Bức tranh đa chiều về truyền thông Hàn Quốc

22/10/2018, 22:06

Bức tranh đa chiều về truyền thông Hàn Quốc - Truyền thông của Hàn Quốc đã đóng góp rất lớn cho sự phát triển kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, truyền thông dù tự do đến mấy cũng phải là công cụ hỗ trợ tích cực cho chính phủ trong phát triển. Bài viết 3 kỳ cung cấp bức tranh toàn cảnh báo chí - truyền thông Hàn Quốc và vai trò của nó trong truyền thông chính sách của chính phủ.

Bức tranh đa chiều về truyền thông Hàn Quốc. Ảnh: TL

Kỳ I: Truyền thông theo mô hình chủ nghĩa tự do

Theo quan điểm của giáo sư Park Jaeyung (Đại học Korea, Seoul, Hàn Quốc), thế giới đang tồn tại 3 mô hình truyền thông và chính trị, bao gồm: mô hình chủ nghĩa tự do, mô hình chủ nghĩa đa nguyên phân cực, mô hình tổ hợp dân chủ.

Anh, Mỹ và Hàn Quốc hiện đang áp dụng mô hình chủ nghĩa tự do. Đặc thù của mô hình này là truyền thông độc lập với chính phủ. Truyền thông có mối quan hệ mật thiết với doanh nghiệp, bởi mục đích chính của các cơ quan truyền thông là hoạt động nhằm thu lại lợi nhuận kinh tế.  

Mô hình chủ nghĩa đa nguyên phân cực được các quốc gia như: Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp áp dụng. Đặc thù của mô hình này là truyền thông gắn liền với chính phủ. Mức độ phân tách độc lập giữa truyền thông với doanh nghiệp lại cao, vì tài chính của các cơ quan truyền thông không phụ thuộc vào các doanh nghiệp.  

Mô hình chủ nghĩa tổ hợp dân chủ là mô hình nhà nước và tư nhân cùng hợp tác. Đây là mô hình trung gian giữa hai mô hình trên. Tính độc lập giữa truyền thông - chính phủ và chủ thể kinh tế mang tính vừa phải. Các quốc gia áp dụng mô hình này là Đức, Áo, Đan Mạch, Na Uy, Thuỵ Điển.

Một số tờ báo giấy ở Hàn Quốc. Ảnh: TL

Hàn Quốc có 620 tờ báo in, 301 kênh truyền thông, 68 kênh truyền hình, 233 kênh phát thanh, 34 bản tin thời sự truyền hình, 13 kênh phát thanh, 6 kênh truyền hình tổng hợp, trong đó có 2 kênh thời sự phát 24 giờ. Hàn Quốc có 8.171 tờ báo mạng điện tử đăng ký xuất bản, nhưng hiện chỉ có 2.604 trang đang hoạt động.

Theo kết quả điều tra về phóng viên ở Hàn Quốc của Đại học Korea, từ năm 2007 – 2017. Trung bình hàng tuần, nếu năm 2007, mỗi phóng viên ở Hàn Quốc viết từ 15,3 thì đến năm 2017 số lượng bài viết tăng lên 22,4 bài. Cũng theo kết quả điều tra (10 người/lần thăm dò), năm 2007, mức độ thoả mãn với nghề nghiệp của các nhà báo ở Hàn Quốc là 6,38/10 thì năm 2017 giảm xuống còn 5,99/10. Nguyên nhân chủ yếu cho rằng vì công việc ngày càng nặng nhọc, nguy hiểm.

Bên cạnh đó, tư duy tận hưởng cuộc sống của người Hàn Quốc ngày càng cao, nghề báo không còn là nghề cao quý như họ nghĩ trước đây. Kết quả điều tra cũng cho thấy, tỷ lệ nữ phóng viên tăng dần. Năm 2007, nữ nhà báo ở Hàn Quốc chỉ chiếm từ 15,5 đến năm 2017 đã tăng lên 27,4%. 80% nhà báo ở Hàn Quốc cho rằng họ đang có cuộc sống ở mức trung lưu trong xã hội.

Các phóng viên Hàn Quốc tác nghiệp. Ảnh: TL

Trong các trường đào tạo báo chí không có môn học đạo đức nghề nghiệp nhà báo mà nội dung này chỉ được lồng ghép trong từng môn học nghiệp vụ báo chí. Ở Hàn Quốc chưa thấy có những vụ việc nhà báo bị đe doạ. Mặc dù không có quy định về bảo vệ nhà báo, nhưng khi tác nghiệp, nếu nhà báo bị đe doạ, các hiệp hội, nhóm nghề nghiệp sẽ kêu gọi sự bảo hộ từ cảnh sát hoặc toà án.

