Hội nghị toàn quốc triển khai công tác Hội 2019:

Báo chí chuyển mình và phát triển trong kỷ nguyên 4.0

22/04/2019, 01:53

Báo chí chuyển mình và phát triển trong kỷ nguyên 4.0 - Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác Hội năm 2019 được tổ chức ở Cần Thơ từ ngày 18 - 20/4, một trong những nội dung quan trọng được các đại biểu thảo luận hết sức sôi nổi là trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ truyền thông, báo chí phải thay đổi như thế nào để thích ứng với môi trường mới và phù hợp với xu thế hội nhập hiện nay.

Đồng chí Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo Hội nghị. Ảnh: PV

Người Làm Báo ghi lại các ý kiến tâm huyết của một số nhà báo, lãnh đạo cơ quan báo chí tham dự Hội nghị thường niên của giới báo chí nước nhà.

Nâng cao vai trò và vị thế Hội

Hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí, các cấp hội nhà báo, lãnh đạo địa phương đã tham dự hội nghị. Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đánh giá cao vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam trong thời gian qua, đặc biệt nhấn mạnh, việc Hội Nhà báo Việt Nam thành lập Hội đồng xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp các cấp Hội từ Trung ương xuống các địa phương; quy tắc sử dụng mạng xã hội; quản lý phóng viên, hội viên thường trú tại địa phương; phối hợp với các cơ quan chức năng kịp thời xử lý vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp; bảo vệ quyền lợi chính đáng của hội viên, nhà báo; sử dụng ứng dụng theo dõi việc gỡ, sửa bài trên báo điện tử, góp phần quản lý báo chí hiệu quả, ngăn chặn dần tình trạng “Sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ”... góp phần tạo chuyển biến mới trong hoạt động của Hội. Nhiều nhà báo tiếp tục phát huy truyền thống của các thế hệ đi trước, không quản hiểm nguy, khó khăn, gian khổ, dũng cảm, xâm nhập thực tế, kịp thời đưa tin các sự kiện nóng, các vấn đề bức xúc, thiên tai, bão lũ... làm phóng sự điều tra về các vụ án hình sự, tham nhũng, tiêu cực, phức tạp.

Vấn đề sử dụng và ứng xử trên mạng xã hội

Sự phát triển của công nghệ thông tin, kéo theo đó là hàng loạt trang mạng xã hội (MXH) phát triển rầm rộ, khiến báo chí truyền thống phải thay đổi và chịu sức ép rất lớn của “thế lực” truyền thông mới nổi này, trong đó, không ít nhà báo, phóng viên của các cơ quan báo chí đang bị cuốn vào vòng xoáy thông tin mà MXH tạo ra. Trước thực trạng trên, công tác định hướng xây dựng quy chuẩn về việc sử dụng và ứng xử trên MXH như thế nào để vừa hiệu quả, vừa khai thác được mặt tích cực cho công việc? Đây là câu hỏi thường trực được đặt ra đối với các cơ quan báo chí nói chung và các phóng viên, nhà báo nói riêng.

Nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Giám đốc Hệ Thời sự Chính trị Tổng hợp (VOV1), Chủ tịch Liên Chi hội Nhà báo Đài Tiếng nói Việt Nam chia sẻ, các cơ quan báo chí nên khuyến khích nhà báo sử dụng MXH để lan tỏa những giá trị tốt đẹp. Ngày 5/6/2018, Tổng Giám đốc Đài TNVN đã ký quyết định ban hành “Quy định về việc sử dụng mạng xã hội tại Đài TNVN”. Trong đó, Đài TNVN tôn trọng và khuyến khích cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, phóng viên, người lao động các đơn vị lập tài khoản và sử dụng MXH để thu thập tin tức, kết nối với công chúng, chia sẻ, đăng tải các sản phẩm báo chí và quảng bá thương hiệu của Đài TNVN. Tuy nhiên, với các thông tin trên MXH, Đài TNVN cũng chỉ khuyến khích các nhà báo theo dõi và tham khảo, không khuyến khích việc trích dẫn trực tiếp thông tin, bởi quan điểm đưa tin của VOV là “nhanh” nhưng phải “tin cậy”. Với nguồn tin từ MXH chỉ được đăng và trích dẫn sau khi được kiểm chứng, hoặc từ nguồn tin của MXH, phóng viên sẽ tiến hành các hoạt động nghiệp vụ để có được thông tin chính xác nhất đăng phát phục vụ công chúng.

Một số đại biểu nhấn mạnh, hiện nay các phương tiện truyền thông mới đang “càn quét” thế giới, tạo ra sự cộng hưởng và tính tương tác trong “không gian ảo”, hình thành mô hình “công chúng ý kiến - chủ thể truyền thông”, thúc đẩy văn hóa tham gia và kinh tế tương tác phát triển. Điều dễ nhận thấy, hiện nay, các thông tin trên mạng xã hội, blog, forum... đều do cư dân mạng sản xuất. Điều đáng lưu ý, trong môi trường truyền thông hiện nay, không ít trường hợp cơ quan báo chí chạy theo hiệu ứng câu view, dẫn đến sự thất thiệt trong thông tin hay thổi phồng một số tình tiết trong sự kiện, hoặc “thêm mắm, dặm muối”, cố ý xuyên tạc câu trả lời của đối tượng được phỏng vấn để đạt mục đích thu hút sự chú ý của độc giả. Cách làm này đã đi ngược với tinh thần “sự thật là nguyên tắc tối thượng” của báo chí, đồng thời khiến công chúng mất niềm tin vào báo chí. Do đó, với tốc độ phát triển nhanh và đa dạng như hiện nay, nếu chúng ta không nhận thức kịp thời và có những hành xử phù hợp, những người làm báo hiện đại dễ bị rơi vào mê trận của vòng xoáy thực tiễn trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0.

