, trực diện với mắt khán giả, không nghiêng, không chéo.

11. Bảng chữ người trả lời phỏng vấn, người phát biểu: đưa họ và tên, chức vụ hoặc học hàm hay cả hai. Trong một số trường hợp cần đưa thêm một thông tin liên quan; font chữ thường, trừ con chữ cần viết hoa; cỡ chữ nhỏ hơn cỡ chữ dùng cho headlines;

12. Khi làm chữ cho hình cần kiểm soát cú pháp của INEWS bởi nếu thiếu kí hiệu hay sai cú pháp thì chữ dù có được chuẩn bị và kĩ thuật viên có thao tác đúng, trong quá trình phát sóng chúng cũng vẫn chỉ nằm tại INEWS mà không thể hiển thị trên màn hình. Khi đó, rủi ro cho Bản tin sẽ xảy ra.

Vũ Quang Hào

Bình luận
Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet