Báo chí ĐBSCL truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp

28/08/2018, 09:46

Báo chí ĐBSCL truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp - Báo chí đóng vai trò rất quan trọng trong truyền thông tái cơ cấu nông nghiệp. Từ khi đề án tái cơ cấu nông nghiệp ra đời năm 2013, báo chí ĐBSCL đã có rất nhiều tin, bài truyền thông về chủ trương này.

Yêu cầu cấp thiết về tái cơ cấu nông nghiệp tại Đồng bằng Sông Cửu Long. Ảnh: TL

Vai trò quan trọng

Báo chí là phương tiện truyền thông đại chúng truyền tải thông tin về các sự kiện, sự việc, hiện tượng đang diễn ra trong hiện thực khách quan một cách nhanh chóng, chính xác và trung thực đến đông đảo công chúng, nhằm tích cực hóa đời sống thực tiễn.

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, nhất là sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, báo chí đóng vai trò rất quan trọng đối với đời sống người dân. Đây là kênh thông tin thiết yếu để người dân có thể tiếp cận các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong đó có chủ trương tái cơ cấu nông nghiệp.

Phân tích từ giác độ lý luận báo chí truyền thông có thể thấy, báo chí truyền thông khi tác động đến công chúng sẽ làm thay đổi nhận thức, thái độ từ đó dẫn đến thay đổi hành vi. Sự thay đổi này không phải lúc nào cũng ngay tức thì mà phải thấm dần theo thời gian. Kết quả đó xuất hiện như yếu tố mới trong nhận thức về ứng xử. Có khi là loại bỏ hay bổ sung những nhận thức khác chưa có hoặc đã có trước khi tiếp nhận thông tin.

Về hành động thực tiễn, từ thay đổi nhận thức dẫn đến thay đổi hành vi hoặc làm theo những định hướng, gợi ý mà báo chí nêu. Điều này thấy rõ nhất qua các thông tin, chương trình nhân đạo, chương trình khoa giáo v.v..

Đề án tái cơ cấu nông nghiệp là chủ trương lớn do đó muốn đạt được mục tiêu đề ra, các ngành, các cấp và người dân phải thông hiểu và cùng quyết tâm thực hiện. Các bộ, ngành từ Trung ương đến địa phương xem báo chí như là kênh thông tin, phổ biến những chủ trương, chính sách về tái cơ cấu nông nghiệp hiệu quả và nhanh nhất. Người dân có thể thông qua kênh báo chí để tiếp cận các chủ trương, chính sách, quy định về tái cơ cấu nông nghiệp.

Ngoài việc thông tin những kết quả nổi bật, thành tựu, gương điển hình, mô hình mới, cách làm hay trong thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, báo chí còn phản ánh thực trạng khó khăn, bất cập, những vấn đề hạn chế, biểu hiện tiêu cực, bức xúc trong xã hội, phản biện để hoàn thiện chính sách để chủ trương này sát với thực tế. Vì thế, báo chí đóng vai trò quan trọng trong truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp.

Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách Chiến lược Bộ NN&PTNT cho rằng: “Báo chí giúp thay đổi tư duy của người dân, của lãnh đạo, kịp thời động viên cỗ vũ cho những nỗ lực, cố gắng của bà con nông dân, doanh nghiệp, các cấp chính quyền khi thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp. Để tái cơ cấu nông nghiệp thành công, vai trò của báo chí rất quan trọng để giải thích, định hướng các mục tiêu của tái cơ cấu nông nghiệp.”

Phóng viên, nhà báo viết về nông nghiệp, tái cơ cấu nông nghiệp không ngừng tìm tòi, học hỏi, nâng cao kiến thức, hiểu biết sâu về vấn đề này. Ảnh: TL

Một số vấn đề đặt ra hiện nay

Từ khi có chủ trương tái cơ cấu nông nghiệp, các cơ quan báo chí ĐBSCL đã định hướng khai thác mảng đề tài về nông nghiệp. Điều này thể hiện rất rõ trong hầu hết các thể loại từ tin tức thời sự cho đến ghi nhanh, phóng sự, chuyên trang, chuyên mục, tọa đàm, diễn đàn, các chương trình phát thanh - truyền hình trực tiếp...