Không nhiều tờ báo được nhận hỗ trợ tài chính từ chính phủ. Trước đây, một số tờ báo thuộc chính phủ quản lý, nay đều đã được tư nhân hoá. Khuynh hướng chính trị của các tờ báo là ủng hộ cho các chính đảng, nhưng không bị lệ thuộc bởi sự hỗ trợ tài chính từ các chính đảng. Dù vậy, các cơ quan báo chí cũng không thể coi thường chính phủ, bởi chính phủ chính là một “doanh nghiệp” lớn. Chính phủ có thể hỗ trợ các cơ quan báo chí dưới hình thức cung cấp nguồn quảng cáo.

Chính phủ có một cơ quan chuyên điều phối quảng cáo cho các cơ quan truyền thông theo quy định phát triển cần bằng báo chí. Nguồn quảng cáo cấp cho báo chí hằng năm từ chính phủ là rất lớn. Các cơ quan báo chí được nhận nguồn lời từ quảng cáo do chính phủ cung cấp thường bị áp lực rất lớn. Họ lo ngại bị chính phủ cắt giảm nguồn tài chính quảng cáo do đưa tin thiếu khách quan, công bằng, gây thiệt hại cho chính phủ. Những cơ quan báo chí lớn tạo dựng được niềm tin từ chính phủ và công chúng thường được chính phủ quan tâm đầu tư tài chính quảng cáo.  

Hàn Quốc ít xảy ra những vụ xung đột giữa báo chí và doanh nghiệp, nhất là phải đưa ra phân xử ở toà án. Chủ yếu các vụ khủng hoảng nhỏ, các bên tự xử lý. Khi xảy ra xung đột lớn giữa cơ quan báo chí với doanh nghiệp, nếu hai bên không tự giải quyết được thì khởi kiện ra toà án và xử theo luật. Chính phủ không can thiệp và những khủng hoảng của báo chí. Nếu can thiệp sẽ bị coi là xâm phạm quyền tự do báo chí. Chính phủ chỉ có quyền đệ đơn ra toà án khi xảy ra khủng hoảng liên quan.

Uỷ ban điều trần báo chí - truyền thông tư nhân có quyền can thiệp xử lý, hoà giải báo chí theo đề nghị. Nếu hai bên không hoà giải được thì sẽ ra toà. Chính phủ không can thiệp vào nội dung của các tờ báo. Nếu các tờ báo đưa tin sai sự thật sẽ bị kiện nếu gây tổn hại đến tính mạng, uy tín, danh dự, tính công bằng, chính của trong báo chí.

KBS - Một trong những đài truyền hình lớn nhất ở Hàn Quốc. Ảnh: TL

KBS, MBC, EBS, SBS là các đài truyền hình lớn nhất ở Hàn Quốc. Các đài truyền hình công hoạt động đều phải tự trang trải kinh phí. Các đài truyền hình hoạt động theo cơ chế cấp phép, giám sát của chính phủ đều phải đảm bảo các quy định về cấp phép hoạt động, nếu trái bị phạt. Lãnh đạo các đài truyền hình công ở Hàn Quốc do chính phủ bổ nhiệm. Uỷ ban thẩm định truyền hình - truyền thông theo các tiêu chí về tỉ lệ phát sóng, nội dung phát sóng... Cơ quan truyền hình không thực hiện đúng sẽ bị xử lý theo quy định chung của quốc gia.

Các đài truyền hình ở Hàn Quốc cũng đã chú trọng phát sóng ra nước ngoài. Tuy nhiên, việc phát sóng truyền hình ra nước ngoài phải tuân thủ theo quy định của các nước sở tại. Việc quản lý sóng khi phát ra nước ngoài rất phức tạp, bởi không chỉ cho nước sở tại mà còn ảnh hưởng đến các nước lân cận.

Tin tức thời sự được đưa lên mạng xã hội Facebook ở Hàn Quốc bắt đầu đi vào giai đoạn thoái trào. Công chúng Hàn Quốc quan tâm nhiều hơn các tin tức thời sự được đăng tải trên mạng xã hội Youtube. Các cơ quan báo chí chú trọng phát triển nhiều hơn các dịch vụ báo chí trên internet. Đài Truyền hình JTBC đã thu hút công chúng bằng việc sử dụng kênh Youtube để phát sóng lại các chương trình hoặc phát trực tiếp. Hiện nay, số người “Social Live” trên Youtube của JTBC tăng đáng kể.  

 

Hà Huy Phượng

Xem thêm:

>>> Trao đổi nghiệp vụ truyền thông chính sách tại Đại học Hàn Quốc

>>> Nâng cao năng lực triển khai chính sách tại Koica (Hàn Quốc)

>>> Báo chí Hàn Quốc chuyển đổi trong kỷ nguyên số

>>> Thời sự là "bữa cơm" ăn hàng ngày của công chúng

>>> Minh bạch thông tin - "thần dược" trong truyền thông chính sách

>>> Bức tranh đa chiều về truyền thông Hàn Quốc (Kỳ I)

>>> Bức tranh đa chiều về truyền thông Hàn Quốc (Kỳ II)

Bình luận