Báo chí với hoạt động của hệ thống chính trị nước ta hiện nay

05/06/2017, 09:24

Báo chí với hoạt động của hệ thống chính trị nước ta hiện nay - Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có những diễn biến phức tạp, nền kinh tế trong nước còn nhiều khó khăn, nhưng báo chí Việt Nam đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.

Báo chí đã góp phần xây dựng và điều chỉnh nhiều nghị quyết, chính sách, quyết định cho sát hợp với thực tiễn. Ảnh: TL

Vai trò của báo chí đối với hoạt động của hệ thống chính trị

Báo chí đã tuyên truyền sâu rộng, có chất lượng cao, hình thức phong phú, đa dạng về những sự kiện trọng đại của đất nước, nhất là tuyên truyền, phân tích nội dung các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc, các Hội nghị Trung ương, các Nghị quyết và hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, các Hiến pháp, pháp luật, các dự luật được Quốc hội cho ý kiến và thông qua, các chủ trương và quyết định liên quan đến đời sống nhân dân.

Các cơ quan báo chí phát huy thế mạnh của từng loại hình báo chí, có sáng kiến mở các chuyên mục, đặt bài chuyên gia, mở tọa đàm, phỏng vấn... nên thu hút được số lượng lớn công chúng. Đặc biệt, báo chí phản ánh và phản biện việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thu hút sự quan tâm của toàn Đảng, toàn dân đối với các vấn đề trọng đại của đất nước, đồng thời tích cực tuyên truyền các giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, khả năng điều hành kinh tế - xã hội của Chính phủ, không khí tranh luận sôi động, thẳng thắn trong các kỳ họp Quốc hội, những hoạt động giúp dân xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và đời sống văn hóa mới ở các địa phương của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân... nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước.

Báo chí cũng đã góp phần xây dựng và điều chỉnh nhiều nghị quyết, chính sách, quyết định cho sát hợp với thực tiễn. Những dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng, dự thảo Hiến pháp và những bộ luật quan trọng, những chủ trương mới... đều được báo chí thông tin và sau đó đăng tải các ý kiến phản hồi từ người dân, nhằm hoàn thiện văn bản, chính sách. Nhiều chính sách trong quá trình thực hiện bộc lộ một số hạn chế hoặc do hoàn cảnh khách quan phát sinh những vấn đề mới, được báo chí phản ánh, cung cấp tư liệu, chứng cứ cho các cơ quan có thẩm quyền để kịp thời điều chỉnh. Trên cơ sở nghiên cứu một cách hệ thống từ nhiều nguồn thông tin, trong đó có báo chí, các cơ quan hoạch định chính sách đã xây dựng chủ trương, chính sách mới để giải quyết những vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội, phục vụ lợi ích chính đáng của nhân dân.

Những hành vi tham nhũng, lợi dụng chức quyền, lợi dụng xe công vào việc riêng... của các vị quan chức đều được người dân hoặc nhà báo phản ánh, chụp ảnh, có đầy đủ chứng cứ và nêu trước công luận để đông đảo công chúng được biết và các cơ quan quản lý cán bộ đã tiến hành kiểm điểm, xử lý kỷ luật.

Nhiều vụ án tham nhũng do báo chí phát hiện được đưa ra xét xử với mức án nghiêm minh, thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước ta trong công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, làm trong sạch nội bộ, củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Nhiều ý kiến của người dân thông qua báo chí đã được các cơ quan chức năng tiếp thu một cách nghiêm túc, cầu thị và trở thành ý tưởng, sáng kiến chính sách.

Báo chí cũng đi đầu trong cuộc đấu tranh chống “tự diễn biến”, “tự suy thoái” trong đội ngũ cán bộ đảng viên, đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Các cơ quan báo chí đã tích cực phổ biến, phân tích nội dung Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI (Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay) và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII (về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng) để khích lệ, động viên các tổ chức đảng thực hiện nghiêm túc, đồng thời để nhân dân theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện Nghị quyết của cán bộ, đảng viên.

Hàng trăm bài báo, phóng sự, chương trình đã phản ánh việc triển khai thực hiện Nghị quyết từ các tổ chức, cơ quan của hệ thống chính trị các cấp, những mô hình hay cần nhân rộng, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư tưởng, hành động của cán bộ, đảng viên. Đây là một ví dụ chứng minh sự đồng hành, phối hợp hoạt động chặt chẽ giữa các cơ quan báo chí với hệ thống chính trị, báo chí thực sự là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội và là diễn đàn của nhân dân.