Các cơ quan báo chí ĐBSCL còn mở thêm nhiều chuyên mục, chuyên trang, chuyên đề về tái cơ cấu nông nghiệp với nội dung khai thác có trọng tâm, trọng điểm, phân tích, lý giải và định hướng sâu hơn trong từng tác phẩm báo chí với góc nhìn đa chiều, để độc giả, công chúng có thể so sánh, đánh giá về hiệu quả khi thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp.

Ngoài ra, báo chí ĐBSCL đã thông tin về kỹ thuật sản xuất nông nghiệp theo chủ trương tái cơ cấu nông nghiệp. Đơn cử như trong chương trình thời sự của Đài Phát thanh - Truyền hình Đồng Tháp có phóng sự về mô hình trồng nhãn Ido của nông dân Phạm Hữu Hiện (Út Hiện) ở cù lao An Hòa - huyện Châu Thành - Đồng Tháp, người tiên phong nhập nhãn Ido từ Thái Lan vào Việt Nam từ những năm 1990. Nhờ có giống mới và biết ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chăm sóc nên ông đã thu lợi nhuận khá cao. Cách làm của ông đã tác động rất lớn đến những hộ trồng nhãn ở Đồng Tháp nói riêng và ĐBSCL nói chung.

Báo chí cũng đã có các tin, bài phản biện những chủ trương, chính sách trong thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Như mục “kinh tế nông thôn” của truyền hình Đồng Tháp có phóng sự phản ánh về những bất cập của các hợp tác xã khi chuyển đổi theo luật hợp tác xã mới.

Mô hình trồng nhãn Ido đã được nhân rộng tại ĐBSCL. Ảnh: TL

Ngay sau khi phóng sự được phát trên sóng đài truyền hình Đồng Tháp, các ngành chức năng đã tìm giải pháp tháo gỡ cho các hợp tác xã. Lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp cũng đã chỉ đạo cho các ngành chuyên môn tăng cường công tác đào tạo, nâng cao trình độ, năng lực cho lãnh đạo hợp tác xã để có thể nắm vững luật và điều hành, hoạch định kế hoạch của hợp tác xã theo hướng năng động hơn.

Những mô hình liên kết, xây dựng chuỗi ngành hàng, dự báo, cảnh báo về thiên tai, dịch bệnh, thị trường tiêu thụ; Các mô hình xây dựng chuỗi ngành hàng hiện đại ở trong và ngoài nước cũng được báo Đồng Tháp và nhiều tờ báo khác ở ĐBSCL đã đưa tin và thực hiện nhiều phóng sự giới thiệu về mô hình cánh đồng mẫu lớn của Hàn Quốc, cánh đồng rau sạch ở Nhật Bản... Từ đó, giúp nông dân ĐBSCL thay đổi tư duy về sản xuất nông nghiệp phải an toàn và bền vững.

Qua thống kê về số lượng và tần suất tin, bài truyền thông về NN, tái cơ cấu nông nghiệp của 4 loại hình báo chí ở 3 tỉnh đặc trưng của vùng ĐBSCL cho thấy, tin, bài về NN, tái cơ cấu nông nghiệp chiếm từ 30 - 40% lượng tin, bài của các tờ báo. Các cơ quan báo chí đều cải tiến, xây dựng mới nội dung, hình thức để truyền thông về NN, tái cơ cấu nông nghiệp.

Trong 4 loại hình báo chí mà chúng tôi khảo sát ở 3 tỉnh thành: Cần Thơ, Đồng Tháp và Trà Vinh cho thấy, nhật báo Cần Thơ dành nhiều dung lượng nhất để truyền thông về NN, tái cơ cấu nông nghiệp. Tờ báo này mỗi ngày phát hành từ 5.500 - 6.000 tờ. Trong số 32 chuyên trang, chuyên mục trên báo Cần Thơ có 6 chuyên trang truyền thông liên quan đến NN, tái cơ cấu nông nghiệp: Nông thôn mới, Kinh tế - Thị trường, Tài nguyên - Môi trường, Lao Động - Hướng nghiệp - Việc làm, Nông dân Cần Thơ, Cần Thơ hội nhập.

