Báo chí truyền thông chuẩn mực văn hóa ứng xử

20/03/2019, 03:25

Báo chí truyền thông chuẩn mực văn hóa ứng xử - “Báo chí không chỉ có vai trò phản ánh mà cần tạo sự chuyển biến nhận thức của cộng đồng trong xây dựng đời sống văn hóa. Báo chí định hướng dư luận xã hội, thay đổi hành vi cộng đồng bằng cách nêu nhiều gương tốt, phê phán cái xấu”, đó là khẳng định của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại hội thảo “Vai trò của báo chí trong truyền thông về chuẩn mực văn hóa ứng xử” diễn ra ngày 16/3 tại Bảo tàng Hà Nội, trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2019.

Hội thảo “Vai trò của báo chí trong truyền thông về chuẩn mực văn hóa ứng xử”, ngày 16/3 tại Hội Báo toàn quốc 2019. Ảnh: TL

Tăng cường phối hợp thông tin

Văn hóa ứng xử chính là gương mặt của văn hóa và đang trở thành vấn đề “nóng” trong đời sống xã hội. Báo chí có vai trò quan trọng trong định hướng hình thành chuẩn mực văn hóa ứng xử phù hợp với bối cảnh xã hội mới; củng cố ý thức pháp luật, đề cao đạo đức, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân, cộng đồng, xã hội và đất nước, ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội; nâng cao nhận thức về xây dựng, giữ gìn hạnh phúc bền vững của mỗi gia đình, hướng tới sự ổn định, văn minh cho toàn xã hội.

Văn hóa ứng xử được thể hiện ở nhiều lĩnh vực trong đời sống. Xuất phát từ thực tiễn và tầm quan trọng của văn hóa ứng xử trong việc xây dựng con người Việt Nam trong tình hình mới, phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Những năm qua, Chính phủ và nhiều bộ ngành, địa phương đã tích cực xây dựng, ban hành các bộ quy tắc về văn hóa ứng xử phù hợp với tính chất, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể ở từng lĩnh vực, phù hợp với đặc thù của từng ngành.

Qua thời gian thực hiện các quy tắc ứng xử, bước đầu đã có những chuyển biến tích cực, văn hóa ứng xử dần được hình thành và từng bước được người dân phát huy, xuất hiện nhiều gương người tốt, việc tốt. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện những quy tắc ứng xử văn hóa vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Vẫn còn những vi phạm của cán bộ, công chức trong ứng xử với đồng nghiệp và nhân dân gây bức xúc trong dư luận. Bạo lực gia đình, bạo lực học đường, ứng xử thiếu văn minh, văn hóa, tình trạng vô cảm vẫn còn tồn tại...

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, để khắc phục những tình trạng nêu trên cần có những giải pháp kịp thời trong đó rất cần sự nêu gương của cán bộ lãnh đạo, tăng cường phối hợp với cơ quan báo chí trong việc truyền thông văn hóa ứng xử. “Thực tế chứng minh, truyền thông luôn đóng vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển của xã hội qua các thời kỳ, có tác động sâu sắc đến mỗi cá nhân cũng như cộng đồng đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay. Công tác truyền thông trên báo chí càng trở nên quan trọng trong việc định hướng hình thành chuẩn mực văn hóa ứng xử phù hợp với bối cảnh xã hội mới; từng bước đưa vào cuộc sống các chuẩn mực giá trị đạo đức văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ mới, củng cố ý thức pháp luật, đề cao đạo đức, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người, ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội; nâng cao nhận thức về xây dựng, giữ gìn hạnh phúc bền vững của mỗi gia đình, hướng tới sự ổn định, văn minh cho toàn xã hội. Thực tế cho thấy, nhiều bài báo trên các phương tiện thông tin đại chúng đã kịp thời phản ánh những tấm gương người tốt việc tốt, xây dựng hình ảnh xã hội tích cực đồng thời kịp thời phê phán những hạn chế, tiêu cực phản văn hóa từ đó tạo ra hiệu ứng phê phán cái xấu”.

Nhà báo Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, báo chí có vai trò mật thiết với văn hóa, vừa là một bộ phận của văn hóa vừa là phương tiện chuyển tải, phổ biến văn hóa tới công chúng. Thực tiễn hơn 30 năm đổi mới cho thấy báo chí luôn phát huy vai trò xung kích trên mặt trận văn hóa tư tưởng.

Nhà báo Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu. Ảnh: TL

Cần tạo sự chuyển biến trong nhận thức và hành vi

Các đại biểu khẳng định vai trò của báo chí trong định hướng, lan tỏa những giá trị tốt đẹp để thay đổi hành vi của người dân. Các cơ quan báo chí cũng cần điều tiết mức độ đưa tin về những vấn đề nóng, gây chú ý trong xã hội để tránh đẩy sự việc đi quá xa.

Thời gian qua, xuất hiện nhiều hiện tượng, sự việc khiến dư luận, xã hội bức xúc, đó chính là những lệch chuẩn trong ứng xử văn hóa. Sự lệch chuẩn không chỉ diễn ra trong đời sống xã hội mà trong nhiều gia đình, nhà trường, giữa bố mẹ với con cái, giữa thầy và trò, cấp trên với cấp dưới... Trước thực tế này, báo chí có vai trò rất quan trọng. Báo chí cần phê phán mạnh mẽ những hành vi, những hiện tượng lệch chuẩn văn hóa, chỉ ra được sự lệch chuẩn trong ứng xử văn hóa, những cách hành xử trái đạo lý và thuần phong mỹ tục. Vai trò của thông tin đại chúng phải được tăng cường, nâng cao. Ngoài việc phê phán, phản ánh những hiện tượng xã hội phải đóng góp cho việc xây dựng chuẩn văn hóa trong thời đại mới. Văn hóa là nền tảng, là động lực để phát triển xã hội, trong đó, báo chí cũng là một phần của văn hóa. Mỗi một sản phẩm báo chí là một sản phẩm của văn hóa; mỗi nhà báo là một chiến sĩ văn hóa trên mặt trận tư tưởng. Một dân tộc có nền kinh tế phát triển cũng đáng được ca tụng, nhưng sẽ vinh dự, tự hào hơn nếu dân tộc đó được ca ngợi là một dân tộc có văn hóa, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam chia sẻ.

Để làm được điều đó, báo chí không chỉ đưa tin phản ánh, mà phải phân tích hành vi đó xét trên góc độ văn hóa, từ đó đưa ra khuyến nghị về ứng xử. Vì thế, không chỉ cần nhà báo mà còn cần những chuyên gia nghiên cứu về văn hóa cùng với nhà báo viết lên những tác phẩm đi vào lòng người. Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích, động viên các bài viết có đóng góp để làm thay đổi hành vi văn hóa hướng tới chuẩn mực, xã hội sẽ văn minh, phồn thịnh.

Thời gian tới, để thực hiện hiệu quả các giải pháp nhằm nhân rộng, lan tỏa các hành vi ứng xử văn hóa cần có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị đặc biệt là vai trò của truyền thông, của các cơ quan báo chí chung tay xây dựng, định hướng ứng xử văn hóa trong cộng đồng, tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh./.

Nam Dung

Bình luận