Câu chuyện nghiệp vụ báo chí

Ngoài những tham luận đề cập vấn đề báo chí 4.0 và việc ứng xử trên MXH, một số đại biểu tập trung trao đổi xu hướng phát triển báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số, đặc biệt chú trọng đến công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho các hội viên, nhà báo.

Nhà báo Nguyễn Thu Hà, Tổng Biên tập Báo Le Courrier du (TTXVN), Phó chủ tịch Thường trực Liên chi hội Thông tấn xã Việt Nam kiến nghị, công nghệ thông tin đang phát triển với tốc độ nhanh chóng, các loại hình báo chí cũng trở nên đa dạng, phong phú và hiện đại hơn, điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí phải luôn trang bị cho đội ngũ làm báo những kiến thức về công nghệ, đồng thời cập nhật phong cách làm báo hiện đại nhất, tránh để bị tụt hậu. Trong tham luận của Chi hội nhà báo Báo Lao Động nêu rõ, trong những năm qua, đối mặt với sự sụt giảm về lượng phát hành của báo in, Ban biên tập Báo Lao Động đã định hướng mục tiêu phát triển Báo Lao Động điện tử, từng bước ổn định báo in và tăng cường các hoạt động truyền thông như tổ chức các tọa đàm, hội thảo và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho hội viên, nhà báo...

Ngoài ra, khi tuyển dụng phóng viên, Ban Biên tập có sự chọn lọc kỹ càng, đặc biệt thực hiện việc luân chuyển phóng viên (ngắn nhất là 1 tháng, dài là 6 tháng) giữa các vùng miền như: từ Hà Nội vào TP. Hồ Chí Minh, hoặc từ TP. Hồ Chí Minh đi các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên;...

Công tác quản lý phóng viên thường trú tại địa phương

Một đòi hỏi cũng được cho là bức thiết trong công tác quản lý và phát triển báo chí trong giai đoạn mới đã đặt ra đó là việc quản lý phóng viên thường trú tại địa phương hiện nay. Theo nhà báo Phan Hoàng Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo thành phố Đà Nẵng, hiện nay tại Đà Nẵng có 116 cơ quan báo chí Trung ương và địa phương hoạt động (trong đó có 100 cơ quan báo chí Trung ương).

Sau 2 tháng phối hợp, thực hiện Hướng dẫn số: 646- HD/HNBVN về việc sinh hoạt của hội viên là phóng viên thường trú tại địa phương, Hội Nhà báo Đà Nẵng đã tiếp nhận danh sách hội viên, phóng viên của 51/100 cơ quan báo chí Trung ương. Hội Nhà báo Đà Nẵng nhận thấy, công tác này đang mang lại sự gắn kết nhất định, phát huy bước đầu hiệu quả tương đối rõ rệt. Tuy nhiên, thời gian tới, các cơ quan báo chí cần tuyên truyền cho hội viên thấy được tầm quan trọng của sinh hoạt hội viên; chú trọng việc làm thẻ hội viên khi đủ tiêu chuẩn; không nên quá coi trọng thẻ nhà báo mà lơ là không quan tâm đến thẻ hội viên. Khi các phóng viên thường trú thay đổi địa bàn, thay đổi nhân sự, các cơ quan báo chí cần chủ động thông báo kịp thời đến các cơ quan chức năng;...

Đồng quan điểm trên, nhà báo Dương Phước Thu, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Thừa Thiên Huế nhấn mạnh, lực lượng phóng viên thường trú cơ bản đã phát huy tốt vai trò thường trú theo quy định. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động xã hội tại địa phương cũng được các phóng viên thường trú của các cơ quan báo chí tham gia. Tuy nhiên, vẫn còn một số thông tin sai sự thật, thiếu khách quan ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự của tổ chức và cá nhân tại địa bàn. Bất cập lớn nhất là một số cơ quan thường trú, phóng viên thường trú thường sử dụng những cụm từ chung chung, thiếu thống nhất như: “văn phòng thường trú”, “văn phòng đại diện”, hay “văn phòng liên lạc”, hoặc cũng có thể cộc lốc là “đại diện” v.v.. Tình trạng một số phóng viên thường trú cùng khai thác thông tin nhưng lại tự ý “sáng tạo” thêm thông tin, chắp vá thông tin dẫn đến sai lệch khiến địa phương khó thẩm định và xử lý. Đây cũng là một bất cập đang diễn ra tại nhiều địa phương nói chung và Thừa Thiên Huế nói riêng.

Tại Hội nghị, Hội Nhà báo Việt Nam đã biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác Hội và nghiệp vụ. Liên chi Hội Nhà báo Cơ quan Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam vinh dự được nhận bằng khen của Chủ tịch Hội; PGS,TS Nguyễn Thành Lợi, Ủy viên BCH Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo, Chủ tịch Liên chi hội Nhà báo Cơ quan Trung ương Hội được nhận bằng khen do có thành tích xuất sắc trong nghiệp vụ và công tác Hội năm 2018.

Trước đó, ngày 18/4, Hội nghị Ban Chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ X (khóa X) đã được tổ chức thành công và đề ra phương hướng nhiệm vụ trong thời gian tới; thảo luận và chuẩn bị công tác tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nhà báo Việt Nam khóa XI dự kiến tổ chức vào tháng 8/2020./.

Trần Ánh

Bình luận