Loại hình Phát thanh - Truyền hình có sản phẩm báo chí truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp phong phú, đa dạng nhất. Trong đó, đài PT - TH Đồng Tháp cải tiến và xây dựng mới nhiều chương trình truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp nhất từ tin tức, ghi nhanh cho đến chuyên mục, chương trình trực tiếp, truyền hình thực tế.

Báo chí như là kênh thông tin, phổ biến những chủ trương, chính sách về tái cơ cấu nông nghiệp hiệu quả và nhanh nhất. Ảnh: TL

Nhìn chung, công tác truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp của báo chí ĐBSCL thời gian qua đã có những tác động tích cực, giúp các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, các doanh nghiệp và người dân, nhất là nông dân nâng cao nhận thức, thay đổi về tư duy trong sản xuất nông nghiệp, hướng đến một nền nông nghiệp bền vững, với năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao.

Nhiều chuỗi ngành hàng được xây dựng gắn kết chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Một số địa phương đã giải quyết được tình trạng “được mùa mất giá, mất mùa được giá” đối với một số ngành hàng chủ lực và có những ngành hàng đã phát triển ổn định, bền vững hơn.

Tuy nhiên, báo chí ĐBSCL truyền thông về NN, tái cơ cấu nông nghiệp còn có những hạn chế là nặng chuyển tải các quan điểm chỉ đạo của TW, địa phương xuống người dân. Mặt khác, cách diễn đạt, ngôn ngữ truyền thông đôi khi còn dùng ngôn ngữ văn bản, hành chính khó hiểu, trong khi trình độ, nhận thức của nông dân còn hạn chế.

Một số phóng viên, nhà báo viết về NN, tái cơ cấu nông nghiệp còn chung chung theo kiểu “dò đá qua sông”, chưa có những tác phẩm phân tích sâu, những phát hiện mới về NN, tái cơ cấu nông nghiệp chưa nhiều. Những tác phẩm phản biện về những bất cập, những mô hình chưa thành công còn ít.

Nhiều tin, bài truyền thông về tái cơ cấu nông nghiệp trên báo chí ĐBSCL thiếu phân tích, diễn giải, chưa đi sâu làm rõ đằng sau các sự kiện, hiện tượng thì bản chất của nó là gì? Nguyên nhân do đâu? Và giải pháp như thế nào?...

Ví dụ như một số tờ báo ở ĐBSCL khi thông tin về hàng nông sản: xoài, khoai môn, ớt, dưa hấu... bị rớt giá chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin chưa đi sâu phân tích, lý giải về nguyên nhân, quy luật cung - cầu, do chất lượng sản phẩm không đảm bảo, không an toàn và chưa tham gia vào chuỗi liên kết ngành hàng.

Cá tra Việt Nam bị ảnh hưởng khá nhiều bởi những thông tin thất thiệt. Ảnh: TL

Mới đây một số tờ báo rút tít gây hoang mang cho những hộ nuôi thủy sản: “Nhiều hộ nuôi cá tra ở An Giang bị phá sản vì tham gia chuỗi ngành hàng cá tra”. Những thông tin “sốc” này đã khiến người dân hoang mang, hoài nghi, chưa thật sự tin vào mục tiêu của đề án tái cơ cấu nông nghiệp.

Bà Lê Thị Kim Loan, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đồng Tháp cho rằng: “Một số thông tin trên báo chí về nông nghiệp đôi khi chưa chính xác, có thể những thông tin đó chưa được kiểm chứng khiến người dân, nhất là nông dân hoang mang, lo lắng. Đơn cử như gần đây một số tờ báo đã thông tin về gạo giả. Thông tin này đã gây lo lắng, bất an cho người sản xuất nông nghiệp nhất là người sản xuất lúa gạo. Khi các cơ quan chức năng xác minh lại, đây là thông tin thất thiệt của một vài cá nhân tung lên mạng xã hội để thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng.”

Có những thông tin về NN, tái cơ cấu nông nghiệp thiếu nhất quán giữa nội bộ của cơ quan báo chí, thậm chí là lệch nhau về thông tin giữa báo này với báo kia. Trong một vài trường hợp, do phóng viên, nhà báo chưa hiểu sâu về tái cơ cấu nông nghiệp chưa bám sát mục tiêu của đề án tái cơ cấu nông nghiệp, phản ánh một cách hời hợt, thiếu trách nhiệm, áp đặt, suy diễn chủ quan dẫn đến hiệu quả truyền thông chưa cao.