Báo chí không chỉ phản ánh một chiều, mà còn tích cực tham gia phản biện những chủ trương, chính sách, kế hoạch hoạt động của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội

Hoạt động phối hợp

Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam thông qua các cuộc họp giao ban báo chí hàng tuần, đã chỉ đạo sát sao, định hướng thông tin, xử lý những vấn đề phát sinh, có ý kiến trực tiếp đối với các cơ quan báo chí.

Các cơ quan Đảng, Nhà nước đã tạo môi trường pháp lý, cơ sở vật chất, môi trường làm việc thuận lợi giúp các nhà báo tác nghiệp, có những sản phẩm hay, phục vụ lợi ích của nhân dân. Với phương châm “kiến tạo và hành động”, Chính phủ đã “đồng hành” cùng báo chí, phối hợp hoạt động chặt chẽ với báo chí, không chỉ quản lý báo chí theo pháp luật, mà còn có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí, tháo gỡ những rào cản, khó khăn của báo chí. Vì vậy, báo chí cũng đã tích cực phản ánh những vấn đề mà các cơ quan Đảng, Nhà nước quan tâm: những tấm gương, mô hình điển hình tiên tiến, những hiện tượng tiêu cực của cán bộ, công chức nhà nước, những vấn đề kinh tế, xã hội phát sinh, nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân từ các địa phương...

Hiện nay, tất cả các tổ chức, cơ quan Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội đều có Cổng Thông tin điện tử, nơi cung cấp thông tin chính thống về hoạt động của tổ chức, cơ quan mình, và quan điểm về các vấn đề liên quan, nhất là những văn bản, quyết định quan trọng, có tác động sâu rộng đến các tầng lớp nhân dân. Đây cũng là nguồn tin quan trọng để các nhà báo khai thác, thông qua các bài phân tích, bình luận, giải thích để nhân dân hiểu đúng, hiểu sâu sắc hơn quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Ngoài việc tổ chức họp báo thường kỳ để tạo luồng thông tin hai chiều, các cơ quan Đảng, Nhà nước đã phối hợp với các cơ quan báo chí tổ chức chương trình, chuyên mục (ví dụ trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam: “Dân hỏi - Bộ trưởng trả lời”, “Đối thoại trực tuyến”,“Chính phủ với người dân” “Quốc hội với cử tri”; Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam mở các chuyên mục tuyên truyền các chủ trương, nghị quyết của Đảng, ý kiến của bạn đọc về các vấn đề chính trị - xã hội...).

Theo ý kiến đánh giá của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương, thông tin báo chí có ưu điểm là nhanh nhạy, kịp thời vì cập nhật hằng ngày, hằng giờ, trong khi thông tin báo cáo từ cấp dưới, địa phương và doanh nghiệp thường có độ trễ nhất định. Bộ phận báo chí truyền thông của các cơ quan Bộ, ngành Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh thường xuyên nắm bắt, tổng hợp thông tin từ báo chí, phát hiện những vấn đề, sự việc nổi cộm liên quan đến lĩnh vực, địa bàn của mình, báo cáo, kiến nghị lãnh đạo để kịp thời chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, địa phương liên quan kiểm tra xác minh thông tin, sự việc mà báo chí phản ánh và có biện pháp xử lý, giải quyết thỏa đáng.

Trong những tháng đầu năm 2017, hàng loạt vụ việc được báo chí phản ánh như: thu phí BOT trên các tuyến đường quốc lộ, trên cầu Việt Trì, cầu Bến Thủy; vụ cả nhà làm quan ở huyện Mỹ Đức, Hà Nội, 44/48 người là cán bộ lãnh đạo quản lý ở Sở Nội vụ tỉnh Hải Dương, vụ cán bộ trẻ Quỳnh Anh ở Sở Xây dựng Thanh Hóa được đề bạt, bổ nhiệm nhanh đến mức đáng ngờ vào các chức vụ lãnh đạo chủ chốt, vụ “cát tặc” đe dọa lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh... đã nhanh chóng được các cơ quan có thẩm quyền vào cuộc điều tra và giải quyết thỏa đáng, được đông đảo nhân dân đồng tình ủng hộ.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả của báo chí trong phản ánh, phản biện

Nội dung thông tin báo chí phản ánh hoạt động của các tổ chức, cơ quan thuộc hệ thống chính trị, những vấn đề mà các cơ quan chức năng quan tâm giải quyết ngày càng phong phú, đa dạng. Những vấn đề được coi là “nhạy cảm” phải né tránh ngày càng giảm.

Nhiều phóng sự, chương trình, bài báo đã gây tiếng vang dư luận và khởi đầu cho cuộc điều tra của các cơ quan chức năng, nhiều việc làm sai trái của cán bộ lãnh đạo, quản lý bị phanh phui, những hành vi thiếu chuẩn mực đạo đức công vụ bị lên án.

Kết quả là không ít cơ quan do để xảy ra những hiện tượng tiêu cực nên ngại tiếp xúc với báo chí. Bên cạnh đó, nhiều cơ quan thường xuyên phối hợp hoạt động với báo chí, kịp thời trao đổi thông tin, đảm bảo thông tin khách quan, trung thực, kịp thời. Nhờ đó, người dân hiểu rõ hơn và cảm thông, chia sẻ với những khó khăn, vất vả của các cơ quan nhà nước.

Phương thức đưa tin của báo chí cũng rất phong phú, từ các hình thức báo chí truyền thống cho đến thông tin điện tử hiện đại phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng, đáp ứng nhu cầu, đòi hỏi về thông tin ngày càng cao của công chúng. Với hơn 90 triệu dân, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường công chúng báo chí lớn, hấp dẫn và nhiều tiềm năng.

Cùng với sự bùng nổ thông tin mang tính chất quốc tế, với số lượng lớn các tờ báo, tạp chí, đài phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử, chưa bao giờ Việt Nam lại có sự đa dạng, phong phú về loại hình, số lượng báo chí như hiện nay. Trên bất kỳ lĩnh vực nào, các nhà lãnh đạo, quản lý cũng có thể tìm thấy những thông tin từ báo chí, thậm chí có nhiều tạp chí chuyên khảo về một lĩnh vực, vấn đề nào đó. Đây là nguồn thông tin quan trọng, rất hữu ích trong xây dựng và phân tích chính sách.

Kết quả khảo sát thực tiễn cho thấy, ba yếu tố của thông tin báo chí được các tổ chức trong hệ thống chính trị quan tâm nhiều nhất là (1) Độ tin cậy của thông tin, (2) Mức độ phong phú của nội dung thông tin, (3) Mức độ phản biện xã hội của thông tin. Tỷ lệ lựa chọn của cán bộ, đảng viên lần lượt là 46%, 34,6% và 31,9% (Biều đồ 1).

Biểu đồ 1: Chất lượng, nội dung thông tin báo chí

Nguồn: Kết quả khảo sát của đề tài cấp Bộ: Mối quan hệ giữa báo chí - truyền thông với hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay, 2016

Những hình thức, nội dung chịu sự tác động thay đổi bao gồm: thay đổi tư duy, nhận thức về công tác LĐQL; thay đổi phương thức lãnh đạo; và thay đổi về hình ảnh, uy tín của cơ quan. Tỷ lệ lần lượt theo sự ghi nhận của cán bộ, đảng viên tại các cơ quan, tổ chức mà mình công tác là 51,9%, 30,3% và 20,2% (Biểu đồ 2).

Biểu đồ 2: Những thay đổi của hệ thống chính trị dưới sự tác động của báo chí

Nguồn: Kết quả khảo sát của đề tài cấp bộ: Mối quan hệ giữa báo chí - truyền thông với HTCT ở Việt Nam hiện nay, 2016.
 

Sau khi các cơ quan thuộc hệ thống chính trị tiếp nhận và xử lý thông tin báo chí, sự thay đổi tích cực được đánh giá cao nhất là cơ quan nhận ra khuyết điểm, hạn chế, tạo ra nhận thức mới tích cực hơn; sau đó là kiềm chế tình trạng tiêu cực ở cơ quan.

Báo chí đã phản ảnh đầy đủ hiện thực khách quan, chân thật, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế - xã hội ở trong nước và quốc tế, vừa là diễn đàn tin cậy của nhân dân. Nhờ vậy, mà người dân Việt Nam nâng cao nhận thức về mọi mặt, kể cả tình hình thế giới, hiểu được những khó khăn, thách thức của đội ngũ cán bộ, các cơ quan của hệ thống chính trị để chia sẻ, cảm thông và ủng hộ.

Báo chí đã không ngừng phát huy tính chủ động, sáng tạo cả hình thức và nội dung đến công chúng, nhất là tuyên truyền, phân tích các chủ trương của Đảng, quyết sách của Quốc hội, giải pháp điều hành kinh tế - xã hội của Chính phủ, các hoạt động tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, nhằm phát triển kinh tế, kiềm chế lạm phát ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, vào công cuộc đổi mới.

Báo chí cũng đã phản ánh kịp thời những nhiệm vụ cấp bách mà Đảng, Nhà nước đang chỉ đạo như: phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, tài chính tiền tệ, giá cả thị trường, xuất - nhập khẩu hàng hóa, các chương trình xây dựng nông thôn mới, xóa đói, giảm nghèo... Báo chí đã góp phần xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, giám sát đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhằm làm trong sạch Đảng, nâng cao uy tín của Đảng, Nhà nước trước nhân dân./.

TS. Vũ Thị Thu Quyên

Bình luận