Để tái cơ cấu nông nghiệp thành công, vai trò của báo chí rất quan trọng để giải thích, định hướng các mục tiêu của tái cơ cấu nông nghiệp. Ảnh: TL

Đi tìm giải pháp

Thứ nhất, các cơ quan báo chí nói chung, báo chí ĐBSCL nói riêng tùy theo từng thời điểm cần bám sát Nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước, định hướng của ngành nông nghiệp để sản xuất những tin, bài, chương trình truyền thông tái cơ cấu nông nghiệp phù hợp.

Vì tái cơ cấu nông nghiệp là chủ trương mới nên các địa phương vừa thực hiện vừa tìm hướng đi phù hợp. Từng giai đoạn, Chính phủ, các bộ ngành sẽ điều chỉnh, bổ sung và định hướng về tái cơ cấu nông nghiệp sát với nhu cầu thực tiễn và đạt các mục tiêu tái cơ cấu nông nghiệp đặt ra. Trên cơ sở đó, báo chí sẽ có những sản phẩm truyền thông phù hợp, đáp ứng nhu cầu của công chúng.

Thứ hai, báo chí phải tham gia vào quá trình hoạch định chính sách để cùng với Chính phủ, Bộ NN và PTNT, địa phương tìm ra hướng đi tái cơ cấu nông nghiệp phù hợp. Báo chí không chỉ cung cấp thông tin, truyền thông các chủ trương, chính sách, giới thiệu những mô hình mới, cách làm hay về sản xuất nông nghiệp, xây dựng chuỗi ngành hàng mà còn phân tích rõ điều kiện cần thiết để phát triển các mô hình và phản biện lại những mô hình, cách làm chưa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Thứ ba, các cơ quan báo chí không ngừng đổi mới về nội dung lẫn hình thức để truyền thông tái cơ cấu nông nghiệp thiết thực, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của công chúng. Hình thức truyền thông tái cơ cấu nông nghiệp phải phong phú, đa dạng.

Phóng viên phỏng vấn một nông dân sản xuất giỏi tại xã Vĩnh Hựu, huyện Gò Công Tây, Tiền Giang. Ảnh: TL

Thứ tư, phóng viên, nhà báo viết về NN, tái cơ cấu nông nghiệp không ngừng tìm tòi, học hỏi, nâng cao kiến thức, hiểu biết sâu về tái cơ cấu nông nghiệp. Khi tác nghiệp phải bám sát thực tiễn cuộc sống, đồng hành, lắng nghe người dân phản ánh về tái cơ cấu nông nghiệp, từ đó có những tin, bài chất lượng, sâu hơn.

Nhà báo viết về tái cơ cấu nông nghiệp nên liên kết, tập hợp thành nhóm để có thể chia sẻ, hỗ trợ thông tin và vào cuộc với tư cách là nông dân, là chính quyền, để từ đó nhà báo mới phân tích được những vấn đề mà các cấp các ngành, nông dân còn băn khoăn, trăn trở khi thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp.

Thứ năm, phóng viên, nhà báo cần nghiên cứu sâu và tìm hiểu, khai thác từ các nhà quản lý, các ngành chuyên môn, và các chuyên gia để khi phản ánh đề tài về tái cơ cấu nông nghiệp có cái nhìn toàn cảnh, đưa ra những cảnh báo, dự đoán giúp nông dân hiểu bức tranh chung về tái cơ cấu nông nghiệp ở trong nước và thế giới, từ đó đổi mới tư duy, thay đổi cách nghĩ trong sản xuất NN.

Thứ sáu, cần lắng nghe phản hồi từ phía công chúng để có thông tin cũng như biết được cảm nhận, phản ứng, và nhu cầu của công chúng. Từ đó sẽ có tin, bài về NN, tái cơ cấu nông nghiệp đi sâu, đi sát với thực tiễn và đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng./.

NCS. Lê Minh Tấn

Bình luận
Trị dứt điểm bệnh ngủ ngáy Gia đình trái cây Pushmax Công ty Cổ phần Sản xuất - Thương mại Violet Không lo căng thẳng mệt mỏi, giải nhiệt cuộc sống Trà sữa - Ngon khó cưỡng